Ελλάδα και Artemis Accords: τι υπογράψαμε, τι κάναμε και τι μένει να γίνει

Στις 9 Φεβρουαρίου 2024, ο τότε υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης υπέγραψε στην Ουάσιγκτον τις Συμφωνίες Artemis, κάνοντας την Ελλάδα την 35η χώρα που εντάσσεται επίσημα στο πλαίσιο αυτό. Παρόντες στην τελετή ήταν ο διευθυντής της NASA Bill Nelson, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Antony Blinken, και ο πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος Ιωάννης Δαγκλής. Δύο χρόνια πριν, στο Infinite Odyssey, ---> ΑΡΘΡΟ

όσο και---> πώς εξελίχθηκε η ελληνική συμμετοχή μέχρι τότε

Τώρα αξίζει να κοιτάξουμε τι έχει γίνει στο ενδιάμεσο και τι παραμένει αναπάντητο.

Τι είναι στην πράξη οι Artemis Accords

Πρώτα, ένα πράγμα που συχνά παρεξηγείται: οι Συμφωνίες Artemis δεν είναι δεσμευτική διεθνής συνθήκη. Είναι ένα πολιτικό πλαίσιο αρχών που βασίζεται στη Συνθήκη για το Διάστημα του 1967. Χώρες που υπογράφουν δεσμεύονται ηθικά και πολιτικά, όχι νομικά, να τηρούν αρχές όπως η διαφάνεια στις διαστημικές επιχειρήσεις, η προστασία ιστορικών τοποθεσιών στη Σελήνη, η μείωση διαστημικών σκουπιδιών και η ειρηνική χρήση του διαστήματος. Μέχρι τον Ιανουάριο του 2026, 61 χώρες έχουν υπογράψει.

Αξίζει να σημειωθεί ότι μεγάλες δυνάμεις όπως η Κίνα και η Ρωσία δεν έχουν υπογράψει, κάτι που αντικατοπτρίζει τον γεωπολιτικό διαχωρισμό που υπάρχει και στο διάστημα.

Τι έχει γίνει από την ελληνική πλευρά

Η υπογραφή έγινε στο πλαίσιο του 5ου Στρατηγικού Διαλόγου ΗΠΑ-Ελλάδας, που σημαίνει ότι είχε και γεωπολιτικό βάρος πέρα από το καθαρά διαστημικό. Ο πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος Ιωάννης Δαγκλής μίλησε για τη συνεισφορά της ελληνικής επιστημονικής κοινότητας στη διαστημική φυσική, την τηλεπισκόπηση, τη ρομποτική και το διαστημικό λογισμικό.

Στο ενεργητικό της ελληνικής επιστήμης από τότε, αξίζει να αναφερθεί η επιτυχία του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών τον Ιούλιο του 2025: για πρώτη φορά πραγματοποιήθηκε επιτυχής επικοινωνία laser μεταξύ Γης και διαστημοσυσκευής σε απόσταση 270 εκατομμυρίων χιλιομέτρων, επίτευξη για την οποία η ESA βράβευσε τα στελέχη του ΕΑΑ. Αυτού του είδους η τεχνολογία οπτικών επικοινωνιών είναι κρίσιμη για μελλοντικές αποστολές στη Σελήνη και τον Άρη. Παράλληλα, το ΕΑΑ συμμετέχει στην αποστολή EarthCARE της ESA, αξιοποιώντας το Παρατηρητήριο PANGEA στα Αντικύθηρα για βαθμονόμηση δορυφορικών δεδομένων.

Στο μέτωπο των δορυφόρων, το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης ανακοίνωσε εντός του 2024 ότι η Ελλάδα θα αποκτήσει επτά μικροδορυφόρους παρατήρησης Γης, με εκτόξευση εντός του 2026 μέσω προγράμματος της ESA. Οι αποστολές αυτές θα εξυπηρετούν τομείς όπως η παρατήρηση Γης, η ασφάλεια επικοινωνιών και η ναυτιλιακή παρακολούθηση.

Αυτό που παραμένει ανοιχτό

Υπάρχει και μια πιο κριτική ανάγνωση των εξελίξεων που αξίζει να αναφερθεί. Ακαδημαϊκοί και ειδικοί έχουν επισημάνει ότι η προσχώρηση στις Artemis Accords δεν συνοδεύτηκε από συγκεκριμένο εθνικό σχέδιο αξιοποίησης ή δημόσιο διάλογο με τους αρμόδιους εθνικούς φορείς. Αυτό περιορίζει τη σημασία της σε συμβολικό και γεωπολιτικό επίπεδο, τουλάχιστον μέχρι σήμερα. Το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος λαμβάνει ετήσια επιχορήγηση μόλις 1 εκατομμυρίου ευρώ, ποσό που αντικατοπτρίζει την προτεραιότητα που δίνεται στον τομέα.

Η NASA έχει προγραμματίσει εργαστήριο εντός του 2026 για όλες τις χώρες που έχουν υπογράψει τις Συμφωνίες, με έμφαση στη διαφάνεια και την ανταλλαγή δεδομένων. Αυτό είναι μια ευκαιρία για την Ελλάδα να κινηθεί από τη συμβολική συμμετοχή σε κάτι πιο ουσιαστικό.

Η υπογραφή ήταν σωστό βήμα. Το επόμενο βήμα είναι να ξέρουμε τι θέλουμε να κάνουμε με αυτή.

🇬🇷🚀

---

*Το άρθρο αυτό γράφτηκε με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης, βασισμένο σε αξιόπιστες πηγές και ελέγχθηκε πριν δημοσιευτεί.*

---