Η μεταφορά καυσίμων από ένα σκάφος σε άλλο ενώ και τα δύο βρίσκονται σε τροχιά, για να ξεκινήσει το δεύτερο ένα μακρινό ταξίδι με γεμάτες δεξαμενές. Έτσι ένας πύραυλος δεν χρειάζεται να σηκώσει από το έδαφος όλο το καύσιμο της αποστολής μαζί. Από αυτό εξαρτάται η επιστροφή ανθρώπων στη Σελήνη: το Starship που θα προσεδαφίσει τους αστροναύτες του Artemis πρέπει να γεμίσει σε τροχιά γύρω από τη Γη από άλλα Starship, κάτι που δεν έχει γίνει ακόμη σε τέτοια κλίμακα.
Όπλο που καταστρέφει ή αχρηστεύει δορυφόρους, είτε με πύραυλο που συγκρούεται μαζί τους είτε με παρεμβολές, λέιζερ και κυβερνοεπιθέσεις. Τέσσερις χώρες έχουν καταστρέψει δορυφόρο με πύραυλο: οι ΗΠΑ, η Ρωσία, η Κίνα και η Ινδία. Η κινεζική δοκιμή του 2007 στα 865 χιλιόμετρα άφησε πάνω από 3.000 θραύσματα, πολλά από τα οποία βρίσκονται ακόμη σε τροχιά. Γι’ αυτό τα όπλα αυτά απειλούν κάθε δορυφόρο στο ίδιο ύψος, όχι μόνο τον στόχο τους.
Η στιγμή που η Γη περνά ανάμεσα στον Ήλιο και έναν εξωτερικό πλανήτη, οπότε ο πλανήτης βρίσκεται απέναντι από τον Ήλιο στον ουρανό. Τότε ανατέλλει όταν δύει ο Ήλιος, μένει ορατός όλη τη νύχτα και είναι πιο κοντά και πιο λαμπρός από κάθε άλλη εποχή της χρονιάς. Η επόμενη αντίθεση του Δία πέφτει στις 11 Φεβρουαρίου 2027, στον αστερισμό του Λέοντα.
Το πιο μακρινό (απόγειο) και το πιο κοντινό (περίγειο) σημείο μιας ελλειπτικής τροχιάς γύρω από τη Γη. Για τη Σελήνη, το περίγειο είναι κατά μέσο όρο περίπου 363.100 χιλιόμετρα και το απόγειο περίπου 405.700. Όταν η πανσέληνος συμπίπτει με το περίγειο, τη λέμε υπερπανσέληνο (supermoon).
Ομάδα δορυφόρων που δουλεύουν μαζί για να καλύψουν όλη ή μεγάλο μέρος της Γης. Το GPS χρειάζεται περίπου 30 δορυφόρους σε μέση τροχιά, ενώ τα δίκτυα δορυφορικού ίντερνετ σε χαμηλή τροχιά, όπως το Starlink, χρειάζονται χιλιάδες, γιατί κάθε δορυφόρος «βλέπει» μικρό κομμάτι της επιφάνειας.
Αστεροειδής ή κομήτης που στο κοντινότερο σημείο της τροχιάς του πλησιάζει τον Ήλιο σε απόσταση έως 1,3 αστρονομικές μονάδες, άρα περνά από τη γειτονιά της Γης. Σύμφωνα με το κέντρο CNEOS της NASA, περίπου το 99% είναι αστεροειδείς. Ένας από τους πιο γνωστούς, ο Άποφις, θα περάσει στις 13 Απριλίου 2029 περίπου 32.000 χιλιόμετρα από την επιφάνεια της Γης, πιο κοντά από τους γεωστατικούς δορυφόρους.
Ο πυρήνας που μένει όταν ένα άστρο βαρύτερο από περίπου οκτώ Ήλιους εκρήγνυται ως σουπερνόβα. Χωράει περισσότερη μάζα από τον Ήλιο σε μια σφαίρα διαμέτρου περίπου 20 χιλιομέτρων, τόσο πυκνή που ένα κουταλάκι από την ύλη του θα ζύγιζε περίπου ένα δισεκατομμύριο τόνους. Το 2017 η σύγκρουση δύο άστρων νετρονίων καταγράφηκε για πρώτη φορά και ως βαρυτικά κύματα και ως φως.
Η μέση απόσταση Γης και Ήλιου, που χρησιμοποιείται ως χάρακας για το ηλιακό σύστημα. Από το 2012 η Διεθνής Αστρονομική Ένωση την ορίζει ακριβώς 149.597.870,7 χιλιόμετρα, απόσταση που το φως διανύει σε περίπου 8 λεπτά και 20 δευτερόλεπτα. Ο Δίας απέχει από τον Ήλιο περίπου 5,2 αστρονομικές μονάδες, ο Ποσειδώνας περίπου 30.
Το φρενάρισμα που δέχεται ένα αντικείμενο σε χαμηλή τροχιά από τα ελάχιστα μόρια αέρα που υπάρχουν ακόμη εκεί. Κάθε φρενάρισμα χαμηλώνει λίγο την τροχιά, πιο χαμηλά ο αέρας είναι πυκνότερος, και η πτώση επιταχύνεται ώσπου το αντικείμενο καίγεται. Σύμφωνα με τη SpaceX, ένας νεκρός δορυφόρος Starlink στα 550 χιλιόμετρα θα χρειαζόταν κοντά στο ηλιακό ελάχιστο περίπου τέσσερα χρόνια για να πέσει, ενώ στα 480 λίγους μήνες. Από αυτή τη δύναμη εξαρτάται πόσο μένουν τα διαστημικά σκουπίδια σε τροχιά.
Κάθε τμήμα ενός πυραύλου με δικές του δεξαμενές και κινητήρες, που αποσπάται όταν αδειάσει. Πετώντας το άχρηστο πια βάρος στη διαδρομή, ο πύραυλος φτάνει σε τροχιά με πολύ λιγότερα καύσιμα από όσα θα χρειαζόταν αν ήταν ενιαίος. Ο Saturn V είχε τρεις βαθμίδες, ο Falcon 9 έχει δύο.
Κυματισμοί του ίδιου του χωροχρόνου που δημιουργούνται όταν πολύ μεγάλες μάζες επιταχύνονται, όπως όταν συγκρούονται δύο μαύρες τρύπες. Τα προέβλεψε ο Αϊνστάιν το 1916 και τα κατέγραψαν για πρώτη φορά οι ανιχνευτές LIGO στις 14 Σεπτεμβρίου 2015. Το τέντωμα που προκαλούν στους βραχίονες των 4 χιλιομέτρων του LIGO είναι χιλιάδες φορές μικρότερο από ένα πρωτόνιο.
