Το σύμπανΟδηγός

Μποζόνιο Higgs: τι είναι και πώς το βρήκαμε μετά από 48 χρόνια

Από την Ακαδημία του Πλάτωνα στα εργαστήρια του Μάντσεστερ και στον LHC: πώς μια πρόβλεψη του 1964 έγινε η μεγάλη ανακάλυψη του 2012 και τι μένει ακόμη άγνωστο.

· · 10 λεπτά ανάγνωση

Υποψήφιο γεγονός μποζονίου Higgs στον ανιχνευτή CMS του CERN το 2012, με δύο φωτόνια ως κίτρινες διακεκομμένες γραμμές και πράσινους πύργους ενέργειας να ξεκινούν από το σημείο σύγκρουσης πρωτονίων
Γεγονός που κατέγραψε ο ανιχνευτής CMS στις 13 Μαΐου 2012, με τα χαρακτηριστικά διάσπασης μποζονίου Higgs σε δύο φωτόνια (κίτρινες διακεκομμένες γραμμές και πράσινοι πύργοι). Πηγή: CERN/CMS, T. McCauley και L. Taylor (CC BY-SA 3.0)
Σε αυτό το άρθρο8 ενότητες
  1. Τι είναι το μποζόνιο Higgs, με απλά λόγια
  2. Πώς βρέθηκε το μποζόνιο Higgs μετά από 48 χρόνια
  3. Πλάτωνας και Μάντσεστερ: δύο τρόποι να ρωτάς τη φύση
  4. Γιατί το λένε «σωματίδιο του Θεού»
  5. Ο μύθος της μάζας: το πεδίο Higgs δεν σου δίνει το βάρος σου
  6. Τι ψάχνουν τώρα οι φυσικοί
  7. Η Ακαδημία και το εργαστήριο στην ίδια πλευρά
  8. Συχνές ερωτήσεις

Στις 4 Ιουλίου 2012, σε ένα γεμάτο αμφιθέατρο του CERN στη Γενεύη, ένας 83χρονος Βρετανός φυσικός σκούπιζε τα μάτια του. Οι επιστήμονες μόλις είχαν ανακοινώσει ότι βρήκαν το σωματίδιο που εκείνος είχε προβλέψει 48 χρόνια νωρίτερα, το μποζόνιο Higgs. Για να το βρουν χρειάστηκαν μια σήραγγα 27 χιλιομέτρων κάτω από τα σύνορα Ελβετίας και Γαλλίας, χιλιάδες ερευνητές και δισεκατομμύρια συγκρούσεις. Τι είναι όμως αυτό το σωματίδιο, και γιατί άξιζε τόσο κόπο;

Τι είναι το μποζόνιο Higgs, με απλά λόγια

Ας ξεκινήσουμε από τα βασικά. Ό,τι βλέπεις γύρω σου, το τραπέζι, ο αέρας, το ίδιο σου το σώμα, είναι φτιαγμένο από άτομα. Τα άτομα είναι φτιαγμένα από ακόμη μικρότερα κομμάτια, τα ηλεκτρόνια και τα κουάρκ. Αυτά είναι τα στοιχειώδη σωματίδια, τα «τουβλάκια» της ύλης, που απ’ όσο ξέρουμε δεν σπάνε σε κάτι μικρότερο. Τα περιγράφει μια θεωρία που οι φυσικοί λένε Καθιερωμένο Πρότυπο.

Τα περισσότερα από αυτά τα τουβλάκια έχουν μάζα, δηλαδή «βάρος». Από πού όμως την παίρνουν; Τη δεκαετία του 1960 οι φυσικοί έδωσαν μια τολμηρή απάντηση: όλο το σύμπαν είναι γεμάτο με κάτι αόρατο, το πεδίο Higgs. Το πεδίο είναι παντού, στο δωμάτιο όπου κάθεσαι, ανάμεσα στους γαλαξίες, μέσα στο σώμα σου. Υπάρχει έτσι από ένα απειροελάχιστο κλάσμα του δευτερολέπτου μετά τη Μεγάλη Έκρηξη.

