Ελληνικοί δορυφόροι: ποιοι είναι σε τροχιά και τι κάνει ο καθένας
Από 18 μικροδορυφόρους σε τροχιά ως τους επόμενους οπτικούς δορυφόρους της Παλλήνης: τι έχει σήμερα η Ελλάδα στο διάστημα.
Σε αυτό το άρθρο7 ενότητες
Το 2017 η Ελλάδα είχε σε τροχιά έναν δορυφόρο κατασκευασμένο στη χώρα, το UPSat, στο μέγεθος ενός κουτιού παπουτσιών. Τον Ιούλιο του 2026, μετά την εκτόξευση του Hyperion GR-1, το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης ανακοίνωσε ότι οι ελληνικοί δορυφόροι σε τροχιά έφτασαν τους 18. Οι περισσότεροι εκτοξεύτηκαν μέσα σε οκτώ μήνες, από τον Νοέμβριο του 2025 ως τον Ιούλιο του 2026.
Εδώ θα βρεις όλους τους ελληνικούς δορυφόρους σε έναν πίνακα, ποιος τους έφτιαξε και τι κάνουν, και τι έρχεται μετά. Τον ενημερώνουμε μετά από κάθε νέα εκτόξευση.
Οι ελληνικοί δορυφόροι σε τροχιά
| Δορυφόρος | Τι κάνει | Ποιος τον έφτιαξε | Εκτόξευση |
|---|---|---|---|
| DUTHSat-2 | Παρατήρηση της Γης: υγρασία του εδάφους, πετρελαιοκηλίδες | Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης | Ιούν. 2025 |
| MICE-1 | Παρακολούθηση πλοίων και επικοινωνίες για τη ναυτιλία | Prisma Electronics | Νοέ. 2025 |
| PHASMA (Lamarr, Dirac) | Εντοπισμός παράνομων εκπομπών ραδιοσυχνοτήτων | Libre Space Foundation | Νοέ. 2025 |
| ICEYE SAR-1, SAR-2 | Ραντάρ που βλέπει μέσα από σύννεφα και τη νύχτα | ICEYE | Νοέ. 2025 |
| ERMIS-1, -2, -3 | 5G για συσκευές IoT, laser, υπερφασματική κάμερα | Κοινοπραξία με επικεφαλής το ΕΚΠΑ | Μαρ. 2026 |
| PeakSat | Laser προς σταθμούς εδάφους | ΑΠΘ | Μαρ. 2026 |
| OptiSat | Laser ανάμεσα σε δορυφόρους | Planetek Hellas | Μαρ. 2026 |
| Hellenic Fire System (4) | Θερμικός εντοπισμός πυρκαγιών | OroraTech | Μάι. 2026 |
| HELIOS, SELENE | Laser και απεικόνιση υψηλής ανάλυσης | EMTech Space | Μάι. 2026 |
| Hyperion GR-1 | Οπτική παρατήρηση της Γης | Open Cosmos, στην Παλλήνη | Ιούλ. 2026 |
Όλοι είναι σε χαμηλή τροχιά, μερικές εκατοντάδες χιλιόμετρα πάνω από τη Γη. Χρειάζονται περίπου μιάμιση ώρα για έναν γύρο, και έτσι περνούν πάνω από την Ελλάδα αρκετές φορές τη μέρα.
Πειραματικοί και επιχειρησιακοί: δύο διαφορετικές δουλειές
Οι 18 δορυφόροι ανήκουν σε δύο ομάδες με διαφορετικό σκοπό, και οι δύο μέρος του Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων. Το πρόγραμμα έχει προϋπολογισμό 200 εκατομμύρια ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και το υλοποιούν το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος, με την ESA να τρέχει τους διαγωνισμούς και να δίνει την τεχνική υποστήριξη.
Η πρώτη ομάδα είναι 11 πειραματικοί νανοδορυφόροι (CubeSats), μικροί σαν κουτί παπουτσιών ως σαν μικρή βαλίτσα. Τους έφτιαξαν ελληνικά πανεπιστήμια και εταιρείες σε επτά αποστολές, για να δοκιμάσουν στο διάστημα τεχνολογία που αναπτύχθηκε εδώ. Η αξία τους δεν είναι οι εικόνες που στέλνουν. Είναι ότι μια ομάδα στη Θεσσαλονίκη ή στην Ξάνθη έχει πλέον φτιάξει και λειτουργήσει δορυφόρο, και αυτή η εμπειρία μετράει στον επόμενο διαγωνισμό.