Ελιγμός όπου ένα σκάφος περνά κοντά από έναν πλανήτη και «δανείζεται» λίγη από την κίνησή του γύρω από τον Ήλιο, κερδίζοντας ταχύτητα ή αλλάζοντας κατεύθυνση χωρίς καύσιμα. Έτσι το Voyager 2 επισκέφθηκε διαδοχικά τον Δία, τον Κρόνο, τον Ουρανό και τον Ποσειδώνα. Χωρίς αυτή την τεχνική, τα ταξίδια στο εξωτερικό ηλιακό σύστημα θα ήθελαν πολύ περισσότερα καύσιμα ή πολύ περισσότερο χρόνο.
Το φαινόμενο όπου μια μεγάλη μάζα, όπως ένας γαλαξίας ή ένα σμήνος γαλαξιών, καμπυλώνει το φως ενός πιο μακρινού αντικειμένου, το μεγεθύνει ή το παραμορφώνει σε τόξα. Το προέβλεψε η γενική σχετικότητα και το επιβεβαίωσε η αποστολή του Arthur Eddington στην ολική έκλειψη Ηλίου του 1919, μετρώντας την εκτροπή του φωτός των άστρων κοντά στον Ήλιο. Σήμερα οι βαρυτικοί φακοί «ζυγίζουν» τη σκοτεινή ύλη και βοηθούν τα τηλεσκόπια να δουν γαλαξίες που αλλιώς θα ήταν πολύ αμυδροί.
Ουσία, δομή ή συνδυασμός αερίων που είναι δύσκολο να εξηγηθεί χωρίς ζωή, όπως το οξυγόνο μαζί με το μεθάνιο στην ατμόσφαιρα ενός πλανήτη. Το 1990 ο Carl Sagan και οι συνεργάτες του χρησιμοποίησαν το σκάφος Galileo για να δουν αν θα αναγνωρίζαμε από το διάστημα ότι η Γη έχει ζωή, και η απάντηση ήταν ναι. Κανένα μόριο μόνο του δεν αποτελεί απόδειξη, γιατί σχεδόν όλα μπορούν να παραχθούν και χωρίς βιολογία.
Μεγάλη διαταραχή του μαγνητικού πεδίου της Γης, όταν μια στεμματική εκτίναξη μάζας ή ένα γρήγορο ρεύμα ηλιακού ανέμου χτυπά τη μαγνητόσφαιρα. Η NOAA τις κατατάσσει από G1 (ασθενής) έως G5 (ακραία). Στις 10 Μαΐου 2024 έγινε η πρώτη G5 μετά τον Οκτώβριο του 2003. Οι ισχυρές καταιγίδες διογκώνουν την ατμόσφαιρα και φρενάρουν τους δορυφόρους, και μπορούν να διαταράξουν το GPS και τα δίκτυα ρεύματος.
Το συμβατικό όριο ανάμεσα στην ατμόσφαιρα και το διάστημα, στα 100 χιλιόμετρα ύψος, όπως το ορίζει η FAI (Fédération Aéronautique Internationale), η ομοσπονδία που πιστοποιεί τα αεροπορικά και διαστημικά ρεκόρ. Δεν είναι φυσικό σύνορο: οι ΗΠΑ, για παράδειγμα, δίνουν τον τίτλο του αστροναύτη από τα 80 χιλιόμετρα (50 μίλια).
Η συνολική αλλαγή ταχύτητας που μπορεί να δώσει ένα σκάφος στον εαυτό του με τα καύσιμα που κουβαλά. Οι μηχανικοί σχεδιάζουν κάθε αποστολή σαν προϋπολογισμό σε delta-v: κάθε ελιγμός, από την εκτόξευση ως την προσσελήνωση, ξοδεύει ένα κομμάτι του.
Ό,τι μένει σε τροχιά χωρίς να εξυπηρετεί πια κάποιον σκοπό: νεκροί δορυφόροι, άδειες βαθμίδες πυραύλων, θραύσματα από συγκρούσεις και εκρήξεις. Σύμφωνα με τα στατιστικά της ESA (ανοίγει σε νέα καρτέλα), γύρω από τη Γη κινούνται περίπου 1,5 εκατομμύριο κομμάτια από 1 έως 10 εκατοστά, πολύ μικρά για να τα παρακολουθεί ραντάρ. Με τροχιακή ταχύτητα, ακόμη και ένα τέτοιο θραύσμα μπορεί να βγάλει εκτός λειτουργίας έναν δορυφόρο.
Το φαινόμενο κατά το οποίο ο χρόνος κυλά πιο αργά για ένα ρολόι που κινείται πολύ γρήγορα ή βρίσκεται κοντά σε ισχυρή βαρύτητα, σε σύγκριση με ένα άλλο ρολόι. Τα ρολόγια των δορυφόρων GPS πάνε μπροστά περίπου 38 μικροδευτερόλεπτα την ημέρα σε σχέση με τα ρολόγια στο έδαφος, και χωρίς διόρθωση η πλοήγηση θα έκανε λάθη χιλιομέτρων μέσα σε μία ημέρα. Είναι το μόνο ταξίδι στον χρόνο που ξέρουμε ότι γίνεται, και μόνο προς το μέλλον.
Το μέτρο της «οικονομίας» ενός πυραυλοκινητήρα: πόση ώθηση βγάζει από κάθε κιλό καυσίμου, εκφρασμένη σε δευτερόλεπτα. Όσο μεγαλύτερη, τόσο περισσότερο delta-v παίρνει το σκάφος από τα ίδια καύσιμα. Οι κινητήρες υδρογόνου φτάνουν γύρω στα 450 δευτερόλεπτα στο κενό, περισσότερο από κάθε άλλο χημικό καύσιμο.
Ο υπολογισμός που διατύπωσε ο αστρονόμος Frank Drake το 1961 για να εκτιμήσει πόσοι πολιτισμοί στον Γαλαξία μας θα μπορούσαν να επικοινωνήσουν μαζί μας. Πολλαπλασιάζει επτά παράγοντες, από τον ρυθμό με τον οποίο γεννιούνται άστρα ως το πόσο ζει ένας τεχνολογικός πολιτισμός. Τους πρώτους τους μετράμε πλέον με τηλεσκόπια, για τους τελευταίους όμως έχουμε ένα μόνο παράδειγμα, τον εαυτό μας, γι’ αυτό οι εκτιμήσεις κυμαίνονται από έναν πολιτισμό ως εκατομμύρια.
Πλανήτης που περιφέρεται γύρω από άλλο άστρο και όχι γύρω από τον Ήλιο. Ο πρώτος γύρω από άστρο σαν τον Ήλιο, ο 51 Pegasi b, ανακαλύφθηκε το 1995, και σήμερα το αρχείο εξωπλανητών της NASA μετρά πάνω από 6.000 επιβεβαιωμένους. Τους περισσότερους δεν τους βλέπουμε: τους εντοπίζουμε από τη μικρή πτώση στο φως του άστρου όταν περνούν μπροστά του ή από το «τρέμουλο» που του προκαλούν.
