Κίνα και NASA: ποιος θα φτάσει πρώτος στη Σελήνη

Στις 10 Ιουλίου 2026, ένα πλοίο στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας έπιασε σε συρματόσχοινα το πρώτο στάδιο ενός Long March 10B, λίγα λεπτά μετά την εκτόξευση που έστειλε φορτίο σε τροχιά. Ήταν η πρώτη φορά που η Κίνα ανέκτησε booster από τροχιακή πτήση, και ο πύραυλος ανήκει στην οικογένεια με την οποία σχεδιάζει να πάει στη Σελήνη. Στις 28 Σεπτεμβρίου, στο Τέξας, το Starship της SpaceX μπήκε για πρώτη φορά σε τροχιά γύρω από τη Γη. Η κούρσα για τη Σελήνη έχει δύο υποψήφιους με ημερομηνία: η NASA στοχεύει σε προσσελήνωση το 2028, η Κίνα πριν από το 2030.

Στα χαρτιά, οι Αμερικανοί προηγούνται κατά δύο χρόνια. Στην πράξη, το ποιος θα πατήσει πρώτος εξαρτάται λιγότερο από τις ημερομηνίες και περισσότερο από το πόσο ρίσκο έχει χτίσει ο καθένας μέσα στο σχέδιό του.

Το Artemis II έκανε το μισό βήμα

Η NASA έχει ήδη κάτι που η Κίνα δεν έχει: πλήρωμα που πήγε ως τη Σελήνη και γύρισε. Το Artemis II εκτοξεύτηκε την 1η Απριλίου 2026 και προσθαλασσώθηκε στον Ειρηνικό στις 10 Απριλίου, με τους Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch και τον Καναδό Jeremy Hansen. Στο πιο μακρινό σημείο της πτήσης βρέθηκαν περίπου 406.800 χιλιόμετρα από τη Γη, πιο μακριά από κάθε άνθρωπο πριν από αυτούς.

Ο πύραυλος SLS και το Orion απέδειξαν ότι μπορούν να πάνε τέσσερις ανθρώπους ως τη Σελήνη και να τους φέρουν πίσω. Λείπει το σκάφος που θα τους κατεβάσει στην επιφάνεια.

Γι’ αυτό, τον Φεβρουάριο του 2026, η NASA ξανάγραψε το πρόγραμμα. Το Artemis III, που θα ήταν η προσσελήνωση, έγινε δοκιμή σύνδεσης του Orion με τα δύο εμπορικά σκάφη προσσελήνωσης σε τροχιά γύρω από τη Γη, το 2027. Η πρώτη προσσελήνωση πέρασε στο Artemis IV, με στόχο τις αρχές του 2028.

Starship απέναντι σε Apollo: δύο φιλοσοφίες

Η NASA στοιχηματίζει σε σκάφη χωρίς προηγούμενο. Το Starship HLS της SpaceX είναι τόσο μεγάλο που, για να φτάσει στη Σελήνη, πρέπει πρώτα να γεμίσει καύσιμα σε τροχιά γύρω από τη Γη από άλλα Starship που λειτουργούν ως δεξαμενόπλοια. Κατά τις εκτιμήσεις χρειάζονται πάνω από δέκα τέτοιες πτήσεις για μία προσσελήνωση. Το Blue Moon της Blue Origin είναι μικρότερο, αλλά εκτοξεύεται με τον New Glenn, πύραυλο με ελάχιστες πτήσεις ως σήμερα. Ποιο από τα δύο θα κατεβάσει το πλήρωμα του Artemis IV δεν έχει αποφασιστεί, όπως εξηγούμε στο άρθρο για τα Artemis landers.

Η Κίνα διάλεξε τον δρόμο του Apollo. Δύο πύραυλοι Long March 10 φεύγουν χωριστά, ο ένας με τη σεληνάκατο Lanyue και ο άλλος με το σκάφος Mengzhou και το πλήρωμα. Συναντιούνται σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη, δύο αστροναύτες περνούν στη Lanyue και κατεβαίνουν, ενώ η Mengzhou περιμένει για την επιστροφή.

Ακόμη και τα ονόματα λένε μια ιστορία: το Lanyue, «αγκαλιάζοντας τη Σελήνη», προέρχεται από ποίημα του Μάο Τσε Τουνγκ του 1965 και το Mengzhou σημαίνει «σκάφος των ονείρων».

Η NASA ρισκάρει στην τεχνολογία για να αποκτήσει μεγαλύτερες δυνατότητες αργότερα. Η Κίνα ρισκάρει λιγότερο για να φτάσει πιο σίγουρα.

