Αποστολή Hera: η ESA έφτασε στους αστεροειδείς που χτύπησε το DART

Η Hera φωτογράφισε τον Δίδυμο από 60 χιλιόμετρα, από την πλευρά που δεν είδε ποτέ το DART. Τι θα μετρήσει στον Διμόρφο, τα δύο CubeSats και το πρόγραμμα ως το 2027.

· · Ενημερώθηκε · 7 λεπτά ανάγνωση

Καλλιτεχνική απεικόνιση του CubeSat Juventas της αποστολής Hera της ESA με κεραίες ραντάρ μπροστά στον αστεροειδή Διμόρφο
Καλλιτεχνική απεικόνιση του Juventas, του CubeSat της Hera που θα εξετάσει με ραντάρ το εσωτερικό του Διμόρφου. Πηγή: ESA
Σε αυτό το άρθρο6 ενότητες
  1. Γιατί η αποστολή Hera ακολουθεί το DART
  2. Το ταξίδι: Άρης, ένας μεγάλος ελιγμός και τα φρεναρίσματα
  3. Τρία σκάφη σε ένα: Hera, Juventas και Milani
  4. Τι θα κάνει η Hera ως το 2027
  5. Τι θα μάθουμε από την αποστολή Hera
  6. Συχνές ερωτήσεις

Στις 5 Νοεμβρίου 2026 η ESA έδωσε στη δημοσιότητα μια εικόνα που κανείς δεν είχε δει: την «πίσω» πλευρά του αστεροειδή Δίδυμου, φωτογραφημένη από 60 χιλιόμετρα. Η αποστολή Hera έφτασε στον προορισμό της. Ο Δίδυμος, διαμέτρου περίπου 780 μέτρων, γεμίζει σχεδόν όλο το κάδρο, με κορυφογραμμή στον ισημερινό, ογκόλιθους και κρατήρες. Κάτω αριστερά, σχεδόν όλος στη σκιά, φαίνεται το μικρό φεγγάρι του, ο Διμόρφος, που τον Σεπτέμβριο του 2022 δέχτηκε σκόπιμα το χτύπημα του σκάφους DART της NASA.

Είναι η πρώτη φορά που ένα διαστημόπλοιο εξετάζει από κοντά έναν αστεροειδή του οποίου την τροχιά άλλαξε ο άνθρωπος. «Το πρώτο πράγμα που είπαμε ήταν “ουάου!”», δήλωσε ο Patrick Michel, επικεφαλής επιστήμονας της αποστολής.

Γιατί η αποστολή Hera ακολουθεί το DART

Η αποστολή DART έδειξε ότι ένα σκάφος που πέφτει με μεγάλη ταχύτητα πάνω σε έναν αστεροειδή μπορεί να αλλάξει την πορεία του. Η μέθοδος λέγεται κινητική κρούση: δεν χρειάζεται εκρηκτικά, μόνο μάζα και ταχύτητα, και η ώθηση μεταφέρεται με τη σύγκρουση. Μετά το χτύπημα, ο Διμόρφος έκανε τον γύρο του Δίδυμου περίπου 33 λεπτά πιο γρήγορα, ενώ η NASA θα θεωρούσε επιτυχία ακόμη και αλλαγή 73 δευτερολέπτων.

Το DART όμως καταστράφηκε στη σύγκρουση. Ως την άφιξη της Hera, ό,τι ξέραμε προερχόταν από τηλεσκόπια στη Γη, σε απόσταση εκατομμυρίων χιλιομέτρων, και από ένα μικρό ιταλικό CubeSat που πέρασε δίπλα στον Διμόρφο για λίγα λεπτά.

Λείπουν τα πιο κρίσιμα νούμερα. Η μάζα του Διμόρφου δεν έχει μετρηθεί ποτέ απευθείας, και χωρίς αυτήν δεν ξέρουμε πόση ακριβώς ώθηση έδωσε το χτύπημα. Οι αναλύσεις του 2023 έδειξαν ότι τα συντρίμμια που εκτινάχτηκαν έσπρωξαν τον αστεροειδή περίπου 3,6 φορές περισσότερο από όσο το ίδιο το σκάφος, όμως το εύρος της εκτίμησης πάει από 2,2 έως 4,9 ανάλογα με τη μάζα που υποθέτει κανείς. Η Hera θα στενέψει αυτό το εύρος. Αν κάποτε ένας αστεροειδής κινηθεί προς τη Γη, αυτό το νούμερο θα δείξει πόσο βαρύ σκάφος χρειάζεται για να τον εκτρέψουμε. Γι’ αυτό η Hera είναι το επόμενο βήμα της πλανητικής άμυνας, όχι απλώς μια αποστολή επιστήμης.

