Το 2011, όταν το Space Shuttle έκανε την τελευταία του πτήση, το κόστος εκτόξευσης ενός κιλού σε τροχιά γύρω από τη Γη ήταν περίπου 54.500 δολάρια. Δεκαπέντε χρόνια αργότερα, ένα κιλό στην ίδια τροχιά με έναν Falcon 9 κοστίζει γύρω στα 2.700 δολάρια. Μέσα σε μία μόνο δεκαετία, η τιμή για να φτάσεις στο διάστημα κατέρρευσε κατά περίπου 90%. Δεν πρόκειται για σταδιακή βελτίωση, είναι αλλαγή φάσης, και είναι ο βασικός λόγος που σήμερα υπάρχουν χιλιάδες δορυφόροι Starlink, ιδιωτι

Οκτώ κόσμοι, ένας Ήλιος και δισεκατομμύρια χρόνια ιστορίας. Οι πλανήτες του ηλιακού συστήματος (Solar System planets) είναι οι πιο οικείοι μας γείτονες στο σύμπαν, κι όμως ο καθένας τους κρύβει μια εντελώς διαφορετική ιστορία: από τον καμένο Ερμή μέχρι τον παγωμένο Ποσειδώνα, που απέχει τόσο πολύ ώστε το φως του Ήλιου χρειάζεται πάνω από τέσσερις ώρες για να τον φτάσει. Σε αυτόν τον οδηγό θα γνωρίσουμε και τους οκτώ πλανήτες έναν προς έναν, θα δούμε τι τους κάνει μοναδικούς,

Καμία ιδέα της αστροφυσικής δεν έχει ταξιδέψει τόσο μακριά από τις εξισώσεις στη λαϊκή φαντασία όσο η μαύρη τρύπα. Είναι το τέρας των ντοκιμαντέρ, ο κακός των ταινιών επιστημονικής φαντασίας, η «τρύπα» που υποτίθεται ότι ρουφάει τα πάντα. Και όμως, πίσω από τους μύθους κρύβεται κάτι πολύ πιο ενδιαφέρον: ένα πραγματικό αντικείμενο που έχουμε πλέον φωτογραφίσει, ακούσει να συγκρούεται μέσω βαρυτικών κυμάτων και εντοπίσει σε αριθμούς που ξεπερνούν κάθε πρόβλεψη. Σε αυτόν τον οδη

Αν σήμερα χρησιμοποίησες GPS για να πας κάπου, είδες την πρόγνωση του καιρού ή συνδέθηκες στο ίντερνετ από ένα νησί, αλληλεπίδρασες με τρεις εντελώς διαφορετικούς κόσμους που «κρέμονται» πάνω από τα κεφάλια μας. Αυτοί οι κόσμοι είναι οι τρεις βασικές τροχιές δορυφόρων: LEO, MEO και GEO. Δεν είναι απλώς τεχνικοί όροι. Κατανοώντας τη διαφορά τους, καταλαβαίνεις γιατί το Starlink είναι τόσο γρήγορο, γιατί ο GPS λειτουργεί οπουδήποτε στον πλανήτη, γιατί η δορυφορική τηλεόραση δεν

Λίγες έννοιες της σύγχρονης φυσικής έχουν εξάψει τη φαντασία όσο οι σκουληκότρυπες και το ταξίδι στον χρόνο. Η ιδέα ότι μπορεί να υπάρχουν σήραγγες μέσα στον ίδιο τον χωροχρόνο, ικανές να συνδέσουν δύο μακρινά σημεία του Σύμπαντος ή ακόμη και διαφορετικές χρονικές στιγμές, έχει εμπνεύσει αμέτρητα μυθιστορήματα, ταινίες και επιστημονικές συζητήσεις. Το εντυπωσιακό είναι ότι οι σκουληκότρυπες δεν αποτελούν επινόηση της επιστημονικής φαντασίας. Οι εξισώσεις της γενικής σχετικότη

