Interstellar, 2001 και The Martian: Οι 3 καλύτερες ταινίες διαστήματος όλων των εποχών

Υπάρχουν ταινίες που απλώς δείχνουν το διάστημα και άλλες που σε μεταφέρουν εκεί. Η διαφορά τους δεν έγκειται στην τελειότητα των εφέ, αλλά στον σεβασμό προς την επιστήμη και στην αλήθεια της ανθρώπινης ψυχής. Είναι εκείνες οι ταινίες που, όταν ανάβουν τα φώτα, σε αναγκάζουν να κοιτάξεις τον νυχτερινό ουρανό με εντελώς διαφορετικά μάτια.

Αυτές οι τρεις ταινίες το κάνουν. Η κάθε μία με διαφορετικό τρόπο, σε διαφορετική εποχή, με διαφορετικές ερωτήσεις. Μαζί αποτελούν ένα είδος ανεπίσημης τριλογίας για το τι σημαίνει να κοιτάς πέρα από τη Γη.

2001: A Space Odyssey (1968) — Stanley Kubrick

Πριν μιλήσουμε για οποιαδήποτε άλλη ταινία διαστήματος, πρέπει να μιλήσουμε για αυτή. Το 2001 δεν ήταν απλώς μια ταινία επιστημονικής φαντασίας. Ήταν ένα φιλοσοφικό επιχείρημα σε κινηματογραφική μορφή, γυρισμένο έναν χρόνο πριν η NASA πατήσει στη Σελήνη.

Ο Kubrick συνεργάστηκε με τον Arthur C. Clarke, τον συγγραφέα του βιβλίου, και ζήτησε από επιστήμονες και μηχανικούς της NASA να τον βοηθήσουν να απεικονίσει το διάστημα με ακρίβεια. Το αποτέλεσμα ήταν μια ταινία που σε πολλά σημεία παρέμεινε επιστημονικά πιο σωστή από ό,τι οι περισσότεροι θα περίμεναν από το 1968.

Το διαστημικό σκάφος κινείται χωρίς ήχο. Η τεχνητή βαρύτητα δημιουργείται από την περιστροφή του σταθμού, ακριβώς όπως θα έπρεπε να λειτουργεί στην πραγματικότητα. Ο HAL 9000, ο τεχνητός νους που ελέγχει το σκάφος Discovery, δεν είναι ο κλασικός κακός ρομπότ της επιστημονικής φαντασίας. Είναι κάτι πιο ανατριχιαστικό: ένα σύστημα που έχει λάβει αντικρουόμενες εντολές και επιλύει την αντίφαση με τον μόνο λογικό τρόπο που γνωρίζει.

Αυτό που κάνει το 2001 αθάνατο δεν είναι η πλοκή. Είναι η αίσθηση κλίμακας. Ο Kubrick ήθελε ο θεατής να νιώσει πόσο μικρός είναι ο άνθρωπος μπροστά στο σύμπαν και πόσο απροετοίμαστος για αυτό που μπορεί να βρει εκεί. Η τελευταία ώρα της ταινίας, με τα psychedelic visuals και το μυστηριώδες φινάλε, δεν εξηγείται ποτέ. Και αυτό ήταν η πρόθεση.

Πενήντα οκτώ χρόνια μετά, καμία ταινία δεν έχει αποτυπώσει καλύτερα την αίσθηση ότι το σύμπαν δεν ανήκει σε εμάς.

Interstellar (2014) — Christopher Nolan

Αν το 2001 κοιτά το σύμπαν με δέος και απόσταση, το Interstellar το κοιτά με αγωνία. Δεν είναι ταινία για το πόσο μεγάλο είναι το σύμπαν. Είναι ταινία για το τι κάνεις όταν πρέπει να το διασχίσεις για να σώσεις αυτό που αγαπάς.

Ο Nolan συνεργάστηκε με τον φυσικό Kip Thorne, ο οποίος αργότερα κέρδισε το Νόμπελ Φυσικής για τις έρευνές του στα βαρυτικά κύματα, για να διασφαλίσει ότι η φυσική της ταινίας ήταν επιστημονικά θεμελιωμένη. Το αποτέλεσμα ήταν η πρώτη οπτικοποίηση μαύρης τρύπας στην ιστορία του κινηματογράφου που βασίστηκε σε πραγματικές εξισώσεις γενικής σχετικότητας. Η εικόνα του Gargantua, της μαύρης τρύπας της ταινίας, έμοιαζε τόσο με αυτό που περίμεναν οι επιστήμονες ώστε τα υπολογιστικά δεδομένα που παράγονταν για τα εφέ χρησιμοποιήθηκαν σε πραγματικές ακαδημαϊκές δημοσιεύσεις.