Φαντάσου έναν χιονισμένο κάμπο. Όποιος φοράει σκι γλιστράει εύκολα. Όποιος φοράει μπότες βουλιάζει και προχωρά με κόπο. Κάτι ανάλογο κάνουν τα σωματίδια μέσα στο πεδίο Higgs. Το ηλεκτρόνιο «κολλάει» λίγο και είναι ελαφρύ. Το κουάρκ top κολλάει πολύ και είναι το βαρύτερο στοιχειώδες σωματίδιο που ξέρουμε. Το φως δεν κολλάει καθόλου, γι’ αυτό δεν έχει μάζα και τρέχει πάντα με την ταχύτητα του φωτός. Καμία σύγκριση δεν είναι τέλεια, αυτή όμως δίνει την ιδέα: όσο πιο έντονα «νιώθει» ένα σωματίδιο το πεδίο, τόσο πιο βαρύ είναι.

Και πού μπαίνει το μποζόνιο; Σκέψου το πεδίο σαν την επιφάνεια μιας ήρεμης λίμνης. Όσο είναι ακίνητη, δεν βλέπεις τίποτα. Αν όμως ρίξεις μια πέτρα, εμφανίζεται ένα κύμα. Το μποζόνιο Higgs είναι αυτό το κύμα, ένα μικρό «κυματάκι» του πεδίου. Αν βρεις το κύμα, έχεις αποδείξει ότι η λίμνη υπάρχει.

Η δυσκολία είναι ότι η «πέτρα» πρέπει να είναι τεράστια. Το μποζόνιο Higgs ζυγίζει περίπου όσο 133 πρωτόνια μαζί, και για να φτιαχτεί κάτι τόσο βαρύ χρειάζεται πολλή ενέργεια μαζεμένη σε ελάχιστο χώρο. Το είχε δείξει ο Αϊνστάιν με την πιο διάσημη εξίσωσή του, E=mc²: η ενέργεια μπορεί να γίνει μάζα. Τόση ενέργεια μπορεί να τη συγκεντρώσει μόνο ένας γιγάντιος επιταχυντής.

Πώς βρέθηκε το μποζόνιο Higgs μετά από 48 χρόνια

Την ιδέα την είχαν το 1964 έξι φυσικοί, σε τρεις ομάδες που δούλευαν χωριστά: οι Βέλγοι François Englert και Robert Brout, ο Βρετανός Peter Higgs και οι Gerald Guralnik, Carl Hagen και Tom Kibble. Ο Higgs ήταν αυτός που έγραψε καθαρά ότι η θεωρία προβλέπει ένα νέο σωματίδιο, γι’ αυτό το σωματίδιο πήρε το όνομά του. Και μια λεπτομέρεια με χιούμορ: το πρώτο περιοδικό στο οποίο έστειλε το άρθρο του το απέρριψε, και την παράγραφο για το σωματίδιο την πρόσθεσε όταν το ξανάγραψε.

Μετά ξεκίνησε το κυνήγι, που κράτησε σχεδόν μισό αιώνα. Ήταν δύσκολο για τρεις λόγους:

  • Η θεωρία δεν έλεγε πόσο ζυγίζει το σωματίδιο, άρα οι επιστήμονες δεν ήξεραν πού ακριβώς να ψάξουν.
  • Είναι πολύ σπάνιο. Σύμφωνα με το CERN, ο επιταχυντής φτιάχνει ένα μποζόνιο Higgs περίπου μία φορά στο δισεκατομμύριο συγκρούσεις.
  • Ζει ελάχιστα, λιγότερο από ένα δισεκατομμυριοστό του τρισεκατομμυριοστού του δευτερολέπτου. Σε τόσο χρόνο το φως δεν προλαβαίνει να διανύσει ούτε ένα χιλιοστό του πλάτους ενός ατόμου.

Κανείς λοιπόν δεν «βλέπει» ποτέ το Higgs. Βλέπει τι αφήνει πίσω του. Μόλις φτιαχτεί, το σωματίδιο διασπάται σε άλλα, πιο γνωστά σωματίδια, για παράδειγμα σε δύο φωτόνια, δηλαδή δύο «κόκκους» φωτός. Είναι σαν να βρίσκεις τα κομμάτια ενός σπασμένου βάζου και να καταλαβαίνεις από αυτά πώς ήταν το βάζο. Το δύσκολο είναι ότι οι συγκρούσεις αφήνουν τα ίδια κομμάτια και με χιλιάδες άλλους τρόπους, χωρίς κανένα Higgs. Οι φυσικοί πρέπει να βρουν τα λίγα σωστά μέσα σε έναν ωκεανό από όμοια.