Η δεύτερη ομάδα είναι οι επιχειρησιακοί δορυφόροι, που δίνουν δεδομένα στο κράτος για την πολιτική προστασία, το περιβάλλον και την ασφάλεια. Το σχέδιο προβλέπει 13: δύο δορυφόρους ραντάρ της φινλανδικής ICEYE, τέσσερις θερμικούς της γερμανικής OroraTech και επτά οπτικούς της Open Cosmos, που τους κατασκευάζει στην Παλλήνη. Ως τον Ιούλιο είχαν εκτοξευτεί οι επτά. Τα δεδομένα όλων καταλήγουν στον Κυβερνητικό Κόμβο Παρατήρησης της Γης, που συγκεντρώνει τις εικόνες από όλους τους ελληνικούς δορυφόρους.
Η φωτιά από το διάστημα
Το Hellenic Fire System είναι το πιο ορατό αποτέλεσμα. Οι τέσσερις δορυφόροι του εκτοξεύτηκαν στις 3 Μαΐου 2026 με Falcon 9 από την Καλιφόρνια και έχουν κάμερες που βλέπουν τη θερμότητα σε δύο ζώνες του υπέρυθρου. Σύμφωνα με την OroraTech, εντοπίζουν εστίες μεγέθους έως 4 επί 4 μέτρα, και τα δεδομένα φτάνουν στην πυροσβεστική μέσω ελληνικού σταθμού εδάφους μέσα σε λίγα λεπτά. Η ESA (ανοίγει σε νέα καρτέλα) το περιέγραψε ως το πρώτο εθνικό δορυφορικό σύστημα αφιερωμένο στις πυρκαγιές.
Τα ραντάρ της ICEYE συμπληρώνουν την εικόνα από διαφορετική πλευρά. Ένα ραντάρ συνθετικού ανοίγματος (SAR) στέλνει δικά του μικροκύματα και καταγράφει πώς επιστρέφουν, άρα δεν χρειάζεται ήλιο ούτε καθαρό ουρανό. Βλέπει μέσα από τον καπνό και τα σύννεφα, τη νύχτα, μια πλημμυρισμένη πεδιάδα ή ένα πλοίο που άφησε πετρέλαιο στη θάλασσα.
Γιατί τόσα laser
Τέσσερις από τις επτά πειραματικές αποστολές δοκιμάζουν επικοινωνίες με laser: οι ERMIS-3, PeakSat, OptiSat και η Hellenic Space Dawn. Ο λόγος είναι πρακτικός. Οι ραδιοσυχνότητες είναι περιορισμένες και μοιράζονται ανάμεσα σε χιλιάδες δορυφόρους, ενώ μια δέσμη laser μεταφέρει πολύ περισσότερα δεδομένα και δύσκολα υποκλέπτεται. Σύμφωνα με την ESA (ανοίγει σε νέα καρτέλα), οι αποστολές αυτές δοκιμάζουν όλη την αλυσίδα, από τον δορυφόρο ως τον σταθμό στο έδαφος.
Γι’ αυτό η Ελλάδα έχτισε παράλληλα και τους σταθμούς που «ακούνε». Τα τηλεσκόπια στον Χολομώντα, στον Χελμό και στον Σκίνακα μετατρέπονται σε οπτικούς σταθμούς εδάφους. Τον Οκτώβριο του 2026 ο ERMIS-3 έστελνε ήδη τα δεδομένα του με laser στον Χολομώντα με ταχύτητα 1 Gbps, σύμφωνα με κοινή ανακοίνωση της Astrolight, του ΕΚΠΑ και του ΑΠΘ.
Πριν από το 2025: Hellas Sat και UPSat
Ο πρώτος δορυφόρος με ελληνική σημαία ήταν τηλεπικοινωνιακός. Ο Hellas Sat 2 εκτοξεύτηκε στις 13 Μαΐου 2003 σε γεωστατική τροχιά, περίπου 36.000 χιλιόμετρα πάνω από τον Ισημερινό, και τον αντικατέστησαν ο Hellas Sat 3 το 2017 και ο Hellas Sat 4 το 2019. Η εταιρεία Hellas Sat, με έδρες στην Αθήνα και στη Λευκωσία, ανήκει σήμερα στην Arabsat.
Ο πρώτος δορυφόρος που κατασκευάστηκε εξ ολοκλήρου στην Ελλάδα ήταν το UPSat του Πανεπιστημίου Πατρών και της Libre Space Foundation. Αφέθηκε σε τροχιά από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό στις 18 Μαΐου 2017, μελέτησε την ανώτερη ατμόσφαιρα και κάηκε κατά την επιστροφή του τον Νοέμβριο του 2018. Η ομάδα που το έφτιαξε έφτιαξε και το PHASMA, οκτώ χρόνια αργότερα.