Υποθετική μορφή ύλης με αρνητική πυκνότητα ενέργειας, που θα λειτουργούσε σαν «αντιβαρύτητα». Σύμφωνα με τη γενική σχετικότητα, θα τη χρειαζόταν μια σκουληκότρυπα για να μείνει ανοιχτή και ένα σκάφος warp τύπου Alcubierre για να κινηθεί. Μικροσκοπικές ποσότητες αρνητικής ενέργειας εμφανίζονται στο φαινόμενο Casimir, που προβλέφθηκε το 1948, αλλά καμία γνωστή διαδικασία δεν παράγει τις ποσότητες που θα χρειάζονταν.
Πύραυλος που επιστρέφει μετά την εκτόξευση για να ξαναπετάξει, αντί να καταλήξει στη θάλασσα. Η SpaceX προσγείωσε για πρώτη φορά την πρώτη βαθμίδα ενός Falcon 9 τον Δεκέμβριο του 2015, και σήμερα ορισμένες πρώτες βαθμίδες έχουν πετάξει δεκάδες φορές. Η επαναχρησιμοποίηση είναι από τους βασικούς λόγους που έπεσε το κόστος της εκτόξευσης.
Η επιστροφή ενός σκάφους από το διάστημα μέσα στην ατμόσφαιρα της Γης. Το σκάφος έρχεται με χιλιάδες μέτρα το δευτερόλεπτο και ο αέρας που συμπιέζεται μπροστά του το φρενάρει, αλλά ζεσταίνεται τόσο που γίνεται πλάσμα. Είναι από τις πιο επικίνδυνες φάσεις μιας πτήσης: την 1η Φεβρουαρίου 2003 το διαστημικό λεωφορείο Columbia διαλύθηκε στην επανείσοδο, επειδή καυτά αέρια μπήκαν από μια τρύπα στο αριστερό φτερό.
Αποστολή που παίρνει υλικό από άλλον κόσμο, μια σελήνη, έναν αστεροειδή ή έναν κομήτη, και το φέρνει στη Γη με κάψουλα. Στα εργαστήρια της Γης τα δείγματα αναλύονται με όργανα πολύ πιο ακριβή από όσα χωρούν σε ένα διαστημόπλοιο, και φυλάσσονται για ερευνητές του μέλλοντος. Το ιαπωνικό Hayabusa2 έφερε τον Δεκέμβριο του 2020 περίπου 5,4 γραμμάρια από τον αστεροειδή Ryugu.
Η επιτάχυνση με την οποία πέφτει ένα σώμα στην επιφάνεια ενός πλανήτη ή φεγγαριού, και άρα το πόσο θα ζύγιζες εκεί. Στη Γη είναι περίπου 9,8 μέτρα ανά δευτερόλεπτο στο τετράγωνο, στη Σελήνη 1,62, δηλαδή περίπου το ένα έκτο. Μεγαλώνει με τη μάζα του κόσμου και μικραίνει με το τετράγωνο της ακτίνας του, γι’ αυτό ο Κρόνος, με 95 φορές τη μάζα της Γης, έχει λίγο μικρότερη βαρύτητα από εκείνη.
Το τέντωμα του φωτός προς μεγαλύτερα μήκη κύματος, προς το κόκκινο, όταν η πηγή απομακρύνεται ή όταν το ίδιο το σύμπαν διαστέλλεται όσο το φως ταξιδεύει. Όσο πιο μακρινός ένας γαλαξίας, τόσο μεγαλύτερη η ερυθρή μετατόπισή του, γι’ αυτό λειτουργεί ως μέτρο απόστασης και ηλικίας. Το φως των πρώτων γαλαξιών φτάνει σε εμάς ως υπέρυθρο, και γι’ αυτό το James Webb παρατηρεί στο υπέρυθρο.
Η απόσταση που διανύει το φως σε έναν χρόνο, περίπου 9,46 τρισεκατομμύρια χιλιόμετρα, άρα μονάδα απόστασης και όχι χρόνου. Το κοντινότερο άστρο μετά τον Ήλιο, το Proxima Centauri, απέχει 4,24 έτη φωτός.
Δύο ζώνες φορτισμένων σωματιδίων γύρω από τη Γη, παγιδευμένων από το μαγνητικό της πεδίο. Τις ανακάλυψε ο James Van Allen το 1958 με τον Explorer 1, τον πρώτο αμερικανικό δορυφόρο, και κάθε αποστολή που φεύγει από τη χαμηλή τροχιά πρέπει να τις διασχίσει γρήγορα ή να είναι θωρακισμένη.
Κινητήρας που χρησιμοποιεί ηλεκτρισμό, συνήθως από ηλιακά πάνελ, για να επιταχύνει ηλεκτρικά φορτισμένο αέριο, συνήθως ξένο, σε πολύ μεγάλη ταχύτητα. Η ώθησή του είναι μικρή, σαν το βάρος ενός φύλλου χαρτιού, αλλά δουλεύει για μήνες με ελάχιστο καύσιμο, οπότε στο τέλος δίνει πολύ περισσότερη ταχύτητα από έναν χημικό κινητήρα. Το σκάφος Dawn της NASA άλλαξε έτσι την ταχύτητά του κατά περίπου 11 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο, περισσότερο από κάθε άλλο σκάφος με δικούς του κινητήρες, και επισκέφθηκε δύο κόσμους, τη Βέστα και τη Δήμητρα.
Ξαφνική έκρηξη ακτινοβολίας στον Ήλιο, που φτάνει στη Γη με την ταχύτητα του φωτός σε περίπου οκτώ λεπτά. Οι εκλάμψεις κατατάσσονται με τα γράμματα A, B, C, M και X, και κάθε κλάση είναι δέκα φορές ισχυρότερη από την προηγούμενη.
Λεπτή ανακλαστική μεμβράνη που κινεί ένα σκάφος με την πίεση του φωτός, χωρίς καύσιμα. Το πρώτο που ταξίδεψε μακριά από τη Γη ήταν το ιαπωνικό IKAROS, που άνοιξε το πανί του το 2010.
Συνεχής ροή φορτισμένων σωματιδίων που φεύγει από τον Ήλιο προς κάθε κατεύθυνση. Ο αργός άνεμος κινείται με περίπου 400 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο και ο γρήγορος φτάνει τα 750 με 800.
Η περίοδος, περίπου 11 ετών, στην οποία η δραστηριότητα του Ήλιου ανεβαίνει από ένα ελάχιστο σε ένα μέγιστο και ξαναπέφτει. Στο μέγιστο έχει περισσότερες κηλίδες, εκλάμψεις και εκτινάξεις μάζας. Στις 15 Οκτωβρίου 2024 η NASA και η NOAA ανακοίνωσαν ότι ο Ήλιος είχε μπει στην περίοδο του μεγίστου του κύκλου 25. Από τη φάση του κύκλου εξαρτώνται το σέλας, η διάρκεια ζωής των δορυφόρων σε χαμηλή τροχιά και η ακτινοβολία που δέχονται οι αστροναύτες.
