Αποφις 2029: Ο αστεροειδής που θα περάσει πιο κοντά από τους δορυφόρους μας

Στις 13 Απριλίου 2029, ο αστεροειδής 99942 Apophis, με διάμετρο περίπου 375 μέτρα, θα περάσει εξαιρετικά κοντά από τη Γη, μόλις 32.000 χιλιόμετρα πάνω από την επιφάνειά της. Για σύγκριση, οι γεωστατικοί δορυφόροι που χρησιμοποιούμε καθημερινά για τηλεόραση και ίντερνετ κινούνται γύρω στα 36.000 χιλιόμετρα. Ο Αποφις θα περάσει πιο κοντά από αυτούς.

Το εντυπωσιακό είναι ότι δεν θα χρειαστεί καν τηλεσκόπιο. Θα είναι ορατός με γυμνό μάτι από εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους σε Ευρώπη, Αφρική και Ασία, σαν ένα φωτεινό σημείο που κινείται αισθητά στον ουρανό μέσα σε λίγα λεπτά.

Δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος σύγκρουσης. Αυτό έχει επιβεβαιωθεί από τη NASA και την European Space Agency ήδη από το 2021, όταν ακριβείς μετρήσεις ραντάρ απέκλεισαν οποιοδήποτε σενάριο πρόσκρουσης για τουλάχιστον έναν αιώνα.

Αλλά αυτό δεν μειώνει τη σημασία του γεγονότος. Αντίθετα, μια τόσο κοντινή διέλευση από έναν αστεροειδή αυτού του μεγέθους είναι εξαιρετικά σπάνια. Είναι μια μοναδική ευκαιρία για επιστήμη σε πραγματικό χρόνο, και γι’ αυτό ήδη προγραμματίζονται αποστολές που θα τον μελετήσουν από κοντά.

Ο θεός του χάους και η στιγμή που ο κόσμος πάγωσε

Ο αστεροειδής ανακαλύφθηκε στις 19 Ιουνίου 2004 από τους αστρονόμους Roy Tucker, David Tholen και Fabrizio Bernardi στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Kitt Peak στην Αριζόνα. Οι πρώτες μετρήσεις ήταν ανησυχητικές: έδειχναν 2,7% πιθανότητα σύγκρουσης με τη Γη το 2029. Για τα δεδομένα της αστρονομίας, όπου συνήθως μιλάμε για πιθανότητες ένα στο εκατομμύριο, το 2,7% είναι τεράστιο νούμερο. Ο Αποφις έγινε ο αστεροειδής με την υψηλότερη βαθμολογία που έχει ποτέ καταγραφεί στην κλίμακα Torino, η οποία χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της απειλής που θέτει ένα αντικείμενο για τη Γη.

Οι δημιουργοί του επέλεξαν το όνομα Αποφις, από τον Αποφ, τον αρχαίο αιγυπτιακό θεό του χάους και της καταστροφής, τον αιώνιο εχθρό του Ρα που ζει στο αιώνιο σκοτάδι και επιχειρεί να καταπιεί τον ήλιο κατά τη νυχτερινή του πορεία. Ήταν ένα εύστοχο όνομα για εκείνη την εποχή. Στη συνέχεια, πρόσθετες παρατηρήσεις απέκλεισαν τη σύγκρουση το 2029 και το 2036, ενώ για χρόνια παρέμεινε μια μικρή αβεβαιότητα για το 2068. Αυτή εξαλείφθηκε οριστικά με τις παρατηρήσεις απο ραντάρ που εγιναν τον Μαρτίου του 2021.

Τι θα γίνει όμως την ημέρα της προσέγγισης

Η απάντηση στο ερώτημα αν ο Αποφις είναι επικίνδυνος έχει δοθεί. Το ερώτημα που ενδιαφέρει τώρα τους επιστήμονες είναι διαφορετικό: τι θα του κάνει η Γη καθώς περνά τόσο κοντά;

Η βαρύτητα της Γης θα ασκήσει σημαντικές παλιρροιακές δυνάμεις στον αστεροειδή κατά τη διέλευσή του. Οι επιστήμονες αναμένουν ότι αυτές οι δυνάμεις θα αλλάξουν την τροχιακή και την περιστροφική κατάσταση του Αποφι, και πιθανώς να προκαλέσουν αστεροσεισμούς, κατολισθήσεις και άλλες διαταραχές στην επιφάνειά του. Αυτές οι αλλαγές θα αποκαλύψουν νέο υλικό από το εσωτερικό του, δίνοντας στους ερευνητές μια σπάνια ευκαιρία να δουν τι κρύβεται κάτω από την επιφάνεια ενός αστεροειδή χωρίς να χρειαστεί να «σκάψουν» οι ίδιοι.

