Πλανήτης Δίας: ο βασιλιάς του ηλιακού συστήματος

· · 11 λεπτά ανάγνωση

Ο πλανήτης Δίας με τις ζώνες νεφών του και τη Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα πάνω δεξιά, όπως τον φωτογράφισε το σκάφος Juno της NASA το 2019
Ο Δίας από το Juno, στις 12 Φεβρουαρίου 2019, με ενισχυμένα χρώματα. Πηγή: NASA/JPL-Caltech/SwRI/MSSS, επεξεργασία Kevin M. Gill
Σε αυτό το άρθρο9 ενότητες
  1. Πόσο μεγάλος είναι ο πλανήτης Δίας
  2. Ένας γίγαντας χωρίς επιφάνεια και με θολό πυρήνα
  3. Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα και οι κυκλώνες των πόλων
  4. Ο κομήτης που έπεσε στον Δία το 1994
  5. 115 φεγγάρια και τέσσερις ολόκληροι κόσμοι
  6. Από τα Pioneer στο Juno
  7. Πώς να δείτε τον πλανήτη Δία από την Ελλάδα
  8. Ο πλανήτης που θα κρίνει αν οι ωκεανοί των φεγγαριών φιλοξενούν ζωή
  9. Συχνές ερωτήσεις

Βάλτε σε μια κοσμική ζυγαριά τον πλανήτη Δία από τη μία μεριά και όλους τους υπόλοιπους πλανήτες του ηλιακού συστήματος από την άλλη, και μετρήστε τα βάρη με μονάδα τη μάζα της Γης. Ο Δίας ζυγίζει όσο 318 Γαίες. Οι άλλοι επτά πλανήτες μαζί, από τον μικρό Ερμή μέχρι τον Κρόνο, φτάνουν μόλις τις 129. Ο πέμπτος πλανήτης από τον Ήλιο έχει δηλαδή σχεδόν δυόμισι φορές τη μάζα όλων των άλλων μαζί, και επιπλέον την πιο μακρόβια καταιγίδα που έχουμε παρατηρήσει και 115 γνωστά φεγγάρια. Ανάμεσα στους πλανήτες του ηλιακού συστήματος είναι αυτός που επηρέασε περισσότερο από κάθε άλλον τις τροχιές των γειτόνων του. Και ταυτόχρονα είναι από τους πιο εύκολους στόχους του νυχτερινού ουρανού, ορατός με γυμνό μάτι ακόμη και από το κέντρο της Αθήνας.

Οι αρχαίοι Έλληνες τον αφιέρωσαν στον βασιλιά των θεών και τον έλεγαν «αστέρα του Διός». Οι Ρωμαίοι τον έκαναν Ιουπίτερ, και από εκεί προέρχεται το διεθνές Jupiter, αλλά και η Πέμπτη σε αρκετές γλώσσες, όπως το ιταλικό giovedì. Τα τέσσερα μεγάλα φεγγάρια του πήραν ονόματα από πρόσωπα των μύθων του, την Ιώ, την Ευρώπη, τον Γανυμήδη και την Καλλιστώ. Ακόμη και το σκάφος Juno της NASA πήρε το όνομα της Ήρας, που κατά τον μύθο έβλεπε μέσα από τα σύννεφα με τα οποία ο Δίας έκρυβε τις αταξίες του.

Πόσο μεγάλος είναι ο πλανήτης Δίας

Η ισημερινή διάμετρος του πλανήτη Δία φτάνει τα 142.984 χιλιόμετρα, 11,2 φορές της Γης, και στον όγκο του θα χωρούσαν περίπου 1.321 Γαίες. Περιφέρεται σε μέση απόσταση 778,5 εκατομμυρίων χιλιομέτρων από τον Ήλιο, 5,2 φορές πιο μακριά από εμάς, και κάνει έναν γύρο σε σχεδόν 12 χρόνια. Γι’ αυτό μένει περίπου έναν χρόνο σε κάθε ζωδιακό αστερισμό, μια αργή, σταθερή πορεία που οι αρχαίοι παρατηρητές μπορούσαν να παρακολουθούν χρόνο με τον χρόνο.