Το όριο όπου ο ηλιακός άνεμος συναντά το αέριο ανάμεσα στα άστρα και σταματά, δηλαδή το τέλος της «φούσκας» του Ήλιου. Το Voyager 1 το πέρασε στις 25 Αυγούστου 2012, σε απόσταση περίπου 121 αστρονομικών μονάδων, και έγινε το πρώτο ανθρώπινο κατασκεύασμα στο μεσοαστρικό διάστημα. Το Voyager 2 ακολούθησε στις 5 Νοεμβρίου 2018.
Σχεδόν πολική τροχιά, συνήθως στα 600 έως 800 χιλιόμετρα, όπου ο δορυφόρος περνά πάνω από κάθε σημείο της Γης την ίδια τοπική ώρα κάθε φορά. Έτσι οι εικόνες του ίδιου τόπου τραβιούνται πάντα με τον ίδιο φωτισμό και συγκρίνονται εύκολα μεταξύ τους. Γι’ αυτό τη χρησιμοποιούν οι περισσότεροι δορυφόροι παρατήρησης της Γης, για καιρό, πυρκαγιές ή χαρτογράφηση.
Η επένδυση που προστατεύει ένα σκάφος από τη θερμότητα της εισόδου στην ατμόσφαιρα, όταν φρενάρει πάνω στον αέρα με δεκάδες χιλιάδες χιλιόμετρα την ώρα. Η κάψουλα Orion της αποστολής Artemis 2 μπήκε στην ατμόσφαιρα με περίπου 39.700 χιλιόμετρα την ώρα και η ασπίδα της δέχτηκε πάνω από 2.700 βαθμούς Κελσίου. Σε πολλές κάψουλες το υλικό της ασπίδας είναι φτιαγμένο να καίγεται σιγά σιγά (ablative), παίρνοντας μαζί του τη θερμότητα.
Τα δύο ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας της Γης. Η θερμόσφαιρα εκτείνεται περίπου από τα 85 ως τα 600 χιλιόμετρα και εκεί μέσα κινείται ο Διεθνής Διαστημικός Σταθμός, ενώ η εξώσφαιρα αραιώνει σταδιακά ως περίπου τα 10.000 χιλιόμετρα. Ο αέρας εκεί είναι ελάχιστος, φρενάρει όμως αργά τους δορυφόρους της χαμηλής τροχιάς, και γι’ αυτό κάποια στιγμή πέφτουν.
Ακτινοβολία με τόση ενέργεια που αποσπά ηλεκτρόνια από τα άτομα που συναντά και σπάει χημικούς δεσμούς, ακόμη και στο DNA των κυττάρων. Σε αυτήν ανήκουν οι ακτίνες Χ και γάμμα, αλλά και τα φορτισμένα σωματίδια του διαστήματος, όπως τα πρωτόνια των ζωνών Βαν Άλεν και οι κοσμικές ακτίνες. Το ορατό φως και τα ραδιοκύματα δεν έχουν αρκετή ενέργεια για να ιονίσουν, γι’ αυτό δεν προκαλούν τέτοιες βλάβες.
Στις ισημερίες, γύρω στις 20 Μαρτίου και στις 22 ή 23 Σεπτεμβρίου, ο Ήλιος βρίσκεται ακριβώς πάνω από τον ισημερινό και μέρα και νύχτα έχουν σχεδόν ίση διάρκεια. Στα ηλιοστάσια, γύρω στις 21 Ιουνίου και στις 21 Δεκεμβρίου, έχουμε τη μεγαλύτερη και τη μικρότερη μέρα του χρόνου στο βόρειο ημισφαίριο.
Η περιοχή γύρω από ένα άστρο όπου ένας βραχώδης πλανήτης θα μπορούσε να έχει υγρό νερό στην επιφάνειά του: ούτε τόσο κοντά ώστε να βράζει, ούτε τόσο μακριά ώστε να παγώνει. Η θέση ενός πλανήτη εκεί δεν σημαίνει ότι έχει ζωή ή έστω νερό. Ο Άρης, για παράδειγμα, θεωρείται συνήθως ότι βρίσκεται μέσα στην κατοικήσιμη ζώνη του Ήλιου, όμως η αραιή ατμόσφαιρά του δεν επιτρέπει σήμερα υγρό νερό στην επιφάνεια.
Άστρα που πάλλονται και αλλάζουν λαμπρότητα με σταθερό ρυθμό. Το 1912 η Henrietta Leavitt ανακάλυψε ότι όσο πιο αργά πάλλεται ένας Κηφείδας, τόσο φωτεινότερος είναι στην πραγματικότητα, οπότε συγκρίνοντας την πραγματική με τη φαινόμενη λαμπρότητα βρίσκουμε την απόστασή του. Με έναν Κηφείδα στην Ανδρομέδα ο Edwin Hubble απέδειξε το 1923 ότι είναι ξεχωριστός γαλαξίας, και οι Κηφείδες παραμένουν βασικό σκαλί για τη μέτρηση της σταθεράς Hubble.
Πυραυλοκινητήρας στον οποίο ένα μέρος των καυσίμων καίγεται πρώτα σε μικρό θάλαμο, για να γυρίσει τις αντλίες, και τα καυσαέρια αυτά δεν πετιούνται αλλά μπαίνουν στον κύριο θάλαμο καύσης. Έτσι δεν χάνεται καύσιμο και ο κινητήρας δουλεύει σε πολύ υψηλή πίεση, με περισσότερη ώθηση και καλύτερη απόδοση, αλλά είναι πολύ πιο δύσκολος στην κατασκευή. Ο Raptor της SpaceX, που πέταξε πρώτη φορά τον Ιούλιο του 2019 στο Starhopper, ήταν ο πρώτος κινητήρας «πλήρους ροής» αυτού του τύπου που πήγε ποτέ σε πτήση.
Μέθοδος εκτροπής αστεροειδή όπου ένα διαστημόπλοιο πέφτει πάνω του με μεγάλη ταχύτητα και του μεταφέρει ώθηση με τη σύγκρουση, χωρίς εκρηκτικά. Το υλικό που εκτινάσσεται από το σημείο της πρόσκρουσης σπρώχνει τον αστεροειδή επιπλέον, σαν το κλότσημα ενός όπλου. Είναι η μόνη μέθοδος πλανητικής άμυνας που έχει δοκιμαστεί: τον Σεπτέμβριο του 2022 η αποστολή DART της NASA μίκρυνε έτσι κατά περίπου 33 λεπτά τον γύρο του αστεροειδή Διμόρφου γύρω από τον Δίδυμο. Η μέθοδος χρειάζεται χρόνια προειδοποίησης, γιατί η αλλαγή στην ταχύτητα είναι μικρή και γίνεται απόσταση ασφαλείας μόνο με τον χρόνο.
