Psyche: το διαστημόπλοιο που πετά προς έναν κόσμο από μέταλλο

Στις 13 Οκτωβρίου 2023, ένας πύραυλος Falcon Heavy της SpaceX σηκώθηκε από το Kennedy Space Center της Φλόριντα με έναν ασυνήθιστο επιβάτη. Το διαστημόπλοιο Psyche της NASA ξεκίνησε ένα ταξίδι 3,6 δισεκατομμυρίων χιλιομέτρων προς έναν αστεροειδή που δεν μοιάζει με κανέναν άλλον που έχουμε επισκεφτεί. Δεν είναι βράχος. Δεν είναι πάγος. Είναι κυρίως μέταλλο.

Το συνολικό κόστος της αποστολής, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης, εκτόξευσης και λειτουργίας, ανέρχεται σε περίπου 1,2 δισεκατομμύρια δολάρια. Η εκτόξευση με τον Falcon Heavy κόστισε 117 εκατομμύρια δολάρια, και ήταν η πρώτη φορά που η NASA χρησιμοποίησε αυτόν τον πύραυλο για επιστημονική αποστολή.

Τι είναι ο αστεροειδής Psyche

Ο αστεροειδής 16 Psyche ανακαλύφθηκε το 1852 από τον Ιταλό αστρονόμο Annibale de Gasparis και πήρε το όνομά του από την ελληνική θεά της ψυχής. Βρίσκεται στην κύρια ζώνη αστεροειδών μεταξύ Άρη και Δία, σε απόσταση περίπου τριπλάσια από εκείνη της Γης από τον Ήλιο. Έχει σχήμα πατάτας, μήκος 280 χιλιόμετρα και πλάτος 232, περίπου το μέγεθος της πολιτείας της Μασαχουσέτης.

Αυτό που τον κάνει μοναδικό είναι η σύστασή του. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι ο Psyche μπορεί να είναι ο εκτεθειμένος σιδερονικελικός πυρήνας ενός πρωτοπλανήτη, δηλαδή ενός πλανητικού σώματος σε πρώιμο στάδιο που καταστράφηκε σε σύγκρουση και έχασε το μανδύα και τον φλοιό του. Αν αυτό ισχύει, τότε ο Psyche είναι ουσιαστικά ένα παράθυρο στο εσωτερικό ενός πλανήτη. Ένα τέτοιο παράθυρο δεν υπάρχει αλλού. Ο πυρήνας της Γης βρίσκεται σε βάθος 2.900 χιλιομέτρων, κάτω από θερμοκρασίες και πιέσεις που καμία ανθρώπινη τεχνολογία δεν μπορεί να αντέξει. Ο Psyche μπορεί να μας δείξει αυτό που δεν μπορούμε ποτέ να δούμε από εδώ.

Πώς ταξιδεύει

Το διαστημόπλοιο χρησιμοποιεί ένα σύστημα ηλεκτρικής προώθησης που βασίζεται σε ιόντα αερίου xenon. Τέσσερις κινητήρες Hall-effect επιταχύνουν και εκτοξεύουν φορτισμένα άτομα xenon, παράγοντας ώθηση που αφήνει πίσω ένα γαλαζωπό φωτεινό ίχνος. Η δύναμη κάθε κινητήρα είναι ελάχιστη, περίπου αυτή που θα ένιωθες κρατώντας τρία κέρματα στην παλάμη σου. Στο κενό του διαστήματος όμως, αυτή η ελάχιστη ώθηση συσσωρεύεται για χρόνια και φτάνει να επιταχύνει το σκάφος στις απαιτούμενες ταχύτητες.

Τον Μάιο του 2026, το Psyche θα κάνει gravity assist από τον Άρη, δηλαδή θα χρησιμοποιήσει τη βαρύτητα του πλανήτη ως σφενδόνη για να κερδίσει ταχύτητα και να αλλάξει κατεύθυνση χωρίς να καταναλώσει καύσιμο. Αυτή η ελιγμός θα το στείλει προς τη ζώνη αστεροειδών, όπου θα φτάσει τον Αύγουστο του 2029 μετά από ταξίδι έξι χρόνων.

Το πρόβλημα που αντιμετώπισε

Τον Απρίλιο του 2025, το Psyche αντιμετώπισε απροσδόκητη πτώση πίεσης στο σύστημα προώθησης xenon. Οι μηχανικοί σταμάτησαν τους κινητήρες ενώ διερεύνησαν το πρόβλημα. Τον Μάιο, μετά από εναλλαγή στο εφεδρικό σύστημα καυσίμου, η πλήρης λειτουργία επαναλήφθηκε στις 16 Ιουνίου 2025. Το σκάφος συνεχίζει κανονικά το ταξίδι του.

Το laser που μίλησε με την Ελλάδα

Ταυτόχρονα με την επιστημονική αποστολή, το Psyche μεταφέρει ένα ξεχωριστό πείραμα: το Deep Space Optical Communications, ή DSOC. Πρόκειται για ένα σύστημα επικοινωνίας laser που μεταδίδει δεδομένα με υπέρυθρο φως αντί για ραδιοκύματα, επιτρέποντας πολύ μεγαλύτερους ρυθμούς μεταφοράς δεδομένων σε τεράστιες αποστάσεις.

Τον Δεκέμβριο του 2023, από απόσταση 31 εκατομμυρίων χιλιομέτρων, το σύστημα μετέδωσε βίντεο με ρυθμό 267 megabits ανά δευτερόλεπτο, συγκρίσιμο με οικιακή ευρυζωνική σύνδεση. Για σύγκριση, η αποστολή Magellan της NASA στην Αφροδίτη μετέδωσε 1,2 terabits δεδομένων σε όλη τη διάρκειά της από το 1990 ως το 1994. Το DSOC το έκανε αυτό σε μια νύχτα.

Τον Ιούλιο του 2025, το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών συμμετείχε σε αυτό το πείραμα, πετυχαίνοντας επιτυχή οπτική επικοινωνία με το Psyche από απόσταση 265 εκατομμυρίων χιλιομέτρων, σε συνεργασία με NASA και ESA. Αυτή η τεχνολογία είναι κρίσιμη για μελλοντικές αποστολές στον Άρη και πέρα.

Τι θα κάνει όταν φτάσει

Από τον Αύγουστο του 2029 έως τον Οκτώβριο του 2031, το Psyche θα τροχιοδρομεί τον αστεροειδή σε τέσσερις διαφορετικές τροχιές από ύψος 709 χιλιομέτρων έως 75 χιλιομέτρων. Δεν θα προσγειωθεί. Θα φωτογραφίσει, θα χαρτογραφήσει, θα μετρήσει τη σύσταση της επιφάνειας, θα αναζητήσει ίχνη αρχαίου μαγνητικού πεδίου και θα αναλύσει τα χημικά στοιχεία που τον αποτελούν.

Αν ο αστεροειδής αποδειχθεί πρωτοπλανητικός πυρήνας, θα είναι η πρώτη φορά που κοιτάμε μέσα σε έναν πλανήτη χωρίς να τον σκάψουμε.

🪨

---

*Το άρθρο αυτό γράφτηκε με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης, βασισμένο σε αξιόπιστες πηγές και ελέγχθηκε πριν δημοσιευτεί.*