Τα Διαστημικά Σκουπίδια Είναι Πρόβλημα. Τώρα Υπάρχει Σχέδιο να τα Μαζέψουμε

Φανταστείτε να οδηγάτε σε έναν αυτοκινητόδρομο όπου τα μισά αυτοκίνητα είναι εγκαταλελειμμένα, τυχαία σταματημένα στη μέση της πίστας, και κανείς δεν τα απομακρύνει. Αυτό συμβαίνει σήμερα στην τροχιά γύρω από τη Γη, και η κατάσταση γίνεται ολοένα πιο επικίνδυνη.

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος, υπάρχουν σήμερα περίπου 40.000 ιχνηλατήσιμα αντικείμενα σε τροχιά γύρω από τη Γη. Από αυτά, μόνο περίπου 11.000 είναι ενεργές αποστολές. Τα υπόλοιπα είναι σκουπίδια: νεκροί δορυφόροι, εξαντλημένες βαθμίδες πυραύλων, θραύσματα από παλιές συγκρούσεις. Και αυτά είναι μόνο τα μεγάλα. Εκτιμάται ότι υπάρχουν πάνω από 1,2 εκατομμύρια κομμάτια μεγαλύτερα από ένα εκατοστό που δεν μπορούμε καν να παρακολουθούμε.

Το πρόβλημα δεν είναι αισθητικό. Είναι υπαρξιακό για τη διαστημική βιομηχανία.

Γιατί Είναι Τόσο Επικίνδυνο

Στην τροχιά, τα αντικείμενα κινούνται με ταχύτητες που αγγίζουν τα 28.000 χιλιόμετρα την ώρα. Σε αυτές τις ταχύτητες, ακόμα και ένα μικρό κομμάτι μετάλλου μεγέθους μπαλιάς του τένις μπορεί να καταστρέψει ολοκληρωτικά έναν δορυφόρο αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων. Ένα θραύσμα μεγέθους νυχιού μπορεί να ανοίξει τρύπα σε πιεστικό θάλαμο διαστημόπλοιου. Και κάθε σύγκρουση δημιουργεί νέα θραύσματα, τα οποία με τη σειρά τους αυξάνουν τον κίνδυνο για νέες συγκρούσεις.

Αυτό ονομάζεται «Σύνδρομο Kessler», και αν φτάσουμε εκεί, ορισμένες τροχιές θα καταστούν μόνιμα αχρηστευμένες. Δεν είναι θεωρητικό σενάριο: το 2009, ρωσικός νεκρός δορυφόρος συγκρούστηκε με ενεργό αμερικανικό δορυφόρο Iridium, παράγοντας χιλιάδες νέα θραύσματα που εξακολουθούν να κυκλοφορούν στην τροχιά.

Η Λύση: Σκουπίδια ως Υπηρεσία

Δύο αμερικανικές εταιρείες, η Portal Space Systems και η Paladin Space, ανακοίνωσαν συνεργασία για νέα υπηρεσία που ονομάζεται DRAAS, δηλαδή Debris Removal as a Service. Αντί να πάνε μια φορά στο διάστημα να μαζέψουν ένα σκουπίδι, στόχος τους είναι να στέλνουν διαστημόπλοιο που μαζεύει από 20 έως 50 κομμάτια μικρών σκουπιδιών σε μία μόνο αποστολή.

Το σχέδιο βασίζεται σε δύο συστατικά που συνεργάζονται. Το διαστημόπλοιο Starburst της Portal ελίσσεται στην τροχιά, εντοπίζοντας κομμάτια σκουπιδιών. Το εξάρτημα Triton της Paladin αναλαμβάνει τη σύλληψη αντικειμένων μικρότερων από ένα μέτρο, που είναι ακριβώς η κατηγορία που είναι πιο δύσκολο να παρακολουθηθεί αλλά και πιο επικίνδυνη λόγω αριθμού. Μόλις ο Triton γεμίσει, αποβάλλεται ελεγχόμενα ενώ το κυρίως σκάφος παραμένει σε τροχιά έτοιμο για νέα αποστολή.

Ο Πρώτος Πελάτης Είναι Ήδη Εδώ

Η υπηρεσία έχει ήδη τον πρώτο της πελάτη. Η Starlab Space, που κατασκευάζει εμπορικό διαστημικό σταθμό ως αντικατάσταση του ISS, έχει υπογράψει προκαταρκτική συμφωνία για να ενσωματώσει τη DRAAS στις λειτουργίες του σταθμού. Το σκεπτικό είναι λογικό: ένα πλήρωμα που ζει σε διαστημικό σταθμό δεν μπορεί να βασίζεται στο να αποφεύγει συνεχώς σκουπίδια που πλησιάζουν.

Η Portal και η Paladin δεν είναι μόνες στον τομέα. Η Astroscale αναπτύσσει την αποστολή ELSA-M για εμπορική υπηρεσία τερματισμού ζωής δορυφόλων. Η ελβετική ClearSpace εργάζεται για λογαριασμό της ESA σε αποστολή αφαίρεσης ανενεργού δορυφόρου. Η αμερικανική Starfish Space έχει ήδη κερδίσει σύμβαση από το αμερικανικό Space Development Agency για αντίστοιχη υπηρεσία.

Τα Εμπόδια Δεν Είναι Μόνο Τεχνικά

Το σημαντικότερο εμπόδιο είναι νομικό: σύμφωνα με τη Συνθήκη του Διαστήματος του 1967, κάθε χώρα διατηρεί κυριότητα επί του hardware που έχει στείλει στο διάστημα, ακόμα κι αν αυτό είναι εντελώς νεκρό και βρίσκεται σε επικίνδυνη τροχιά. Αυτό σημαίνει ότι η αφαίρεση σκουπιδιών από ξένο κράτος μπορεί να απαιτεί τη συναίνεσή του.

Υπάρχει και το στρατηγικό ζήτημα: η τεχνολογία σύλληψης σκουπιδιών μπορεί θεωρητικά να χρησιμοποιηθεί και ως όπλο κατά ενεργών δορυφόρων, κάτι που κάνει ορισμένες χώρες επιφυλακτικές. Τέλος, το ερώτημα «ποιος πληρώνει» παραμένει αναπάντητο σε διεθνές επίπεδο, παρόλο που τα οικονομικά οφέλη της καθαρής τροχιάς είναι πολλαπλάσια από το κόστος καθαρισμού.

Αυτό που είναι σαφές είναι ότι η τροχιά γύρω από τη Γη δεν είναι απεριόριστη. Αν δεν αρχίσουμε να καθαρίζουμε σύντομα, η επόμενη γενιά διαστημικής υποδομής θα έχει πολύ λιγότερο χώρο να αναπτυχθεί. Η ιδέα ενός «σκουπιδιάρη» στο διάστημα ακούγεται εξωτική. Αλλά αν οι εταιρείες αυτές καταφέρουν να μετατρέψουν το πρόβλημα σε βιώσιμη εμπορική υπηρεσία, αυτός ίσως είναι ένας από τους πιο σημαντικούς κλάδους της διαστημικής οικονομίας τα επόμενα χρόνια.