Κλίμακα με 9 βαθμίδες που δείχνει πόσο σκοτεινός είναι ο νυχτερινός ουρανός σε ένα σημείο: το 1 είναι ο πιο σκοτεινός ουρανός που υπάρχει στη Γη και το 9 το κέντρο μιας μεγάλης πόλης. Τη δημοσίευσε ο Αμερικανός αστρονόμος John Bortle στο περιοδικό Sky & Telescope τον Φεβρουάριο του 2001, για να μπορούν οι παρατηρητές να συγκρίνουν τον ουρανό τους με απλά σημάδια, όπως αν φαίνεται ο Γαλαξίας μας. Βοηθά να διαλέξεις πού θα πας για παρατήρηση και να καταλάβεις πόσα αστέρια σού κρύβει η φωτορύπανση.
Μικρό και ψυχρό άστρο, με μάζα από περίπου το ένα δέκατο ως το μισό της μάζας του Ήλιου. Είναι ο πιο συνηθισμένος τύπος άστρου, περίπου τα τρία τέταρτα των άστρων του Γαλαξία μας, όμως κανένας δεν φαίνεται με γυμνό μάτι. Ο Proxima Centauri, το κοντινότερο άστρο μετά τον Ήλιο, είναι κόκκινος νάνος, και γύρω από τέτοια άστρα βρίσκονται οι περισσότεροι γνωστοί δυνητικά κατοικήσιμοι πλανήτες.
Το αρχαιότερο φως που μπορούμε να δούμε, που ελευθερώθηκε περίπου 380.000 χρόνια μετά το Big Bang, όταν το σύμπαν κρύωσε αρκετά για να γίνει διαφανές. Η διαστολή το έχει τεντώσει ως τα μικροκύματα και σήμερα αντιστοιχεί σε θερμοκρασία 2,725 Κέλβιν, λίγο πάνω από το απόλυτο μηδέν. Την εντόπισαν τυχαία οι Arno Penzias και Robert Wilson στα μέσα της δεκαετίας του 1960.
Η δομή του σύμπαντος στη μεγαλύτερη κλίμακα: γαλαξίες και σμήνη μαζεμένα σε νήματα, τοιχώματα και κόμβους, με τεράστια κοσμικά κενά ανάμεσά τους. Τον έπλασε η βαρύτητα, κυρίως της σκοτεινής ύλης, που μεγάλωσε τις μικρές διαφορές πυκνότητας του νεαρού σύμπαντος. Σύμφωνα με προσομοιώσεις, τα κενά πιάνουν περίπου το 77% του όγκου του σύμπαντος αλλά περιέχουν μόνο περίπου το 15% της μάζας του.
Καύσιμο ή οξειδωτικό που μένει υγρό μόνο σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες. Στον SLS της NASA το υγρό υδρογόνο ψύχεται στους περίπου -253 °C και το υγρό οξυγόνο στους -183 °C. Δίνει μεγάλη απόδοση, αλλά χρειάζεται μονωμένες δεξαμενές και εξατμίζεται σιγά σιγά, γι’ αυτό η αποθήκευσή του για μήνες στο διάστημα είναι από τα δυσκολότερα προβλήματα των αποστολών στη Σελήνη και τον Άρη.
Τρόπος λειτουργίας πυραυλοκινητήρα όπου το καύσιμο, συνήθως υγρό υδρογόνο, περνά πρώτα από κανάλια γύρω από τον θάλαμο καύσης, ζεσταίνεται, γίνεται αέριο και αυτό το αέριο γυρίζει την τουρμπίνα των αντλιών, χωρίς ξεχωριστό θάλαμο προκαύσης. Ο κινητήρας είναι απλός και αξιόπιστος, αλλά η ισχύς του περιορίζεται από τη θερμότητα που προλαβαίνει να μαζέψει το καύσιμο, γι’ αυτό χρησιμοποιείται κυρίως σε ανώτερες βαθμίδες. Η RL10, που πέταξε πρώτη φορά το 1963, ακολουθεί αυτή την αρχή, και η BE-3U της Blue Origin μια «ανοιχτή» εκδοχή της, που πετά έξω μέρος του αερίου για να δώσει περισσότερη ώθηση.
Πέντε σημεία γύρω από δύο σώματα, όπως ο Ήλιος και η Γη, όπου ένα σκάφος κρατά σταθερή θέση σε σχέση με αυτά ξοδεύοντας ελάχιστα καύσιμα. Γύρω από το L2, περίπου 1,5 εκατομμύριο χιλιόμετρα από τη Γη, κινείται το τηλεσκόπιο James Webb.
Ο πυρήνας που μένει από ένα άστρο σαν τον Ήλιο όταν εξαντλήσει τα καύσιμά του. Ένας τυπικός λευκός νάνος έχει περίπου τη μισή μάζα του Ήλιου σε όγκο λίγο μεγαλύτερο από τη Γη, και δεν μπορεί να ξεπεράσει το όριο Chandrasekhar, περίπου 1,4 ηλιακές μάζες. Αν το ξεπεράσει τραβώντας ύλη από γειτονικό άστρο, εκρήγνυται ως σουπερνόβα τύπου Ia, που χρησιμεύει για τη μέτρηση αποστάσεων στο σύμπαν.
Η περιοχή γύρω από έναν πλανήτη όπου κυριαρχεί το δικό του μαγνητικό πεδίο. Στη Γη λειτουργεί σαν ασπίδα που εκτρέπει το μεγαλύτερο μέρος του ηλιακού ανέμου, και όπου τα σωματίδια καταφέρνουν να μπουν, κοντά στους πόλους, γεννιέται το σέλας. Ο Άρης έχασε το παγκόσμιο μαγνητικό του πεδίο πριν από δισεκατομμύρια χρόνια, κάτι που θεωρείται από τους λόγους που έχασε μεγάλο μέρος της ατμόσφαιράς του.
Η κατάσταση όπου τα σώματα μοιάζουν να μη ζυγίζουν τίποτα, όπως μέσα στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Η βαρύτητα εκεί είναι περίπου το 90% αυτής στην επιφάνεια της Γης· οι αστροναύτες αιωρούνται επειδή πέφτουν συνεχώς γύρω από τη Γη μαζί με τον σταθμό. Χωρίς το φορτίο της βαρύτητας, οι μύες και τα οστά τους χάνουν μάζα.
Κρατήρες κοντά στους πόλους της Σελήνης όπου το φως του Ήλιου δεν φτάνει ποτέ στον πυθμένα, επειδή ο άξονάς της έχει ελάχιστη κλίση. Η θερμοκρασία πέφτει κάτω από τους μείον 200 βαθμούς Κελσίου, αρκετά χαμηλά για να διατηρείται πάγος νερού. Γι’ αυτό ο νότιος πόλος είναι ο στόχος των αποστολών Artemis.