Το μηχάνημα που τα κατάφερε είναι ο Μεγάλος Αδρονικός Επιταχυντής (LHC) του CERN, ένας υπόγειος δακτύλιος 27 χιλιομέτρων. Μέσα του τρέχουν πρωτόνια σχεδόν με την ταχύτητα του φωτός και συγκρούονται μεταξύ τους. Γύρω από τα σημεία της σύγκρουσης βρίσκονται δύο τεράστιοι ανιχνευτές, το ATLAS και το CMS. Λειτουργούν σαν γιγάντιες κάμερες που καταγράφουν τι βγαίνει από κάθε σύγκρουση, και τους δουλεύουν δύο διαφορετικές ομάδες με χιλιάδες επιστήμονες η καθεμία.

Στις 4 Ιουλίου 2012 οι δύο ομάδες ανακοίνωσαν, η καθεμία χωριστά, ότι βρήκαν ένα νέο σωματίδιο με το βάρος και τη συμπεριφορά που περίμεναν για το Higgs. Αυτό ήταν που έπεισε τους πάντες: δύο διαφορετικά μηχανήματα, με διαφορετικούς ανθρώπους, είδαν το ίδιο πράγμα. Και τα δύο πέρασαν το αυστηρό κριτήριο της φυσικής για να πει κανείς «ανακάλυψη»: η πιθανότητα το σήμα να είναι τυχαίο έπρεπε να είναι μικρότερη από μία στα 3,5 εκατομμύρια. Το CERN εξηγεί όλη τη διαδικασία στη σελίδα του για το μποζόνιο Higgs (ανοίγει σε νέα καρτέλα).

Έναν χρόνο αργότερα, το Νόμπελ Φυσικής 2013 (ανοίγει σε νέα καρτέλα) δόθηκε στους Englert και Higgs. Ο Brout είχε πεθάνει το 2011, και το Νόμπελ δεν δίνεται μετά θάνατον. Ο Peter Higgs πέθανε τον Απρίλιο του 2024, σε ηλικία 94 ετών, έχοντας δει την πρόβλεψή του να επιβεβαιώνεται.

Στην ανακάλυψη δούλεψαν και Έλληνες. Σύμφωνα με το CERN, ελληνικά ινστιτούτα βοήθησαν να σχεδιαστούν και να κατασκευαστούν κομμάτια και των δύο ανιχνευτών. Η Ελλάδα ήταν άλλωστε μία από τις δώδεκα χώρες που ίδρυσαν το CERN το 1954, και από το 2025 ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Κωνσταντίνος Φουντάς είναι πρόεδρος του Συμβουλίου του CERN, του οργάνου που παίρνει τις μεγάλες αποφάσεις.

Infographic για το μποζόνιο Higgs: η πρόβλεψη του 1964 και η ανακάλυψη του 2012, η μάζα των 125 GeV, μία παραγωγή στο δισεκατομμύριο συγκρούσεις, η διάρκεια ζωής 1,6 × 10⁻²² δευτερόλεπτα και το 1% της μάζας του πρωτονίου που οφείλεται στο πεδίο Higgs

Πλάτωνας και Μάντσεστερ: δύο τρόποι να ρωτάς τη φύση

Η ιστορία του Higgs ενώνει δύο τρόπους σκέψης που για αιώνες δεν τα πήγαιναν καλά. Ο πρώτος είναι του Πλάτωνα, που ίδρυσε την Ακαδημία στην Αθήνα γύρω στο 387 π.Χ. Για εκείνον η αληθινή γνώση ερχόταν από τη σκέψη και τα μαθηματικά, όχι από τα χέρια. Ο Πλούταρχος γράφει ότι μάλωσε τρεις μαθηματικούς, τον Εύδοξο, τον Αρχύτα και τον Μέναιχμο, επειδή έλυσαν ένα πρόβλημα γεωμετρίας με όργανα και μηχανές αντί για καθαρό συλλογισμό. Η ιστορία γράφτηκε αιώνες αργότερα και ίσως να μην έγινε ποτέ έτσι. Δείχνει όμως μια στάση που κράτησε πολύ: η θεωρία ψηλά, η κατασκευή χαμηλά.