Τι έρχεται
Μένουν να εκτοξευτούν οι άλλοι έξι οπτικοί δορυφόροι της Open Cosmos, χωρίς ανακοινωμένες ημερομηνίες. Τον Μάιο του 2026 η κυβέρνηση πρότεινε επέκταση του προγράμματος με 350 εκατομμύρια ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, για ασφαλείς δορυφορικές επικοινωνίες και διαστημικές υποδομές για την άμυνα, την πολιτική προστασία, τη ναυτιλία και τη γεωργία. Η επέκταση μπήκε στην αναθεώρηση του σχεδίου «Ελλάδα 2.0», που ενέκρινε τον Αύγουστο το Συμβούλιο της ΕΕ. Την ευρύτερη εικόνα της ελληνικής διαστημικής προσπάθειας, από την ESA ως τον πρώτο Έλληνα αστροναύτη, θα τη βρεις στο άρθρο για την Ελλάδα και το διάστημα.
Το πιο σημαντικό στοιχείο του πίνακα δεν είναι ο αριθμός 18. Είναι η τρίτη στήλη: πανεπιστήμια της Θράκης, της Θεσσαλονίκης και της Αθήνας, ελληνικές εταιρείες και ξένες εταιρείες που έστησαν παραγωγή στην Αττική. Οι δορυφόροι θα καούν κάποτε στην ατμόσφαιρα. Οι ομάδες που ξέρουν πλέον να τους φτιάχνουν θα μείνουν. 🛰️
Συχνές ερωτήσεις για τους ελληνικούς δορυφόρους
Πόσους δορυφόρους έχει η Ελλάδα σε τροχιά;
Τον Ιούλιο του 2026, μετά την εκτόξευση του οπτικού δορυφόρου Hyperion GR-1, το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης ανακοίνωσε ότι η Ελλάδα έχει 18 μικροδορυφόρους σε τροχιά. Οι 11 είναι πειραματικοί νανοδορυφόροι (CubeSats) ελληνικών πανεπιστημίων και εταιρειών, που δοκιμάζουν κυρίως επικοινωνίες με laser. Οι 7 είναι επιχειρησιακοί δορυφόροι παρατήρησης της Γης: δύο ραντάρ της ICEYE, τέσσερις θερμικοί του Hellenic Fire System για τις πυρκαγιές και ο Hyperion GR-1. Σε υψηλή τροχιά βρίσκονται επίσης οι τηλεπικοινωνιακοί δορυφόροι της Hellas Sat, που ανήκει στην εταιρεία Arabsat.
Ποιος ήταν ο πρώτος ελληνικός δορυφόρος;
Ο πρώτος δορυφόρος με ελληνική σημαία ήταν ο τηλεπικοινωνιακός Hellas Sat 2, που εκτοξεύτηκε στις 13 Μαΐου 2003 σε γεωστατική τροχιά. Ο πρώτος δορυφόρος που κατασκευάστηκε στην Ελλάδα ήταν το UPSat του Πανεπιστημίου Πατρών και της Libre Space Foundation, που αφέθηκε σε τροχιά από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό στις 18 Μαΐου 2017. Το UPSat ήταν νανοδορυφόρος για τη μελέτη της ανώτερης ατμόσφαιρας και κάηκε κατά την επιστροφή του στην ατμόσφαιρα τον Νοέμβριο του 2018.
Πώς βοηθούν οι ελληνικοί δορυφόροι στις πυρκαγιές;
Οι τέσσερις δορυφόροι του Hellenic Fire System, που εκτοξεύτηκαν στις 3 Μαΐου 2026, έχουν θερμικές κάμερες υπερύθρου που εντοπίζουν εστίες φωτιάς σε όλη την ελληνική επικράτεια. Τους κατασκεύασε η γερμανική OroraTech για λογαριασμό του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος, με τη στήριξη της ESA. Σύμφωνα με την εταιρεία, εντοπίζουν εστίες μεγέθους έως 4 επί 4 μέτρα και τα δεδομένα φτάνουν στην πυροσβεστική μέσω ελληνικού σταθμού εδάφους μέσα σε λίγα λεπτά. Τα ραντάρ της ICEYE συμπληρώνουν την εικόνα, γιατί βλέπουν μέσα από τον καπνό, τα σύννεφα και τη νύχτα.
Το άρθρο δημιουργήθηκε με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης και βασίστηκε σε αξιόπιστες επιστημονικές πηγές. Η τελική επιμέλεια και ο έλεγχος έγιναν από την ομάδα του Infinite Odyssey πριν τη δημοσίευση. Για περισσότερες διαστημικές ειδήσεις στα ελληνικά, μείνετε συντονισμένοι.
Newsletter
Ο μήνας στο διάστημα
Μία φορά τον μήνα: τα σημαντικότερα γεγονότα, τα νέα μας άρθρα και τι θα δεις στον ουρανό πάνω από την Ελλάδα. Χωρίς spam, διαγραφή με ένα κλικ.
