JUICE: το ευρωπαϊκό διαστημόπλοιο που πηγαίνει στον Δία με στάσεις

Στις 14 Απριλίου 2023, ένας πύραυλος Ariane 5 εκτοξεύτηκε από το Κουρού της Γαλλικής Γουιάνας και έστειλε στο διάστημα το φιλόδοξότερο διαστημικό πρόγραμμα που έχει κατασκευάσει ποτέ η Ευρώπη. Το JUICE, Jupiter Icy Moons Explorer, ζυγίζει σχεδόν 6.000 κιλά και έχει τα μεγαλύτερα ηλιακά πάνελ που έχουν πετάξει ποτέ σε διαπλανητική αποστολή, με συνολική επιφάνεια 85 τετραγωνικών μέτρων. Χρειάζεται τόση ενέργεια γιατί ο Δίας είναι πέντε φορές πιο μακριά από τον Ήλιο σε σχέση με τη Γη, και εκεί έξω το ηλιακό φως είναι ισχνό.

Πού Βρίσκεται Τώρα

Το JUICE δεν πηγαίνει κατευθείαν στον Δία. Κανένα διαστημόπλοιο αυτού του μεγέθους δεν μπορεί να το κάνει αυτό χωρίς να καταναλώσει καύσιμα που δεν έχει. Αντ' αυτού, χρησιμοποιεί τη βαρύτητα πλανητών ως σφενδόνα για να κερδίζει ταχύτητα χωρίς να καίει καύσιμο.

Η πρώτη στάση ήταν η Σελήνη και η Γη τον Αύγουστο του 2024, σε έναν ελιγμό που δεν είχε ξαναγίνει ποτέ: ταυτόχρονη βαρυτική ενίσχυση από δύο σώματα. Η δεύτερη στάση ήταν η Αφροδίτη στις 31 Αυγούστου 2025. Εκεί όμως κάτι ενδιαφέρον συνέβη: το JUICE δεν μπόρεσε να τραβήξει φωτογραφίες της Αφροδίτης. Σχεδιασμένο για το ψυχρό περιβάλλον του Δία, δεν αντέχει την έντονη ηλιακή ακτινοβολία κοντά στον Ήλιο, και αναγκάστηκε να χρησιμοποιήσει την κεραία του ως ασπίδα θερμότητας, στρέφοντάς την προς τον Ήλιο. Αποτέλεσμα: ούτε μια εικόνα της Αφροδίτης, παρά την τόσο κοντινή απόσταση.

Η επόμενη στάση είναι η Γη, τον Σεπτέμβριο του 2026. Μετά, άλλη μια περιστροφή γύρω από τον Ήλιο, επιστροφή στη Γη τον Ιανουάριο του 2029, και τελικά πορεία για τον Δία. Άφιξη: 21 Ιουλίου 2031.

Ένα Απρόβλεπτο Μπόνους στο Δρόμο

Κάτι εντελώς απροσδόκητο συνέβη το φθινόπωρο του 2025. Τον Ιούλιο ανακαλύφθηκε ο διαστρικός κομήτης 3I/ATLAS, μόνο το τρίτο διαστρικό αντικείμενο που έχουμε ποτέ εντοπίσει να διασχίζει το ηλιακό μας σύστημα. Το JUICE βρισκόταν τυχαία σε θέση από την οποία μπορούσε να τον παρατηρήσει.

Η ESA έδωσε εντολή στο διαστημόπλοιο να παρακολουθεί τον κομήτη μεταξύ 2 και 25 Νοεμβρίου 2025, χρησιμοποιώντας πέντε διαφορετικά όργανα. Λόγω της απόστασης και της θέρμανσης κοντά στον Ήλιο, τα δεδομένα έφτασαν στη Γη τον Φεβρουάριο του 2026. Στα τέλη Φεβρουαρίου, η ESA δημοσίευσε τις πρώτες εικόνες του 3I/ATLAS από το JUICE, περισσότερες από 120 φωτογραφίες από την κάμερα JANUS. Μια αποστολή που κατευθυνόταν στον Δία έγινε τυχαία ο καλύτερος παρατηρητής ενός επισκέπτη από άλλο ηλιακό σύστημα.

Τι Θα Κάνει Στον Δία

Ο πρωταρχικός στόχος του JUICE είναι η Γανυμήδης, η Ευρώπη και η Καλλιστώ, τα τρία μεγάλα παγωμένα φεγγάρια του Δία που πιστεύεται ότι κρύβουν υπόγειους ωκεανούς. Αυτό που το κάνει ξεχωριστό από κάθε άλλη αποστολή είναι ότι στο τέλος θα μπει σε τροχιά γύρω από τη Γανυμήδη, τον Δεκέμβριο του 2034. Αυτό θα είναι η πρώτη φορά στην ιστορία που διαστημόπλοιο θα τεθεί σε τροχιά γύρω από φεγγάρι άλλου πλανήτη.

Η Γανυμήδης είναι το μεγαλύτερο φεγγάρι στο ηλιακό σύστημα, μεγαλύτερο ακόμα και από τον Ερμή, και το μοναδικό φεγγάρι που παράγει το δικό του μαγνητικό πεδίο. Κάτω από την επιφάνειά του κρύβεται ωκεανός που εκτιμάται ότι περιέχει περισσότερο νερό από όλους τους ωκεανούς της Γης μαζί. Το JUICE θα μελετήσει αυτόν τον ωκεανό από τροχιά για τουλάχιστον ένα χρόνο, χαρτογραφώντας την επιφάνεια, μετρώντας το μαγνητικό πεδίο και ψάχνοντας για ενδείξεις ότι ο ωκεανός αυτός θα μπορούσε να φιλοξενεί ζωή.

Η αποστολή θα τελειώσει κάπως δραματικά: το 2035, το JUICE θα συντριβεί ελεγχόμενα στην επιφάνεια της Γανυμήδης.

Συνεργασία με το Europa Clipper

Το JUICE δεν θα είναι μόνο του στο σύστημα του Δία. Το Europa Clipper της NASA, που εκτοξεύτηκε τον Οκτώβριο του 2024, θα φτάσει εκεί ελαφρώς νωρίτερα, το 2030. Οι δύο αποστολές έχουν ήδη δημιουργήσει κοινή επιστημονική επιτροπή για να συντονίσουν παρατηρήσεις, ιδίως για τον πλασματικό τόρο της Ιούς και άλλα φαινόμενα που είναι καλύτερο να παρακολουθούνται ταυτόχρονα από δύο σημεία.

Για πρώτη φορά στην ιστορία, δύο διαστημόπλοια από δύο διαφορετικές υπηρεσίες θα εργάζονται ταυτόχρονα γύρω από τον ίδιο πλανήτη. Και αμφότερα ψάχνουν για την ίδια απάντηση.

🪐