Ο δεύτερος τρόπος είναι του εργαστηρίου, και το σύμβολό του είναι το Μάντσεστερ, η πόλη της Βιομηχανικής Επανάστασης. Εκεί, το 1909, δύο συνεργάτες του Ernest Rutherford, οι Hans Geiger και Ernest Marsden, «βομβάρδισαν» ένα λεπτό φύλλο χρυσού με μικροσκοπικά σωματίδια. Τα περισσότερα πέρασαν από μέσα, μερικά όμως αναπήδησαν προς τα πίσω. Ο Rutherford είπε ότι ήταν σαν να ρίχνεις οβίδα σε τσιγαρόχαρτο και να τη βλέπεις να γυρίζει. Το 1911 έδωσε την εξήγηση: σχεδόν όλη η μάζα του ατόμου είναι μαζεμένη σε έναν μικροσκοπικό πυρήνα.

Ο LHC κάνει ουσιαστικά το ίδιο πείραμα σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα: ρίχνει σωματίδια το ένα πάνω στο άλλο και μελετά τι βγαίνει. Οι εξισώσεις του 1964 χρειάστηκαν αυτή την παράδοση του εργαστηρίου για να βγουν από το χαρτί.

Γιατί το λένε «σωματίδιο του Θεού»

Το παρατσούκλι δεν το έδωσαν οι φυσικοί που προέβλεψαν το σωματίδιο. Το 1993 ο νομπελίστας Leon Lederman έγραψε ένα βιβλίο για την αναζήτησή του. Όπως έλεγε ο ίδιος, ήθελε να το ονομάσει «The Goddamn Particle», κάτι σαν «το καταραμένο σωματίδιο», επειδή ήταν απελπιστικά δύσκολο να βρεθεί. Ο εκδότης δεν το δέχτηκε και το βιβλίο κυκλοφόρησε ως «The God Particle». Ο τίτλος πούλησε και το όνομα κόλλησε στα μέσα ενημέρωσης. Οι περισσότεροι φυσικοί το αποφεύγουν, και ο ίδιος ο Higgs δεν το συμπαθούσε, γιατί δίνει θρησκευτικό χρώμα σε κάτι που δεν έχει καμία σχέση με τη θρησκεία.

Ο μύθος της μάζας: το πεδίο Higgs δεν σου δίνει το βάρος σου

Συχνά διαβάζουμε ότι το πεδίο Higgs «δίνει μάζα σε όλα». Είναι μισή αλήθεια. Το πεδίο δίνει μάζα στα πιο μικρά τουβλάκια, τα ηλεκτρόνια και τα κουάρκ. Τα κουάρκ όμως ζυγίζουν ελάχιστα: μέσα σε ένα πρωτόνιο, το βάρος τους είναι μόνο περίπου 1% του συνόλου. Το υπόλοιπο έρχεται από την ενέργεια της δύναμης που κρατά τα κουάρκ δεμένα μεταξύ τους, πάλι χάρη στο E=mc². Αφού σχεδόν όλο το βάρος του σώματός σου βρίσκεται στους πυρήνες των ατόμων, το μεγαλύτερο μέρος του δεν οφείλεται απευθείας στο Higgs.

Αυτό δεν κάνει το Higgs λιγότερο σημαντικό. Χωρίς το πεδίο, τα ηλεκτρόνια δεν θα είχαν μάζα και δεν θα έμεναν γύρω από τους πυρήνες για να σχηματίσουν άτομα. Χωρίς άτομα δεν θα υπήρχαν ούτε χημεία, ούτε πλανήτες, ούτε εμείς. Το Higgs δεν είναι η πηγή του βάρους μας. Είναι η προϋπόθεση για να υπάρχει οτιδήποτε σταθερό.

Υπάρχει και μια πιο καθημερινή σύνδεση. Το εργαστήριο που βρήκε το Higgs είναι το ίδιο μέρος όπου γεννήθηκε ο Παγκόσμιος Ιστός: τον επινόησε στο CERN το 1989 ο Tim Berners-Lee, για να μοιράζονται οι φυσικοί πληροφορίες μεταξύ τους.

Τι ψάχνουν τώρα οι φυσικοί

Από το 2012 οι φυσικοί έχουν εξετάσει το Higgs με κάθε τρόπο, και ως τώρα συμπεριφέρεται ακριβώς όπως προβλέπει η θεωρία. Ακούγεται καλό νέο, για τους ερευνητές όμως είναι και λίγο απογοητευτικό. Ένα αποτέλεσμα που δεν ταιριάζει θα ήταν η πρώτη ένδειξη για κάτι καινούργιο, πέρα από όσα ξέρουμε.