Αυτός ο κολοσσός έχει τη συντομότερη μέρα του ηλιακού συστήματος. Γυρίζει γύρω από τον άξονά του σε 9 ώρες και 56 λεπτά, και η περιστροφή είναι τόσο γρήγορη που «φουσκώνει» στον ισημερινό. Η ισημερινή διάμετρος είναι περίπου 9.300 χιλιόμετρα μεγαλύτερη από την πολική, σχεδόν τα τρία τέταρτα της διαμέτρου της Γης, και η πεπλάτυνση φαίνεται καθαρά ακόμη και σε φωτογραφίες από ερασιτεχνικά τηλεσκόπια.

Ο Δίας με μια ματιά
Μέση απόσταση από τον Ήλιο 778,5 εκατ. χλμ. (5,2 φορές της Γης)
Ισημερινή διάμετρος 142.984 χλμ. (11,2 φορές της Γης)
Μάζα 318 φορές της Γης
Διάρκεια ημέρας 9 ώρες και 56 λεπτά
Διάρκεια έτους 11,9 γήινα χρόνια
Φεγγάρια 115 (Απρίλιος 2026)
Δακτύλιοι Αχνοί, από σκόνη, ανακαλύφθηκαν το 1979

Πηγές: NASA (ανοίγει σε νέα καρτέλα) και Κέντρο Μικρών Πλανητών της Διεθνούς Αστρονομικής Ένωσης.

Ένας γίγαντας χωρίς επιφάνεια και με θολό πυρήνα

Στον Δία δεν υπάρχει έδαφος για να πατήσει κανείς. Είναι αέριος γίγαντας, φτιαγμένος κυρίως από υδρογόνο και ήλιο, τα ίδια στοιχεία με τον Ήλιο. Όσο κατεβαίνουμε στο εσωτερικό του, η πίεση ανεβαίνει σε εκατομμύρια ατμόσφαιρες και το υδρογόνο γίνεται ένα ρευστό που άγει τον ηλεκτρισμό σαν μέταλλο. Στο κέντρο οι επιστήμονες περίμεναν έναν μικρό, συμπαγή πυρήνα από πέτρα και πάγο. Οι μετρήσεις βαρύτητας του Juno έδειξαν κάτι άλλο: έναν θολό πυρήνα χωρίς καθαρά όρια, που αναμειγνύεται σταδιακά με τα στρώματα γύρω του και απλώνεται σε μεγάλο μέρος της ακτίνας του πλανήτη. Για τα μοντέλα σχηματισμού των πλανητών ήταν από τις μεγαλύτερες εκπλήξεις της αποστολής.

Το μεταλλικό υδρογόνο που στροβιλίζεται στα βάθη του γεννά το ισχυρότερο μαγνητικό πεδίο από όλους τους πλανήτες. Η μαγνητόσφαιρα του, δηλαδή η περιοχή όπου κυριαρχεί αυτό το πεδίο, απλώνεται 1 έως 3 εκατομμύρια χιλιόμετρα προς τον Ήλιο και η «ουρά» της φτάνει ως την τροχιά του Κρόνου. Αν τη βλέπαμε με γυμνό μάτι, θα φαινόταν στον ουρανό μας μεγαλύτερη από την πανσέληνο. Μέσα της παγιδεύονται σωματίδια υψηλής ενέργειας που σχηματίζουν τις πιο έντονες ζώνες ακτινοβολίας του ηλιακού συστήματος, γι’ αυτό τα σκάφη που πλησιάζουν τον πλανήτη κλείνουν τα ηλεκτρονικά τους σε θωρακισμένους θαλάμους.