Πενήντα χρόνια μετά τη σιωπή των τιτάνιων F-1 που πήγαν ανθρώπους στη Σελήνη, η εποχή της εμπορικής πρόσβασης στο διάστημα τροφοδοτείται από μια χούφτα οικογενειών πυραυλομηχανών. Δέκα μηχανές, τρία βασικά καύσιμα, τέσσερις διαφορετικοί κύκλοι καύσης, και πέντε πύραυλοι που σηκώνουν σήμερα σχεδόν κάθε δυτικό φορτίο σε τροχιά. Σε αυτό το άρθρο βάζουμε όλες τις βασικές μηχανές πυραύλων δίπλα δίπλα. Από τους εργατικούς Merlin του Falcon 9 μέχρι τους Raptor 3 του Starship, από τι

Φαντάσου ότι η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία είχε εκτοξεύσει έναν δορυφόρο σε τροχιά 1.200 χιλιομέτρων πάνω από τη Γη. Μόλις τώρα, δύο χιλιάδες χρόνια αργότερα, θα ξεκινούσε να επιστρέφει στην ατμόσφαιρα. Αν οι δεινόσαυροι είχαν εκτοξεύσει κάτι στη γεωστατική τροχιά πριν από 65 εκατομμύρια χρόνια, ακόμα θα ήταν εκεί πάνω. Δεν εκτοξεύουμε δορυφόρους από το 1957, αλλά η ερώτηση «πόσο μένει ένας δορυφόρος σε τροχιά» έχει απαντήσεις που εκτείνονται από λίγες εβδομάδες έως ουσιαστικά την α

Πώς ξεκίνησαν όλα; Είναι ίσως η πιο παλιά ερώτηση που έχει κάνει ο άνθρωπος, και η καλύτερη απάντηση που έχει δώσει η επιστήμη ονομάζεται Big Bang, ή Μεγάλη Έκρηξη. Σύμφωνα με τη θεωρία του Big Bang, το σύμπαν ξεκίνησε πριν από περίπου 13,8 δισεκατομμύρια χρόνια από μια εξαιρετικά καυτή και πυκνή κατάσταση, και από τότε διαστέλλεται και ψύχεται συνεχώς. Είναι ένα από τα πιο παρεξηγημένα θέματα της αστρονομίας, κυρίως επειδή το όνομά του παραπέμπει σε μια έκρηξη που δεν συνέβη

Υπάρχει κάτι που ο πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο και ο πιο φτωχός το μοιράζονται απολύτως εξίσου. Δεν είναι ο αέρας, ούτε το φως του ήλιου. Είναι ο χρόνος. Όποιος κι αν είσαι, όσα κι αν έχεις, λαμβάνεις την ίδια ακριβώς μερίδα: εικοσιτέσσερις ώρες κάθε μέρα, ούτε ένα λεπτό παραπάνω. Και κάθε ώρα που φεύγει δεν επιστρέφει ποτέ. Ο χρόνος είναι το μοναδικό αγαθό που δεν μπορεί να αγοράσει κανείς, και ίσως ακριβώς γι' αυτό είναι το πιο πολύτιμο που έχουμε. Αυτό δεν είναι ποιητ

Φανταστείτε ότι στέλνετε ένα τηλεσκόπιο στο διάστημα και θέλετε να μείνει για χρόνια στο ίδιο σημείο, χωρίς να καίει συνεχώς καύσιμο και χωρίς να ξεφεύγει από την τροχιά του. Στο σύμπαν δεν υπάρχουν φρένα ούτε αγκυροβόλια. Υπάρχουν όμως τα σημεία Lagrange, πέντε ειδικές θέσεις στο διάστημα όπου η βαρύτητα παίζει υπέρ σου αντί εναντίον σου. Εκεί παρκάρει σήμερα το James Webb, εκεί έφτασε τον Ιανουάριο του 2026 το IMAP της NASA, εκεί θα στείλει η ESA τον δορυφόρο Vigil για να φ

Το δορυφορικό ίντερνετ στην Ελλάδα σταμάτησε εδώ και χρόνια να είναι λύση τελευταίας ανάγκης. Σε μια χώρα με πάνω από 6.000 νησιά, ορεινούς όγκους και αραιοκατοικημένες περιοχές, το ίντερνετ μέσω δορυφόρου έχει γίνει για πολλούς η βασική, αν όχι η μοναδική, αξιόπιστη επιλογή. Το ερώτημα δεν είναι πια αν υπάρχει εναλλακτική στην οπτική ίνα, αλλά ποια λύση δορυφορικού ίντερνετ συμφέρει, πόσο πραγματικά κοστίζει και πώς συγκρίνεται με το 5G ίντερνετ στο σπίτι. Σε αυτόν τον οδηγό