Το μεγάλο ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν το μποζόνιο Higgs αλληλεπιδρά και με άλλα μποζόνια Higgs, όπως λέει η θεωρία. Μοιάζει με τεχνική λεπτομέρεια, έχει όμως μεγάλη σημασία. Από αυτό εξαρτάται πώς ακριβώς λειτουργεί το πεδίο Higgs, ακόμη και αν το σύμπαν μας βρίσκεται στην πιο σταθερή κατάσταση που μπορεί να έχει.

Για να το ελέγξουν, οι φυσικοί πρέπει να δουν δύο μποζόνια Higgs να βγαίνουν από την ίδια σύγκρουση. Αυτό είναι ακόμη πιο σπάνιο: για κάθε 1.500 περίπου μποζόνια Higgs, η θεωρία περιμένει μόνο ένα ζευγάρι. Το καλοκαίρι του 2026 το ATLAS ανακοίνωσε μια πρώτη ένδειξη ότι τέτοια ζευγάρια υπάρχουν, όχι όμως αρκετά καθαρή για να μιλήσει κανείς για ανακάλυψη.

Χρειάζονται λοιπόν πολύ περισσότερα δεδομένα. Ο LHC σταμάτησε στις 27 Ιουνίου 2026 για μια μεγάλη αναβάθμιση, που θα του επιτρέψει να κάνει πολύ περισσότερες συγκρούσεις. Η νέα εκδοχή του, το High-Luminosity LHC, αναμένεται να ξεκινήσει το 2030.

Πέρα από αυτό, μένουν ερωτήματα στα οποία το Καθιερωμένο Πρότυπο δεν έχει απάντηση. Δεν εξηγεί γιατί το Higgs ζυγίζει όσο ζυγίζει. Δεν εξηγεί τη σκοτεινή ύλη, μια αόρατη ύλη περίπου πέντε φορές περισσότερη από τη συνηθισμένη. Δεν εξηγεί ούτε γιατί το σύμπαν είναι φτιαγμένο από ύλη και όχι από ίσες ποσότητες ύλης και αντιύλης. Το Higgs ήταν το τελευταίο κομμάτι του παζλ που περιμέναμε, όμως όλα δείχνουν ότι το παζλ ανήκει σε μια μεγαλύτερη εικόνα.

Η Ακαδημία και το εργαστήριο στην ίδια πλευρά

Η ιστορία του Higgs δικαιώνει και τους δύο τρόπους σκέψης. Ο Πλάτωνας είχε δίκιο ότι τα μαθηματικά μπορούν να αποκαλύψουν κάτι αληθινό για τον κόσμο πριν το δει κανείς: έξι φυσικοί περιέγραψαν ένα σωματίδιο 48 χρόνια πριν βρεθεί. Το Μάντσεστερ είχε δίκιο ότι καμία θεωρία δεν γίνεται γνώση μέχρι να τη δοκιμάσει μια μηχανή. Το επόμενο ερώτημα για το Higgs θα κριθεί με τον ίδιο τρόπο, από μια πρόβλεψη στο χαρτί και μια μηχανή που θα χρειαστεί χρόνια για να την ελέγξει. Το επόμενο μεγάλο βήμα της φυσικής θα γίνει ξανά εκεί όπου η Ακαδημία συναντά το εργαστήριο. ⚛️

Συχνές ερωτήσεις για το μποζόνιο Higgs

Τι είναι το μποζόνιο Higgs;

Το μποζόνιο Higgs είναι ένα στοιχειώδες σωματίδιο, ένα από τα μικρότερα «τουβλάκια» της ύλης που γνωρίζουμε. Είναι ένα μικρό «κύμα» του πεδίου Higgs, ενός αόρατου πεδίου που γεμίζει όλο το σύμπαν και δίνει μάζα στα στοιχειώδη σωματίδια, όπως τα ηλεκτρόνια και τα κουάρκ. Ζυγίζει περίπου όσο 133 πρωτόνια και ζει ελάχιστα πριν διασπαστεί σε άλλα σωματίδια. Την ύπαρξή του πρότειναν το 1964 έξι φυσικοί, και πήρε το όνομα του Βρετανού Peter Higgs, που έγραψε πρώτος καθαρά ότι η θεωρία προβλέπει ένα νέο σωματίδιο.