Μικρός δορυφόρος φτιαγμένος από τυποποιημένους κύβους πλευράς 10 εκατοστών, που ο καθένας λέγεται μονάδα (1U). Το πρότυπο ξεκίνησε το 1999 στο Πανεπιστήμιο Stanford, σε συνεργασία με το Cal Poly, για να φτιάχνουν φοιτητές δορυφόρους με μικρό κόστος. Επειδή όλα έχουν τις ίδιες διαστάσεις, ταξιδεύουν ως δευτερεύον φορτίο σε σχεδόν κάθε πύραυλο, και έτσι απέκτησαν δορυφόρους πανεπιστήμια και μικρές χώρες, ανάμεσά τους και η Ελλάδα.
Τεράστιο νέφος αερίου και σκόνης στο διάστημα. Σε κάποια νεφελώματα η βαρύτητα συμπυκνώνει το αέριο και γεννιούνται νέα άστρα, ενώ άλλα είναι τα υπολείμματα άστρων που πέθαναν, όπως το Νεφέλωμα του Καρκίνου, απομεινάρι μιας σουπερνόβα που κατέγραψαν Κινέζοι αστρονόμοι το 1054.
Το σημείο χωρίς επιστροφή γύρω από μια μαύρη τρύπα: από εκεί και μέσα η ταχύτητα διαφυγής ξεπερνά την ταχύτητα του φωτός, οπότε τίποτα δεν μπορεί να βγει. Δεν είναι επιφάνεια αλλά όριο στον χωροχρόνο. Το 2019 το Event Horizon Telescope έδειξε για πρώτη φορά τη σκιά που αφήνει ο ορίζοντας γεγονότων της μαύρης τρύπας M87*.
Όταν ένα σώμα γυρίζει γύρω από τον άξονά του στον ίδιο χρόνο που χρειάζεται για μία περιφορά γύρω από ένα άλλο, οπότε του δείχνει πάντα την ίδια πλευρά. Η Σελήνη χρειάζεται περίπου 27,3 ημέρες και για τα δύο, γι’ αυτό από τη Γη βλέπουμε πάντα το ίδιο πρόσωπό της. Το κλείδωμα είναι αποτέλεσμα των παλιρροιακών δυνάμεων, που με τον καιρό φρενάρουν την περιστροφή.
Οι προσπάθειες να εντοπίζουμε έγκαιρα τους αστεροειδείς που μπορεί να χτυπήσουν τη Γη, να υπολογίζουμε τον κίνδυνο και, αν χρειαστεί, να αλλάζουμε την πορεία τους. Η πρώτη πραγματική δοκιμή έγινε τον Σεπτέμβριο του 2022, όταν το σκάφος DART της NASA έπεσε σκόπιμα πάνω στον αστεροειδή Διμόρφο και μίκρυνε τον γύρο του κατά περίπου 33 λεπτά.
Η επιστροφή μιας διαστημικής κάψουλας στη Γη με πτώση στη θάλασσα, αφού τα αλεξίπτωτα έχουν μειώσει την ταχύτητά της. Το νερό απορροφά την πρόσκρουση, γι’ αυτό η μέθοδος χρησιμοποιήθηκε από τις πρώτες αμερικανικές αποστολές. Το Apollo 11 προσθαλασσώθηκε στον Ειρηνικό στις 24 Ιουλίου 1969, και με τον ίδιο τρόπο επιστρέφουν σήμερα οι κάψουλες Crew Dragon και Orion.
Η ομαλή κάθοδος και στάση ενός σκάφους στην επιφάνεια της Σελήνης. Η πρώτη επανδρωμένη έγινε στις 20 Ιουλίου 1969 με το Apollo 11, και ως το 1972 προσσεληνώθηκαν έξι αποστολές Apollo με δώδεκα αστροναύτες. Επειδή η Σελήνη δεν έχει ατμόσφαιρα, δεν υπάρχουν αλεξίπτωτα: όλο το φρενάρισμα γίνεται με κινητήρες.
Πύραυλος που μεταφέρει περίπου 2 έως 20 τόνους σε χαμηλή τροχιά γύρω από τη Γη. Ο πιο γνωστός είναι ο Falcon 9 της SpaceX, που σηκώνει περίπου 17,5 τόνους όταν η πρώτη βαθμίδα του ανακτάται και το 2025 πέταξε 165 φορές. Σε αυτή την κατηγορία εκτοξεύονται οι περισσότεροι δορυφόροι επικοινωνιών και οι παρτίδες δορυφόρων για τους αστερισμούς, γι’ αυτό εκεί δίνεται η μεγαλύτερη εμπορική μάχη.
Φως στον ουρανό που γεννιέται όταν σωματίδια από τον Ήλιο χτυπούν άτομα οξυγόνου και αζώτου ψηλά στην ατμόσφαιρα, κυρίως κοντά στους πόλους. Σε πολύ ισχυρές γεωμαγνητικές καταιγίδες φαίνεται και νοτιότερα, όπως τη νύχτα της 10ης προς 11η Μαΐου 2024, όταν φωτογραφήθηκε από την Αθήνα.
Η μονάδα που μετρά τη δόση ακτινοβολίας ανάλογα με τη βλάβη που προκαλεί στον ανθρώπινο οργανισμό, και όχι απλώς την ενέργεια που απορροφάται. Στη Γη δεχόμαστε συνήθως 2 έως 3 χιλιοστά του σίβερτ (mSv) τον χρόνο από φυσικές πηγές. Το όριο της NASA για όλη την καριέρα ενός αστροναύτη είναι 600 mSv.
Το όχημα που κατεβάζει ανθρώπους ή φορτίο από την τροχιά της Σελήνης στην επιφάνεια. Στο Apollo ήταν η σεληνιακή μονάδα (Lunar Module), ενώ στο Artemis η NASA έχει δώσει συμβάσεις σε δύο ιδιωτικά σκάφη, το Starship HLS της SpaceX και το Blue Moon της Blue Origin.
Η άγνωστη αιτία που κάνει τη διαστολή του σύμπαντος να επιταχύνεται, και που ανακαλύφθηκε το 1998 από τη μελέτη μακρινών σουπερνόβα. Αντιστοιχεί περίπου στο 68% του σύμπαντος, και δεδομένα του προγράμματος DESI από το 2024 υποδηλώνουν ότι ίσως μεταβάλλεται με τον χρόνο.
Αόρατη μορφή ύλης που δεν εκπέμπει ούτε απορροφά φως και την εντοπίζουμε μόνο από τη βαρύτητά της. Σύμφωνα με τη NASA αποτελεί περίπου το 27% του περιεχομένου του σύμπαντος, πάνω από πέντε φορές περισσότερο από την κανονική ύλη.
Η έκρηξη ενός άστρου, που για λίγες εβδομάδες μπορεί να λάμψει όσο ολόκληρος ο γαλαξίας του. Η κοντινότερη που παρατηρήθηκε μετά το 1604 ήταν η SN 1987A, στο Μεγάλο Νέφος του Μαγγελάνου, στις 23 Φεβρουαρίου 1987.