Δύο σκάφη, μία ιστορική ευκαιρία

Η NASA και η ESA δεν σκοπεύουν να είναι απλώς παρατηρητές από τη Γη.

Το σκάφος OSIRIS-APEX της NASA, πρώην OSIRIS-REx που είχε συλλέξει δείγματα από τον αστεροειδή Bennu και τα είχε επιστρέψει στη Γη το 2023, είναι ήδη στο διάστημα και κατευθύνεται προς τον Αποφι. Λόγω τροχιακών περιορισμών, θα φτάσει μερικές εβδομάδες μετά την κορύφωση της προσέγγισης, περίπου τον Ιούνιο του 2029, και θα ξεκινήσει μια εκστρατεία 18 μηνών κατά τη διάρκεια της οποίας θα χαρτογραφήσει την επιφάνεια και θα αναλύσει τη χημική σύστασή του. Σχεδιάζεται επίσης να πλησιάσει σε απόσταση μερικών μέτρων από την επιφάνεια και να πυροδοτήσει τους κινητήρες του προς τα κάτω, αναδεύοντας βράχους και σκόνη για να αποκαλυφθεί το υλικό που βρίσκεται ακριβώς από κάτω, όπως έκανε και στον Bennu.

Η ESA, από την πλευρά της, εγκρίνει πλήρως την αποστολή Ramses (Rapid Apophis Mission for Space Safety) στη Υπουργική Σύνοδο του Νοεμβρίου 2025. Το σκάφος θα εκτοξευτεί τον Απρίλιο του 2028 και θα φτάσει στον Αποφι τον Φεβρουάριο του 2029, δύο μήνες πριν την κορύφωση, ακολουθώντας τον αστεροειδή κατά τη διέλευσή του. Έτσι η Ramses θα έχει εικόνα «πριν» και «μετά» για κάθε αλλαγή που θα προκαλέσει η Γη στον αστεροειδή, ενώ το OSIRIS-APEX θα μελετά τις επιπτώσεις σε βάθος χρόνου. Είναι ένα σπάνιο παράδειγμα συντονισμένης διεθνούς επιστημονικής συνεργασίας, ανάλογο με εκείνο της αποστολής DART της NASA και της Hera της ESA για τον διπλό αστεροειδή Didymos.

Γιατί μετράει ακόμα και χωρίς κίνδυνο σύγκρουσης

Ο Αποφις είναι αστεροειδής τύπου S, κατασκευασμένος από πυριτικά υλικά και μείγμα νικελίου και σιδήρου, κατάλοιπο της πρώιμης ιστορίας του ηλιακού συστήματος. Μελετώντας τον, οι επιστήμονες θα μάθουν κάτι πολύτιμο για το εσωτερικό και τη σύσταση αντικειμένων αυτής της κατηγορίας, πράγμα που ενδιαφέρει άμεσα την πλανητική άμυνα: αν χρειαστεί ποτέ να εκτρέψουμε έναν αστεροειδή, πρέπει να ξέρουμε από τι είναι φτιαγμένος και πώς αντιδρά σε εξωτερικές δυνάμεις.

Η 13η Απριλίου 2029 δεν είναι ημερομηνία καταστροφής. Είναι ίσως η καλύτερη επιστημονική ευκαιρία που έχουμε δει εδώ και δεκαετίες, τη στιγμή που η φύση φέρνει έναν αστεροειδή στο κατώφλι μας και εμείς, για πρώτη φορά, είμαστε αρκετά προετοιμασμένοι για να το εκμεταλλευτούμε πλήρως. Αν θέλεις να παρακολουθήσεις τι γράφεται για το Artemis και τις επόμενες αποστολές που ανοίγουν τον δρόμο για αυτές τις στιγμές, δες τον πλήρη οδηγό για το πρόγραμμα Artemis.

🌑

Το άρθρο δημιουργήθηκε με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης και βασίστηκε σε αξιόπιστες επιστημονικές πηγές. Η τελική επιμέλεια και ο έλεγχος έγιναν από την ομάδα του Infinite Odyssey πριν τη δημοσίευση. Για περισσότερες διαστημικές ειδήσεις στα ελληνικά, μείνετε συντονισμένοι.