Πότε ανακαλύφθηκε το μποζόνιο Higgs;

Η ανακάλυψη του μποζονίου Higgs ανακοινώθηκε στις 4 Ιουλίου 2012 στο CERN της Γενεύης. Την ανακοίνωσαν, η καθεμία χωριστά, οι ομάδες των δύο μεγάλων ανιχνευτών του Μεγάλου Αδρονικού Επιταχυντή (LHC), του ATLAS και του CMS, που βρήκαν ένα νέο σωματίδιο με βάρος περίπου όσο 133 πρωτόνια. Η ανακάλυψη ήρθε 48 χρόνια μετά τη θεωρητική πρόβλεψη του 1964. Το 2013 οι François Englert και Peter Higgs τιμήθηκαν με το Νόμπελ Φυσικής για την πρόβλεψη αυτή.

Γιατί το μποζόνιο Higgs λέγεται «σωματίδιο του Θεού»;

Το όνομα «σωματίδιο του Θεού» προέρχεται από τον τίτλο του βιβλίου «The God Particle» του νομπελίστα φυσικού Leon Lederman, που κυκλοφόρησε το 1993. Κατά τον Lederman, ο τίτλος που ήθελε ήταν «The Goddamn Particle», δηλαδή «το καταραμένο σωματίδιο», επειδή το μποζόνιο Higgs ήταν εξαιρετικά δύσκολο να βρεθεί, αλλά ο εκδότης δεν τον δέχτηκε. Ο όρος δεν έχει καμία θρησκευτική σημασία. Οι περισσότεροι φυσικοί τον αποφεύγουν, και ο ίδιος ο Peter Higgs είχε δηλώσει δημόσια ότι δεν του άρεσε.

Δίνει το πεδίο Higgs μάζα σε όλη την ύλη;

Όχι, το πεδίο Higgs δίνει μάζα μόνο στα θεμελιώδη σωματίδια και όχι απευθείας στη συνηθισμένη ύλη. Οι μάζες των κουάρκ που αποκτώνται από το πεδίο Higgs αντιστοιχούν μόνο στο 1% περίπου της μάζας ενός πρωτονίου ή νετρονίου. Το υπόλοιπο 99% προέρχεται από την ενέργεια της ισχυρής πυρηνικής δύναμης που συγκρατεί τα κουάρκ μέσα τους. Χωρίς το πεδίο Higgs, ωστόσο, τα ηλεκτρόνια δεν θα είχαν μάζα και δεν θα σχηματίζονταν σταθερά άτομα.

Τι θα ψάξει ο LHC για το μποζόνιο Higgs μετά την αναβάθμιση;

Μετά την αναβάθμιση, ο Μεγάλος Αδρονικός Επιταχυντής του CERN, με το νέο όνομα High-Luminosity LHC, θα ψάξει κυρίως αν το μποζόνιο Higgs αλληλεπιδρά με άλλα μποζόνια Higgs, όπως προβλέπει η θεωρία. Από αυτό εξαρτάται πώς ακριβώς λειτουργεί το πεδίο Higgs και αν το σύμπαν βρίσκεται στην πιο σταθερή κατάσταση που μπορεί να έχει. Για τον έλεγχο πρέπει να βγουν δύο μποζόνια Higgs από την ίδια σύγκρουση, κάτι που η θεωρία περιμένει περίπου μία φορά για κάθε 1.500 μποζόνια Higgs. Ο LHC σταμάτησε στις 27 Ιουνίου 2026 για την αναβάθμιση και αναμένεται να ξαναρχίσει το 2030.

Το άρθρο δημιουργήθηκε με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης και βασίστηκε σε αξιόπιστες επιστημονικές πηγές. Η τελική επιμέλεια και ο έλεγχος έγιναν από την ομάδα του Infinite Odyssey πριν τη δημοσίευση. Για περισσότερες διαστημικές ειδήσεις στα ελληνικά, μείνετε συντονισμένοι.

Newsletter

Ο μήνας στο διάστημα

Μία φορά τον μήνα: τα σημαντικότερα γεγονότα, τα νέα μας άρθρα και τι θα δεις στον ουρανό πάνω από την Ελλάδα. Χωρίς spam, διαγραφή με ένα κλικ.

Θα σου στείλουμε ένα email για να επιβεβαιώσεις την εγγραφή. Δες την πολιτική απορρήτου.

Σχεδόν έτοιμο! Σου στείλαμε ένα email. Πάτα το κουμπί μέσα για να επιβεβαιώσεις την εγγραφή σου.