Όταν διαβάζεις για μια διαστημική αποστολή, σχεδόν σίγουρα θα συναντήσεις τη φράση delta-v. Είναι παντού: στις παρουσιάσεις της NASA, στα τεχνικά έγγραφα της SpaceX, στα κείμενα μηχανικών που σχεδιάζουν ταξίδια στον Άρη. Παρότι ακούγεται σαν εξειδικευμένος όρος, το delta-v είναι μάλλον η πιο σημαντική έννοια στη διαστημική μηχανική. Είναι αυτό που καθορίζει αν ένας πύραυλος μπορεί να φτάσει σε τροχιά, αν μια αποστολή μπορεί να επιστρέψει από τη Σελήνη, και αν θα φτάσουμε ποτέ

Βγαίνετε έξω μια καθαρή νύχτα σε οποιαδήποτε ελληνική πόλη και κοιτάτε ψηλά. Με λίγη τύχη θα δείτε μια χούφτα αστέρια. Τον Γαλαξία μας; Δύσκολα. Από πάνω απλώνεται ένας πορτοκαλί ή λευκωπός θόλος, ένα φωτεινό σκέπασμα που σβήνει τον ουρανό. Αυτή είναι η φωτορύπανση, ή light pollution στα αγγλικά, και αρχίζει να αναγνωρίζεται όχι πια απλώς ως ενόχληση για αστρονόμους, αλλά ως πραγματικό περιβαλλοντικό και υγειονομικό πρόβλημα. Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Science το

Υπάρχουν λίγα εργαλεία στην ιστορία της επιστήμης που κόστισαν τόσο πολύ, καθυστέρησαν τόσο πολύ και απέδωσαν τόσο πολύ. Το James Webb τηλεσκόπιο, ή James Webb Space Telescope, είναι ένα από αυτά. Πρόκειται για το πιο ισχυρό διαστημικό παρατηρητήριο που έχει κατασκευαστεί ποτέ, ένα μηχάνημα δέκα δισεκατομμυρίων δολαρίων που μας επιτρέπει να κοιτάμε σχεδόν μέχρι την αρχή του χρόνου. Στα τέσσερα πρώτα χρόνια λειτουργίας του, το James Webb τηλεσκόπιο έχει αλλάξει αρκετά από όσα

Αν υπάρχουν εξωγήινοι πολιτισμοί κάπου εκεί έξω, πώς θα τους ξεχωρίσουμε από εμάς; Η τεχνολογία τους θα είναι αγνώριστη. Η γλώσσα τους ίσως αδύνατο να αποκωδικοποιηθεί. Ακόμη και η ίδια η μορφή τους δεν μπορεί να μαντευτεί. Υπάρχει όμως ένα πράγμα που δεν μπορούν να κρύψουν: την ενέργεια που καταναλώνουν. Πάνω σε αυτή την εξαιρετικά απλή ιδέα στηρίζεται η περίφημη κλίμακα Καρντάσεφ, ίσως το πιο διαδεδομένο εργαλείο για να συγκρίνουμε πολιτισμούς ανεξάρτητα από τη μορφή τους.

Πώς φαίνεται η Αθήνα από το διάστημα; Από ύψος περίπου τετρακοσίων χιλιομέτρων, η πόλη αποκαλύπτει πράγματα που είναι αδύνατο να δει κανείς από το έδαφος: το πραγματικό σχήμα της λεκάνης μέσα στην οποία απλώνεται, τα βουνά που την περικλείουν σαν φυσικό τείχος, και τον τρόπο που ο αστικός ιστός σταματά απότομα εκεί όπου αρχίζει η πέτρα. Οι φωτογραφίες της Αθήνας από το διάστημα, τραβηγμένες από αστροναύτες του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού, δεν είναι απλώς όμορφες εικόνες. Είν