Το ταξίδι: Άρης, ένας μεγάλος ελιγμός και τα φρεναρίσματα

Η Hera εκτοξεύτηκε στις 7 Οκτωβρίου 2024 με πύραυλο Falcon 9 από το Ακρωτήριο Κανάβεραλ. Στις 12 Μαρτίου 2025 πέρασε περίπου 5.000 χιλιόμετρα από τον Άρη. Η βαρύτητα του πλανήτη την έστρεψε προς τον Δίδυμο και της γλίτωσε καύσιμα, και η ομάδα δοκίμασε τις κάμερες στον Δείμο, το μικρότερο φεγγάρι του Άρη.

Τον Μάρτιο του 2026 ήρθε ο μεγαλύτερος ελιγμός της αποστολής. Σε τρεις καύσεις και μία μικρότερη διόρθωση μέσα σε περίπου τέσσερις εβδομάδες, η Hera έκαψε 123 κιλά υδραζίνης και άλλαξε την ταχύτητά της κατά 367 μέτρα το δευτερόλεπτο. Έτσι ευθυγράμμισε την τροχιά της με την τροχιά των δύο αστεροειδών. Επειδή το προωθητικό σύστημα δούλευε καλύτερα από το αναμενόμενο, η ESA επέλεξε φρενάρισμα αργότερα και πιο απότομα, που έφερε την άφιξη έναν μήνα νωρίτερα από τον αρχικό στόχο του Δεκεμβρίου.

Ο Οκτώβριος ήταν ο πιο απαιτητικός μήνας. Στις 7 Οκτωβρίου, ακριβώς δύο χρόνια μετά την εκτόξευση, η Hera είδε τον στόχο της ως ένα μόνο pixel, από 236.500 χιλιόμετρα. Από εκεί έπρεπε να «σταματήσει» δίπλα σε δύο μικρούς, σκοτεινούς βράχους. Στις 15 Οκτωβρίου άναψε τρεις προωθητήρες για 93 λεπτά συνεχούς καύσης, μειώνοντας την ταχύτητά της ως προς τους αστεροειδείς κατά μερικές εκατοντάδες μέτρα το δευτερόλεπτο. Ακολούθησαν ένα δεύτερο φρενάρισμα και μικρότεροι ελιγμοί, ώστε η σχετική ταχύτητα να πέσει σχεδόν στο μηδέν. Στις 18 Οκτωβρίου, από 1.280 χιλιόμετρα, η κάμερα ξεχώρισε για πρώτη φορά τους δύο αστεροειδείς.

Οι αστεροειδείς Δίδυμος και Διμόρφος, στόχοι της αποστολής Hera, όπως τους φωτογράφισε το σκάφος DART της NASA λίγα λεπτά πριν από τη σύγκρουση του 2022 Ο Διμόρφος (αριστερά) και ο Δίδυμος σε επεξεργασμένη εικόνα από την κάμερα DRACO του DART, λίγο πριν από τη σύγκρουση του 2022. Αυτό το ζευγάρι θα εξετάσει η Hera. Πηγή: NASA/Johns Hopkins APL/Roman Tkachenko

Τρία σκάφη σε ένα: Hera, Juventas και Milani

Το κύριο σκάφος ζυγίζει περίπου 1.100 κιλά στην εκτόξευση και κουβαλά ένα σετ οργάνων που λειτουργεί σαν μικρό εργαστήριο γεωλογίας. Δύο κάμερες θα φωτογραφίσουν την επιφάνεια με ανάλυση περίπου ενός μέτρου από απόσταση 10 χιλιομέτρων. Ένα αλτίμετρο laser θα μετρήσει το ανάγλυφο. Ο θερμικός απεικονιστής TIRI, συνεισφορά της ιαπωνικής JAXA, θα δείξει πόσο γρήγορα ζεσταίνεται και κρυώνει το έδαφος, κάτι που ξεχωρίζει τους συμπαγείς βράχους από τη χαλαρή σκόνη. Ένας υπερφασματικός απεικονιστής θα διαβάσει τα ορυκτά της επιφάνειας.

Η Hera δεν ταξιδεύει μόνη. Μαζί της έχει δύο CubeSats, μικρά διαστημόπλοια στο μέγεθος βαλίτσας που θα πετάξουν πιο κοντά από όσο μπορεί να ρισκάρει το κύριο σκάφος:

  • Juventas: κατασκευή της δανικής GomSpace, περίπου 12 κιλά. Το ραντάρ του θα κοιτάξει μέσα στον Διμόρφο, κάτι που δεν έχει γίνει ποτέ σε αστεροειδή, και ένα βαρυτόμετρο θα μετρήσει τη βαρύτητα στην επιφάνεια. Στο τέλος της αποστολής του θα προσπαθήσει να προσεδαφιστεί στον Διμόρφο.
  • Milani: κατασκευή της Tyvak International, με το όνομα του Ιταλού μαθηματικού Andrea Milani. Θα χαρτογραφήσει τα ορυκτά των δύο αστεροειδών και θα μετρήσει τη σκόνη γύρω τους, μαζί και ίχνη από τα συντρίμμια του 2022.