Τι έχει ήδη πετάξει

Η Κίνα δοκιμάζει υλικό με σταθερό ρυθμό. Τον Ιούνιο του 2025 η Mengzhou ολοκλήρωσε δοκιμή διαφυγής από την εξέδρα εκτόξευσης, δηλαδή απομάκρυνση του πληρώματος σε περίπτωση βλάβης πριν από την απογείωση. Τον Αύγουστο του 2025 η Lanyue πέρασε ολοκληρωμένη δοκιμή προσγείωσης και απογείωσης σε ειδική εγκατάσταση στη Χεμπέι, και οι επτά κινητήρες του πρώτου σταδίου του Long March 10 άναψαν μαζί με ώση σχεδόν 1.000 τόνων.

Στις 11 Φεβρουαρίου 2026 ήρθε η πιο απαιτητική. Η κάψουλα αποσπάστηκε από τον πύραυλο στο Max Q, τη στιγμή που οι αεροδυναμικές πιέσεις κορυφώνονται περίπου ένα λεπτό μετά την απογείωση, και επέστρεψε με ασφάλεια. Αν ένα σύστημα διαφυγής δουλεύει εκεί, δουλεύει σχεδόν παντού. Το πρώτο στάδιο έκανε ελεγχόμενη προσθαλάσσωση. Επόμενο βήμα είναι η Mengzhou-1, η πρώτη πτήση της κάψουλας σε τροχιά, χωρίς πλήρωμα, με προορισμό τον διαστημικό σταθμό Tiangong. Η CMSA την είχε ανακοινώσει για το 2026, αλλά σύμφωνα με το NASASpaceFlight ο Long March 10A που θα τη μεταφέρει αναμένεται να πετάξει πρώτη φορά το 2027.

Στην αμερικανική πλευρά, η πρώτη τροχιακή πτήση του Starship τον Σεπτέμβριο ήταν μεγάλο βήμα. Η μεταφορά καυσίμων σε τροχιά ανάμεσα σε δύο Starship, το βασικό τεστ για το σεληνιακό σκάφος, δεν έχει γίνει ακόμη. Η Blue Origin έχασε έναν New Glenn σε έκρηξη κατά τη διάρκεια δοκιμής στις 28 Μαΐου 2026, στη ράμπα LC-36, τη μοναδική ράμπα του πυραύλου, και η πρώτη αποστολή του ρομποτικού Blue Moon MK1 καθυστέρησε.

Η εικόνα σε έναν πίνακα:

	NASA (Artemis IV)	Κίνα
Επίσημος στόχος	Αρχές 2028	Πριν από το 2030
Σκάφος προσσελήνωσης	Starship HLS ή Blue Moon (δεν έχει επιλεγεί)	Lanyue
Εκτοξεύσεις ανά προσσελήνωση	Πάνω από 10 με το Starship (εκτίμηση)	2 Long March 10
Τι έχει πετάξει με πλήρωμα	SLS και Orion γύρω από τη Σελήνη (Artemis II)	Τίποτα από το σεληνιακό σύστημα
Κρίσιμο επόμενο βήμα	Μεταφορά καυσίμων σε τροχιά	Πρώτη πτήση της Mengzhou σε τροχιά

Ο νότιος πόλος περιμένει ως το 2027

Το πρώτο ραντεβού της κούρσας θα ήταν ρομποτικό. Η Chang’e-7, με τροχιακό σκάφος, σκάφος προσσελήνωσης, όχημα και έναν μικρό ιπτάμενο ανιχνευτή, θα έψαχνε πάγο νερού γύρω από τον κρατήρα Shackleton. Ο ανιχνευτής είναι σχεδιασμένος να πηδά μέσα σε μόνιμα σκιασμένους κρατήρες, όπου δεν φτάνει ποτέ ηλιακό φως, να αναλύει το έδαφος με αναλυτή μορίων νερού και να βγαίνει ξανά στο φως για να φορτίσει.

Η εκτόξευση ήταν προγραμματισμένη για τα τέλη Αυγούστου 2026 από το Wenchang. Στις 23 Αυγούστου, ενώ ένα τροπικό σύστημα σχηματιζόταν κοντά στο Χαϊνάν, η Κινεζική Υπηρεσία Επανδρωμένων Διαστημικών Πτήσεων ανακοίνωσε ότι η αποστολή «δεν πληροί τις συνθήκες εκτόξευσης» και δεν θα πετάξει μέσα στο παράθυρο του 2026. Δεν έδωσε αιτία ούτε νέα ημερομηνία. Σύμφωνα με το NASASpaceFlight, ο κακός καιρός συνέπεσε με πολύ στενά παράθυρα εκτόξευσης και προσσελήνωσης, αφού το σκάφος πρέπει να φτάσει στον νότιο πόλο σε περίοδο παρατεταμένου φωτισμού, και η εκτόξευση πήγε το νωρίτερο στις αρχές του 2027.

Η αμερικανική απάντηση γλίστρησε στην ίδια χρονιά. Το rover VIPER της NASA, που θα ψάξει τα ίδια πράγματα, θα ταξιδέψει με τη δεύτερη αποστολή του Blue Moon MK1, προγραμματισμένη για το 2027, χρονοδιάγραμμα που η έκρηξη του New Glenn κάνει ακόμη πιο αβέβαιο. Η μάχη για το νερό του κρατήρα Shackleton ουσιαστικά ξεκινά από την αρχή.