Η διαστολή του χρόνου λόγω βαρύτητας, που παρουσιάζεται στη σκηνή του πλανήτη Miller όπου μια ώρα στην επιφάνεια ισοδυναμεί με επτά χρόνια στο διάστημα, είναι πραγματικό φαινόμενο που προβλέπεται από τη γενική θεωρία της σχετικότητας. Δεν είναι επινόηση του σεναρίου. Αν βρισκόσουν αρκετά κοντά σε μαύρη τρύπα μεγέθους Gargantua, αυτό ακριβώς θα συνέβαινε.

Αυτό που κάνει το Interstellar εξαιρετικό δεν είναι μόνο η επιστήμη. Είναι η συναισθηματική απόσταση που καλείσαι να διανύσεις μαζί με τον Cooper. Η σκηνή με τα βίντεο μηνύματα της κόρης του, που έχει μεγαλώσει ενώ αυτός δεν έχει γεράσει σχεδόν καθόλου, είναι από τις πιο συναισθηματικά φορτισμένες στη σύγχρονη επιστημονική φαντασία. Η φυσική γίνεται προσωπική.

The Martian (2015) — Ridley Scott

Αν οι άλλες δύο ταινίες κοιτούν το σύμπαν με φιλοσοφικό βλέμμα, το The Martian κοιτά έναν πλανήτη και λέει: πώς επιβιώνεις εκεί;

Η ταινία βασίζεται στο μυθιστόρημα του Andy Weir, ενός μηχανικού λογισμικού που έκανε τις επιστημονικές υπολογίσεις μόνος του πριν γράψει το βιβλίο. Ο Mark Watney, που ερμηνεύει ο Matt Damon, εγκαταλείπεται στον Άρη και πρέπει να επιβιώσει αποκλειστικά με τα μέσα που έχει διαθέσιμα, την επιστήμη και ένα αίσθημα χιούμορ που δεν χάνει ποτέ.

Το The Martian είναι η πιο επιστημονικά ακριβής ταινία διαστήματος που κυκλοφόρησε ποτέ σε μαζική αγορά. Τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο Watney, η καλλιέργεια τροφίμων στο μαρτιανό έδαφος, η παραγωγή νερού από χημικές αντιδράσεις, οι ακτινοβολίες κατά τη διάρκεια της ταξιδίου, είναι πραγματικά προβλήματα που μελετά η NASA για μελλοντικές επανδρωμένες αποστολές. Πολλοί μηχανικοί της NASA ανέφεραν ότι η ταινία ήταν πιο κοντά στην πραγματικότητα της εξερεύνησης του Άρη από ό,τι οι περισσότεροι εσωτερικοί εκπαιδευτικοί πόροι τους.

Υπάρχουν φυσικά αστοχίες. Η ισχυρή αμμοθύελλα στην αρχή που αναγκάζει την αποστολή να εκκενώσει δεν θα ήταν δυνατή στην αραιή ατμόσφαιρα του Άρη, η οποία είναι περίπου εκατό φορές πιο λεπτή από αυτή της Γης. Αλλά ο Weir το γνώριζε αυτό και το επέλεξε συνειδητά ως plot device. Η υπόλοιπη ταινία δεν σε ζητά να ξεχάσεις ότι βλέπεις ταινία. Σε ζητά να σκεφτείς ότι αυτά τα προβλήματα θα είναι πραγματικά κάποια μέρα.

Τι κάνει μια ταινία διαστήματος αξέχαστη

Αυτές οι τρεις ταινίες έχουν κάτι κοινό πέρα από το θέμα τους. Καμία δεν αντιμετώπισε το διάστημα ως φόντο για μια ιστορία δράσης. Και οι τρεις χρησιμοποίησαν την επιστήμη όχι ως εμπόδιο στην αφήγηση αλλά ως το ίδιο το υλικό από το οποίο χτίστηκε η ιστορία.

Το 2001 σε κάνει να αισθάνεσαι μικρός. Το Interstellar σε κάνει να αισθάνεσαι ότι κάτι αξίζει τον κόπο ακόμα κι αν είναι αδύνατο. Το The Martian σε κάνει να αισθάνεσαι ότι η επιστήμη είναι το πιο ανθρώπινο πράγμα που υπάρχει.

Και τα τρία, με διαφορετικό τρόπο, απαντούν στο ίδιο ερώτημα: γιατί πηγαίνουμε εκεί έξω; Όχι γιατί είναι εύκολο. Γιατί είναι αναπόφευκτο.

🎬

Το άρθρο αυτό γράφτηκε με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης, βασισμένο σε αξιόπιστες πηγές και ελέγχθηκε πριν δημοσιευτεί.