Το ραντάρ του Juventas είναι ίσως το πιο πολύτιμο όργανο. Θα δείξει αν ο Διμόρφος είναι σωρός από χαλίκια και πέτρες που κρατιούνται μαζί με τη βαρύτητα, όπως δείχνουν οι εικόνες του DART, ή αν έχει πιο συμπαγή πυρήνα. Από αυτό εξαρτάται πώς αντιδρά ένας αστεροειδής όταν τον χτυπάμε.

Τι θα κάνει η Hera ως το 2027

Από εδώ και πέρα η αποστολή προχωρά σε φάσεις, πλησιάζοντας σταδιακά:

  1. Νοέμβριος και Δεκέμβριος 2026: πρώτες παρατηρήσεις από μερικές δεκάδες χιλιόμετρα, για περίπου έξι εβδομάδες. Σχήμα, περιστροφή και μάζα των δύο σωμάτων. Τις πρώτες λεπτομερείς εικόνες και των δύο αστεροειδών η ESA θα τις δημοσιεύσει στις 25 Νοεμβρίου.
  2. Γύρω στον Ιανουάριο του 2027: απελευθέρωση των Juventas και Milani.
  3. Αρχές του 2027: λεπτομερής χαρτογράφηση από περίπου 10 χιλιόμετρα και, αργότερα, περάσματα σε απόσταση μικρότερη από δύο χιλιόμετρα από τον Διμόρφο.
  4. Μέσα του 2027: τέλος της κύριας αποστολής. Μετά η Hera θα χρησιμοποιηθεί για δοκιμές αυτόνομης πλοήγησης.

Οι ημερομηνίες είναι το σχέδιο της ESA για την αποστολή (ανοίγει σε νέα καρτέλα) και μπορεί να μετακινηθούν ανάλογα με το τι θα δείξουν οι πρώτες εβδομάδες.

Τι θα μάθουμε από την αποστολή Hera

Το πρώτο ερώτημα είναι τι απέγινε ο Διμόρφος. Μελέτη της NASA το 2024 έδειξε ότι μετά το χτύπημα ο αστεροειδής δεν έχει πια το σχήμα πεπλατυσμένης μπάλας που είχε, αλλά έγινε πιο επιμήκης, ενώ η τροχιά του πλησίασε τον Δίδυμο κατά περίπου 37 μέτρα. Η Hera θα δει αν το DART άνοιξε έναν καθαρό κρατήρα ή αν άλλαξε το σχήμα ολόκληρου του αστεροειδή. Στην πρώτη κοντινή εικόνα το σημείο της σύγκρουσης κρύβεται ακόμη στη σκιά. Ο Michael Küppers, επιστήμονας της αποστολής, εκτιμά ότι κάποιοι ογκόλιθοι του Δίδυμου ίσως ήρθαν από τον Διμόρφο το 2022, διασχίζοντας το περίπου ένα χιλιόμετρο ανάμεσά τους. Η διαφορά μετράει πολύ: στη δεύτερη περίπτωση ο αστεροειδής απορροφά το χτύπημα αλλιώς, και οι υπολογισμοί για μια πραγματική εκτροπή αλλάζουν.

Το δεύτερο είναι η μάζα, που θα μετρηθεί από τις μικρές αλλαγές στην τροχιά της Hera και από τις ραδιοζεύξεις με τα CubeSats. Με τη μάζα και το σχήμα στο χέρι, οι επιστήμονες θα μπορούν να υπολογίσουν με ακρίβεια πόσο έσπρωξαν τα συντρίμμια. Το ίδιο νούμερο θα βελτιώσει και ένα εύρημα του Μαρτίου 2026: το DART άλλαξε ελάχιστα, κατά περίπου 0,15 δευτερόλεπτα, ακόμη και τον χρόνο που χρειάζεται το ζευγάρι για να κάνει τον γύρο του Ήλιου.

