Βόρειο Σέλας: Τι είναι, πώς δημιουργείται και πού να το δεις

Υπάρχουν ελάχιστα πράγματα στον φυσικό κόσμο που μπορούν να σταματήσουν έναν άνθρωπο στη μέση της νύχτας και να τον αφήσουν άφωνο. Το Βόρειο Σέλας είναι ένα από αυτά. Κουρτίνες πράσινου και ροζ φωτός που κυματίζουν σιωπηλά πάνω από ένα χιονισμένο τοπίο. Και πίσω από αυτή την ομορφιά κρύβεται μια από τις πιο εντυπωσιακές διαδικασίες που συμβαίνουν ανάμεσα στον Ήλιο και τη Γη.

Τι είναι το Βόρειο Σέλας

Το Aurora Borealis πήρε το όνομά του από την Aurora, θεά της αυγής στη ρωμαϊκή μυθολογία, και τον Boreas, που προσωποποιούσε τον βόρειο άνεμο στην ελληνική. Το φαινόμενο υπάρχει και στο νότιο ημισφαίριο, όπου ονομάζεται Aurora Australis ή Νότιο Σέλας, και είναι ουσιαστικά το ίδιο φυσικό φαινόμενο από διαφορετική πλευρά του πλανήτη.

Πώς δημιουργείται

Η εξήγηση ξεκινάει από τον Ήλιο. Ο Ήλιος εκπέμπει συνεχώς ένα ρεύμα ηλεκτρικά φορτισμένων σωματιδίων, κυρίως ηλεκτρονίων και πρωτονίων, που ονομάζεται ηλιακός άνεμος. Όταν αυτά τα σωματίδια συναντούν το μαγνητικό πεδίο της Γης, κατευθύνονται προς τους πόλους, όπου οι μαγνητικές γραμμές συγκλίνουν. Εκεί, τα σωματίδια εισβάλλουν στην ατμόσφαιρα και συγκρούονται με άτομα αζώτου και οξυγόνου. Τα άτομα αυτά απορροφούν την ενέργεια και όταν επιστρέφουν στην κανονική τους κατάσταση, την αποδεσμεύουν με τη μορφή φωτός. Αυτό το φως είναι το Βόρειο Σέλας.

Γιατί έχει διαφορετικά χρώματα

Αυτό που πολλοί δεν γνωρίζουν είναι ότι τα χρώματα δεν είναι τυχαία. Κάθε χρώμα αντιστοιχεί σε διαφορετικό στοιχείο και διαφορετικό ύψος στην ατμόσφαιρα.

Το πράσινο είναι το πιο κοινό χρώμα και προέρχεται από οξυγόνο σε ύψος 100 έως 200 χιλιομέτρων. Το κόκκινο δημιουργείται από οξυγόνο σε μεγαλύτερα ύψη, πάνω από 200 χιλιόμετρα, και είναι σπάνιο γιατί χρειάζεται πολύ έντονη ηλιακή δραστηριότητα. Το ροζ, το μοβ και το μπλε προέρχονται από άζωτο σε ύψος περίπου 100 χιλιομέτρων.

Πού και πότε να το δεις

Τα καλύτερα μέρη για παρατήρηση βρίσκονται σε υψηλά βόρεια γεωγραφικά πλάτη: Fairbanks της Αλάσκας, Yellowknife του Καναδά, Ρέικιαβικ της Ισλανδίας, Τρόμσο της Νορβηγίας και η βόρεια ακτή της Σιβηρίας. Αυτές οι περιοχές βρίσκονται μέσα στην αποκαλούμενη «ζώνη του Aurora», μια λωρίδα γύρω από τον Βόρειο Πόλο όπου το φαινόμενο εμφανίζεται πιο συχνά.

Η καλύτερη εποχή είναι από τα τέλη Αυγούστου μέχρι τα μέσα Απριλίου, όταν οι νύχτες είναι αρκετά σκοτεινές. Ισχυρή δραστηριότητα παρατηρείται συχνότερα γύρω από τις ισημερίες, δηλαδή Μάρτιο και Σεπτέμβριο. Οι ώρες αιχμής είναι μεταξύ 11 μ.μ. και 2 π.μ.

Χρειάζεσαι σκοτεινό ουρανό χωρίς φωτορύπανση, καθαρό καιρό και λίγη τύχη. Σε σπάνιες περιπτώσεις έντονης γεομαγνητικής καταιγίδας, το Βόρειο Σέλας έχει φανεί μέχρι και τη Μεσόγειο. Συνέβη πράγματι τον Μάιο του 2024, όταν ορατό aurora αναφέρθηκε από Ισπανία, Ιταλία και άλλες νότιες χώρες.

Πόσο συχνά εμφανίζεται

Η συχνότητα δεν είναι τυχαία. Εξαρτάται από τον κύκλο δραστηριότητας του Ήλιου, που διαρκεί περίπου 11 χρόνια. Η δραστηριότητα Aurora άρχισε να κορυφώνεται το 2024 και αναμένεται να παραμείνει στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων 11 χρόνων έως το 2026. Αυτό σημαίνει ότι οι επόμενοι μήνες είναι από τις καλύτερες ευκαιρίες της τελευταίας δεκαετίας για παρατήρηση.

Το Aurora Borealis δεν είναι αποκλειστικά επίγειο φαινόμενο. Επιστήμονες το έχουν παρατηρήσει και σε άλλους πλανήτες, συμπεριλαμβανομένων του Άρη, του Δία και του Κρόνου. Στη Γη όμως, με τις σωστές συνθήκες και τη σωστή θέση, παραμένει ένα από τα λίγα φυσικά φαινόμενα που αξίζει να ταξιδέψεις χιλιάδες χιλιόμετρα για να δεις.

🌌

Το άρθρο δημιουργήθηκε με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης και βασίστηκε σε αξιόπιστες επιστημονικές πηγές. Η τελική επιμέλεια και ο έλεγχος έγιναν από την ομάδα του Infinite Odyssey πριν τη δημοσίευση. Για περισσότερες διαστημικές ειδήσεις στα ελληνικά, μείνετε συντονισμένοι.