Το διακύβευμα είναι πρακτικό. Ο πάγος μπορεί να γίνει πόσιμο νερό, οξυγόνο για αναπνοή και υδρογόνο για καύσιμο, και κάθε κιλό που παράγεται επί τόπου είναι ένα κιλό που δεν χρειάζεται να σηκωθεί από τη Γη.

Ποιος προηγείται στην κούρσα για τη Σελήνη

Αν μετρήσει κανείς μόνο τις επίσημες ημερομηνίες, η NASA. Τρία στοιχεία όμως περιπλέκουν την εικόνα.

Το πρώτο είναι η εξάρτηση. Το αμερικανικό χρονοδιάγραμμα κρέμεται από δύο σκάφη ιδιωτικών εταιρειών, κανένα από τα οποία δεν έχει πετάξει ακόμη προς τη Σελήνη. Το κινεζικό στηρίζεται σε κρατικά συστήματα με κεντρικό έλεγχο.

Το δεύτερο είναι το ιστορικό. Το 2019 ο Λευκός Οίκος έθεσε στόχο αμερικανική προσσελήνωση το 2024. Σήμερα ο στόχος είναι το 2028, τέσσερα χρόνια αργότερα. Η Κίνα ανακοίνωσε τον Μάιο του 2023 (ανοίγει σε νέα καρτέλα) ότι θα προσσεληνωθεί πριν από το 2030 και δεν έχει μετακινήσει την ημερομηνία.

Το τρίτο είναι η πολυπλοκότητα. Δύο εκτοξεύσεις απέναντι σε πάνω από δέκα, και κάθε επιπλέον πτήση είναι μια επιπλέον αφορμή για καθυστέρηση.

Υπάρχει και η άλλη πλευρά. Η Κίνα δεν έχει στείλει ακόμη ούτε τη Mengzhou σε τροχιά ούτε τον πλήρη Long March 10 που θα πάει στη Σελήνη. Η NASA, αντίθετα, έχει ήδη πετάξει το δικό της σκάφος με πλήρωμα ως τη Σελήνη.

Η Αμερική έχει το πιο φιλόδοξο σχέδιο και η Κίνα το πιο προβλέψιμο. Οι επόμενοι δώδεκα μήνες, με τη μεταφορά καυσίμων του Starship και την πρώτη πτήση της Mengzhou, θα κρίνουν ποιο από τα δύο μετράει περισσότερο.

Από τη σημαία στη μόνιμη βάση

Τη δεκαετία του 1960 το ζητούμενο ήταν να φτάσεις. Τώρα είναι να μείνεις.

Στις 24 Μαρτίου 2026 ο διοικητής της NASA Jared Isaacman παρουσίασε σχέδιο για μόνιμη βάση στη Σελήνη, στον νότιο πόλο, με επένδυση περίπου 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε επτά χρόνια μέσα από δεκάδες αποστολές. Ο σταθμός Gateway, που θα έμενε σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη, μπήκε στον πάγο και τα κομμάτια του θα αξιοποιηθούν στην επιφάνεια. Οι λεπτομέρειες είναι στο σχέδιο Ignition της NASA (ανοίγει σε νέα καρτέλα).

Η Κίνα απαντά με τον Διεθνή Σεληνιακό Ερευνητικό Σταθμό (ILRS), που σχεδιάζει με τη Ρωσία ως βασικό εταίρο και θέλει να έχει χτίσει ως το 2035. Περισσότερα για την κινεζική πλευρά στον οδηγό για το διαστημικό πρόγραμμα της Κίνας.

Οι Συμφωνίες Artemis, το πλαίσιο αρχών για την εξερεύνηση που προωθούν οι ΗΠΑ, έφτασαν τις 76 χώρες στα τέλη Σεπτεμβρίου 2026. Οι δύο συμμαχίες δεν αποκλείουν η μία την άλλη: τον Ιούλιο του 2026, η Σενεγάλη, η Σερβία και η Ταϊλάνδη ανήκαν και στις δύο.

Το πιθανότερο σενάριο δεν είναι ένας καθαρός νικητής, αλλά δύο παρουσίες στην ίδια μικρή περιοχή γύρω από τον Shackleton, όπου τα σημεία με σχεδόν συνεχές φως και πρόσβαση σε πάγο είναι λίγα. Οι Συμφωνίες Artemis μιλούν για «ζώνες ασφαλείας» γύρω από τις δραστηριότητες κάθε χώρας, η Κίνα δεν τις έχει υπογράψει, και κανένας κοινός κανόνας δεν λέει τι γίνεται όταν δύο χώρες θέλουν το ίδιο σημείο. Αυτό το ερώτημα θα έρθει μάλλον πριν από τη δεύτερη προσσελήνωση. 🌏