Δοκιμή κατά την οποία ο πύραυλος, δεμένος στην εξέδρα, γεμίζει καύσιμα και ανάβει τις μηχανές του για λίγα δευτερόλεπτα χωρίς να απογειωθεί. Ελέγχει μαζί μηχανές, δεξαμενές, ηλεκτρονικά και εξέδρα, συνήθως λίγες μέρες πριν από την εκτόξευση. Επειδή ο πύραυλος είναι γεμάτος καύσιμα, μια βλάβη μπορεί να τον καταστρέψει: στις 28 Μαΐου 2026 ένας New Glenn της Blue Origin εξερράγη σε στατική δοκιμή στο Cape Canaveral και κατέστρεψε μεγάλο μέρος της εξέδρας.
Τεράστιο σύννεφο ηλεκτρισμένου αερίου και μαγνητικού πεδίου που εκτινάσσεται από το στέμμα, την εξωτερική ατμόσφαιρα του Ήλιου. Σύμφωνα με τη NOAA κινείται με 250 έως σχεδόν 3.000 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο, και όταν κατευθύνεται προς τη Γη φτάνει από 15 ώρες, στις ταχύτερες, έως αρκετές ημέρες αργότερα. Όταν χτυπήσει τη μαγνητόσφαιρα προκαλεί γεωμαγνητική καταιγίδα, που φέρνει σέλας αλλά μπορεί να προκαλέσει προβλήματα σε δορυφόρους και δίκτυα ρεύματος.
Πύραυλος γεμάτος με στερεό καύσιμο, ένα μείγμα καυσίμου και οξειδωτικού με υφή σαν σκληρό λάστιχο, που δένεται στο πλάι του κύριου πυραύλου για να δώσει επιπλέον ώθηση στα πρώτα λεπτά της πτήσης. Είναι απλός και δίνει μεγάλη δύναμη, αλλά μόλις ανάψει δεν σβήνει και δεν ρυθμίζεται. Οι στερεοί προωθητές GEM 63XL του πυραύλου Vulcan Centaur καίνε για περίπου 90 δευτερόλεπτα, και ο αριθμός τους, από κανέναν έως έξι, διαλέγεται ανάλογα με το βάρος του φορτίου. Μια διαρροή σε αρμό στερεού προωθητή προκάλεσε την καταστροφή του Challenger το 1986.
Η αντλία που στέλνει καύσιμο και οξειδωτικό στον θάλαμο καύσης μιας μεγάλης μηχανής πυραύλου, μαζί με την τουρμπίνα που την κινεί. Χωρίς αυτήν, τα καύσιμα θα έπρεπε να σπρώχνονται μόνο με την πίεση των δεξαμενών, που θα χρειάζονταν πολύ βαριά τοιχώματα. Σύμφωνα με την ESA, η αντλία υδρογόνου της μηχανής Vulcain 2.1 του Ariane 6 γυρίζει με 33.000 στροφές το λεπτό και έχει ισχύ 15 MW. Το πώς γυρίζει η τουρμπίνα, με καύση σε ξεχωριστό θάλαμο ή με θερμότητα από τη μηχανή, χωρίζει τις μηχανές σε κύκλους λειτουργίας.
Σενάριο όπου τα σκουπίδια σε τροχιά γίνονται τόσο πολλά ώστε κάθε σύγκρουση δημιουργεί θραύσματα που προκαλούν νέες συγκρούσεις, σε αλυσιδωτή αντίδραση. Το περιέγραψε ο επιστήμονας της NASA Donald Kessler το 1978.
Μικροί πύραυλοι που, αν κάτι πάει στραβά στην εκτόξευση, τραβούν μέσα σε δευτερόλεπτα την κάψουλα με το πλήρωμα μακριά από τον πύραυλο. Στις 11 Οκτωβρίου 2018 ο πύραυλος του Soyuz MS-10 παρουσίασε βλάβη δύο λεπτά μετά την εκτόξευση, και οι δύο αστροναύτες προσγειώθηκαν σώοι στο Καζακστάν. Γι’ αυτό κάθε επανδρωμένο σκάφος χρειάζεται τέτοιο σύστημα πριν μεταφέρει ανθρώπους.
Η ταχύτητα που χρειάζεται ένα σώμα για να ξεφύγει οριστικά από τη βαρύτητα ενός πλανήτη ή άστρου, χωρίς άλλη ώθηση. Από την επιφάνεια της Γης είναι περίπου 11,2 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο, πάνω από 40.000 χιλιόμετρα την ώρα. Όπου η ταχύτητα διαφυγής ξεπερνά την ταχύτητα του φωτός, έχουμε μαύρη τρύπα.
Δύναμη που μιμείται τη βαρύτητα μέσα σε ένα διαστημικό σκάφος ή οικισμό, συνήθως με περιστροφή: το τοίχωμα που γυρίζει σπρώχνει τους επιβάτες προς τα έξω, και αυτό το νιώθουν σαν «κάτω». Όσο μεγαλύτερη η ακτίνα, τόσο πιο αργά χρειάζεται να γυρίζει: ένας κύλινδρος διαμέτρου 8 χιλιομέτρων δίνει τη βαρύτητα της Γης με μία περιστροφή περίπου κάθε δύο λεπτά. Κανένα σκάφος δεν έχει ακόμη τεχνητή βαρύτητα σε κλίμακα για ανθρώπους, και αυτό μετράει γιατί η μακροχρόνια μικροβαρύτητα αδυνατίζει τα οστά και τους μύες.
Η ταχύτητα με την οποία ένα σώμα πρέπει να κινείται οριζόντια για να «πέφτει» γύρω από τη Γη χωρίς να τη συναντά ποτέ. Ο Διεθνής Διαστημικός Σταθμός, στα περίπου 400 χιλιόμετρα, τρέχει με περίπου 28.000 χιλιόμετρα την ώρα και κάνει τον γύρο της Γης σε μιάμιση ώρα περίπου. Όσο ψηλότερα η τροχιά, τόσο μικρότερη η ταχύτητα που χρειάζεται.
Κάθε σώμα του ηλιακού συστήματος που περιφέρεται γύρω από τον Ήλιο πιο μακριά από τον Ποσειδώνα, δηλαδή πέρα από τις 30 αστρονομικές μονάδες περίπου. Ο Πλούτωνας, που ανακαλύφθηκε το 1930, ήταν το πρώτο, και το δεύτερο βρέθηκε μόλις το 1992. Σήμερα είναι γνωστά μερικές χιλιάδες, και από τις τροχιές τους οι αστρονόμοι ανασυνθέτουν πώς σχηματίστηκε το εξωτερικό ηλιακό σύστημα.