Το τρίτο αφορά το μέλλον. Αν ένας αστεροειδής σαν τον Διμόρφο βρεθεί κάποτε σε πορεία προς τη Γη, η ανθρωπότητα θα έχει μια μέθοδο που δοκιμάστηκε και μετρήθηκε μέχρι τέλους, όχι ένα πείραμα που πέτυχε μία φορά. Τη λογική αυτή η ESA την εφαρμόζει ήδη στο Ramses, το σκάφος που βασίζεται στον σχεδιασμό της Hera και θα συνοδεύσει τον αστεροειδή Άποφι στην κοντινή του διέλευση από τη Γη το 2029.

Το 2022 η NASA έδειξε ότι μπορούμε να σπρώξουμε έναν αστεροειδή. Η Hera θα μας πει με πόση ακρίβεια ξέρουμε να το κάνουμε, και αυτή η απάντηση έχει μεγαλύτερη αξία για τη Γη από οποιαδήποτε εντυπωσιακή εικόνα. ☄️

Συχνές ερωτήσεις για την αποστολή Hera

Πότε έφτασε η αποστολή Hera στον αστεροειδή Δίδυμο;

Η αποστολή Hera της ESA έφτασε στο σύστημα των αστεροειδών Δίδυμου και Διμόρφου στις αρχές Νοεμβρίου 2026, έναν μήνα νωρίτερα από το αρχικό σχέδιο του Δεκεμβρίου. Είχε δει τους δύο αστεροειδείς για πρώτη φορά στις 7 Οκτωβρίου 2026, από 236.500 χιλιόμετρα, και στις 15 Οκτωβρίου έκανε το πρώτο μεγάλο φρενάρισμα, διάρκειας 93 λεπτών. Στις 5 Νοεμβρίου 2026 η ESA δημοσίευσε την πρώτη κοντινή εικόνα της Hera, τραβηγμένη από 60 χιλιόμετρα, που δείχνει την πλευρά του Δίδυμου που δεν είχε φωτογραφίσει ποτέ το DART. Οι πρώτες λεπτομερείς εικόνες και των δύο αστεροειδών είναι προγραμματισμένες για τις 25 Νοεμβρίου 2026.

Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο DART και την αποστολή Hera;

Το DART της NASA ήταν σκάφος κρούσης: έπεσε σκόπιμα πάνω στον αστεροειδή Διμόρφο στις 26 Σεπτεμβρίου 2022 (ώρα UTC) για να αλλάξει την τροχιά του και καταστράφηκε στη σύγκρουση. Η Hera της ESA είναι σκάφος παρατήρησης: θα μπει σε τροχιά γύρω από το ζευγάρι Δίδυμος-Διμόρφος και θα μελετήσει επί μήνες τις συνέπειες του χτυπήματος. Θα μετρήσει τη μάζα του Διμόρφου, το σχήμα του μετά τη σύγκρουση και το εσωτερικό του. Οι δύο αποστολές σχεδιάστηκαν μαζί, στο πλαίσιο της διεθνούς συνεργασίας AIDA, ως δύο μισά του ίδιου πειράματος πλανητικής άμυνας.

Γιατί οι αστεροειδείς της αποστολής Hera έχουν ελληνικά ονόματα;

Τα ονόματα των στόχων της Hera είναι ελληνικά: Δίδυμος, επειδή ο αστεροειδής αποδείχθηκε διπλός, με ένα μικρό φεγγάρι σε τροχιά γύρω του, και Διμόρφος, που σημαίνει «με δύο μορφές». Το όνομα Διμόρφος δόθηκε το 2020, πριν από την αποστολή DART, επειδή ο μικρός αστεροειδής θα γινόταν το πρώτο ουράνιο σώμα του οποίου η τροχιά θα άλλαζε από τον άνθρωπο. Και η ίδια η αποστολή πήρε το όνομα της θεάς Ήρας. Ο Δίδυμος έχει διάμετρο περίπου 780 μέτρων και ο Διμόρφος περίπου 150 μέτρων.

Το άρθρο δημιουργήθηκε με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης και βασίστηκε σε αξιόπιστες επιστημονικές πηγές. Η τελική επιμέλεια και ο έλεγχος έγιναν από την ομάδα του Infinite Odyssey πριν τη δημοσίευση. Για περισσότερες διαστημικές ειδήσεις στα ελληνικά, μείνετε συντονισμένοι.

Newsletter

Ο μήνας στο διάστημα

Μία φορά τον μήνα: τα σημαντικότερα γεγονότα, τα νέα μας άρθρα και τι θα δεις στον ουρανό πάνω από την Ελλάδα. Χωρίς spam, διαγραφή με ένα κλικ.

Θα σου στείλουμε ένα email για να επιβεβαιώσεις την εγγραφή. Δες την πολιτική απορρήτου.

Σχεδόν έτοιμο! Σου στείλαμε ένα email. Πάτα το κουμπί μέσα για να επιβεβαιώσεις την εγγραφή σου.