Φως με μήκος κύματος μεγαλύτερο από το κόκκινο, που τα μάτια μας δεν βλέπουν αλλά το νιώθουμε ως θερμότητα. Το ανακάλυψε ο William Herschel το 1800, όταν είδε ότι ένα θερμόμετρο λίγο πέρα από το κόκκινο άκρο του ουράνιου τόξου ενός πρίσματος ζεσταινόταν περισσότερο από τα άλλα. Στην αστρονομία μετράει επειδή περνά μέσα από τη σκόνη που κρύβει άστρα σε γέννηση και επειδή το φως των πιο μακρινών γαλαξιών φτάνει σε εμάς τεντωμένο στο υπέρυθρο, γι’ αυτό το James Webb είναι υπέρυθρο τηλεσκόπιο.
Ενώσεις χλωρίου και οξυγόνου που βρίσκονται στο έδαφος του Άρη. Το σκάφος Phoenix της NASA μέτρησε το 2008 συγκέντρωση 0,4 έως 0,6% του βάρους του εδάφους, πολύ περισσότερο απ’ όσο συναντάμε συνήθως στη Γη. Είναι τοξικά για τον άνθρωπο, γιατί εμποδίζουν τον θυρεοειδή να απορροφά ιώδιο, και όταν θερμαίνονται καταστρέφουν τα οργανικά μόρια ενός δείγματος, κάτι που δυσκολεύει την αναζήτηση ζωής.
Ωκεανός υγρού νερού κάτω από έναν φλοιό πάγου, σε φεγγάρι ή πλανήτη μακριά από τον Ήλιο. Το νερό μένει υγρό επειδή το εσωτερικό ζεσταίνεται από τις παλιρροϊκές δυνάμεις του μητρικού πλανήτη ή από ραδιενέργεια. Η NASA εκτιμά ότι ο ωκεανός της Ευρώπης, του φεγγαριού του Δία, έχει περίπου διπλάσιο νερό από όλους τους ωκεανούς της Γης, και γι’ αυτό τέτοιοι κόσμοι είναι από τα καλύτερα μέρη για να ψάξουμε ζωή στο ηλιακό σύστημα.
Πτήση που φτάνει στο διάστημα αλλά χωρίς την ταχύτητα για να μπει σε τροχιά, οπότε το σκάφος ανεβαίνει και ξαναπέφτει στη Γη σε λίγα λεπτά. Έτσι πέταξε ο Alan Shepard, ο πρώτος Αμερικανός στο διάστημα, στις 5 Μαΐου 1961: 15 λεπτά και μέγιστο ύψος περίπου 187 χιλιόμετρα. Είναι πολύ φθηνότερη και απλούστερη από την τροχιακή, γι’ αυτό τη χρησιμοποιεί ο διαστημικός τουρισμός με λίγα λεπτά αβαρίας.
Ο αριθμός που δείχνει πόσο λαμπρό φαίνεται ένα ουράνιο σώμα από τη Γη. Η κλίμακα είναι ανάποδη: όσο μικρότερος ο αριθμός, τόσο πιο λαμπρό το σώμα, και κάθε 5 μονάδες διαφορά σημαίνουν 100 φορές διαφορά στη λαμπρότητα. Ο Σείριος, το λαμπρότερο άστρο της νύχτας, έχει μέγεθος −1,46, ο Δίας φτάνει περίπου το −2,5 και με γυμνό μάτι, μακριά από φώτα, βλέπουμε ως το μέγεθος +6 περίπου.
Η ανάλυση του φωτός ενός αντικειμένου στα χρώματα, δηλαδή στα μήκη κύματος, που το αποτελούν. Κάθε χημικό στοιχείο αφήνει χαρακτηριστικές γραμμές στο φάσμα, και έτσι μαθαίνουμε από τι είναι φτιαγμένο ένα άστρο ή μια ατμόσφαιρα, πόσο ζεστό είναι και πόσο γρήγορα απομακρύνεται. Το ήλιο βρέθηκε πρώτα στο φάσμα του Ήλιου, σε μια ολική έκλειψη το 1868, πριν εντοπιστεί στη Γη.
Οι τρεις βασικές ζώνες όπου κινούνται οι δορυφόροι: η χαμηλή τροχιά (LEO) ως τα 2.000 χιλιόμετρα, η μέση (MEO) όπου βρίσκεται το GPS, και η γεωστατική (GEO) στα 35.786 χιλιόμετρα πάνω από τον ισημερινό. Στη γεωστατική ένας δορυφόρος κάνει τον γύρο της Γης στον ίδιο χρόνο που η Γη γυρίζει γύρω από τον άξονά της, οπότε από το έδαφος μοιάζει ακίνητος.
Οι τρεις διαστάσεις του χώρου και ο χρόνος, ενωμένα σε ένα ενιαίο «ύφασμα», όπως τα περιγράφει η σχετικότητα του Αϊνστάιν. Η μάζα και η ενέργεια καμπυλώνουν αυτό το ύφασμα, και την καμπύλωση την αισθανόμαστε ως βαρύτητα. Η πρόβλεψη επιβεβαιώθηκε για πρώτη φορά στην ολική έκλειψη Ηλίου του 1919, όταν φάνηκε ότι το φως των άστρων λυγίζει καθώς περνά δίπλα από τον Ήλιο.
Ό,τι μεταφέρει ένας πύραυλος για λογαριασμό της αποστολής: δορυφόροι, διαστημόπλοια, αστροναύτες, εφόδια. Είναι μικρό μέρος της μάζας του πυραύλου στην εκτόξευση, γιατί τα περισσότερα κιλά είναι καύσιμα. Ο Saturn V έστελνε περίπου 43,5 τόνους προς τη Σελήνη, ενώ ο SLS Block 1 στέλνει πάνω από 27.
Το πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για ασφαλείς κυβερνητικές επικοινωνίες μέσω δορυφόρων. Συγκεντρώνει χωρητικότητα από δορυφόρους κρατών-μελών και τη διαθέτει σε όλα τα κράτη της Ένωσης, ακόμη και σε όσα δεν έχουν δικούς τους δορυφόρους, και λειτουργεί από τον Ιανουάριο του 2026. Μετράει γιατί κρατά σε επαφή κυβερνήσεις, στρατούς και υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης όταν πέφτουν τα επίγεια δίκτυα, και ανοίγει τον δρόμο για τον αστερισμό IRIS².
Γεννήτρια ρεύματος που μετατρέπει σε ηλεκτρισμό τη θερμότητα από τη φυσική διάσπαση του πλουτωνίου-238, χωρίς κινούμενα μέρη. Τη χρησιμοποιούν σκάφη που πάνε πολύ μακριά από τον Ήλιο ή σε μέρη με λίγο φως, όπου τα ηλιακά πάνελ δεν αρκούν. Τα δύο Voyager δουλεύουν με RTG από το 1977, και επειδή το πλουτώνιο εξασθενεί, κάθε σκάφος χάνει περίπου 4 βατ ισχύος τον χρόνο, γι’ αυτό η NASA κλείνει σταδιακά τα όργανά τους.