Ο Δίας ακτινοβολεί επίσης περισσότερη θερμότητα από όση δέχεται από τον Ήλιο. Η επιπλέον ενέργεια προέρχεται από την πολύ αργή συρρίκνωσή του, που μετατρέπει τη βαρυτική ενέργεια σε θερμότητα. Από εδώ βγήκε το παρατσούκλι «αποτυχημένο άστρο», που όμως δεν στέκει: για να ανάψει σύντηξη υδρογόνου στον πυρήνα του, θα χρειαζόταν περίπου 80 φορές περισσότερη μάζα.

Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα και οι κυκλώνες των πόλων

Οι ρίγες του Δία, φωτεινές «ζώνες» και σκοτεινότερες «λωρίδες» σε αποχρώσεις του λευκού, του καφέ και του πορτοκαλί, είναι σύννεφα αμμωνίας που παρασύρονται από ισχυρά ρεύματα σε αντίθετες κατευθύνσεις. Ανάμεσά τους δεσπόζει η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα, μια αντικυκλωνική καταιγίδα στο νότιο ημισφαίριο με ανέμους πάνω από 400 χιλιόμετρα την ώρα. Οι αστρονόμοι την παρατηρούν από το 1831 και συνεχώς από το 1879. Στα τέλη του 19ου αιώνα είχε πλάτος περίπου 41.000 χιλιομέτρων, όσο τρεις Γαίες στη σειρά. Το 2019 η NASA τη μετρούσε περίπου 16.000 χιλιόμετρα, 1,3 φορές το πλάτος της Γης, και συνεχίζει να μικραίνει και να στρογγυλεύει.

Η κηλίδα ίσως είναι και νεότερη από όσο πιστεύαμε. Μελέτη του 2024 υποστηρίζει ότι η «μόνιμη κηλίδα» που είχε δει ο Τζοβάνι Κασίνι το 1665 ήταν άλλη καταιγίδα, που χάθηκε στις αρχές του 18ου αιώνα, και ότι η σημερινή γεννήθηκε πιθανότατα τον 19ο αιώνα. Το Juno μέτρησε και το βάθος της: οι ρίζες της φτάνουν μερικές εκατοντάδες χιλιόμετρα κάτω από τις κορυφές των νεφών.

Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του πλανήτη Δία σε φυσικά χρώματα, μια πορτοκαλί οβάλ καταιγίδα ανάμεσα σε λευκές ζώνες νεφών, όπως τη φωτογράφισε το Juno της NASA τον Ιούλιο του 2017

Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα από το Juno, 10 Ιουλίου 2017. Πηγή: NASA/JPL-Caltech/SwRI/MSSS, επεξεργασία Björn Jónsson

Οι πόλοι, που κανένα σκάφος δεν είχε δει από κοντά πριν από το Juno, κρατούσαν άλλη μία έκπληξη. Στον βόρειο πόλο οκτώ γιγάντιοι κυκλώνες περιστρέφονται γύρω από έναν κεντρικό σε σχήμα οκταγώνου. Στον νότιο, πέντε κυκλώνες σχημάτιζαν πεντάγωνο γύρω από τον δικό τους, ώσπου τον Νοέμβριο του 2019 ένας νέος, στο μέγεθος του Τέξας, μπήκε στην ομάδα και το πεντάγωνο έγινε εξάγωνο. Κανένας άλλος πλανήτης δεν έχει τέτοια γεωμετρικά σχήματα κυκλώνων.

Ο κομήτης που έπεσε στον Δία το 1994

Η βαρύτητα του Δία δεν διαμορφώνει μόνο τα σύννεφά του, αλλά και την τύχη όσων περνούν από κοντά. Ο κομήτης Σουμέικερ-Λέβι 9 πέρασε τόσο κοντά από τον πλανήτη το 1992 που οι παλιρροϊκές δυνάμεις τον έσπασαν σε κομμάτια. Από τις 16 έως τις 22 Ιουλίου 1994 τα 21 θραύσματά του έπεσαν ένα ένα στην ατμόσφαιρα του Δία και άφησαν σκοτεινές ουλές, μερικές στο μέγεθος της Γης, που φαίνονταν για εβδομάδες. Ήταν η πρώτη σύγκρουση δύο σωμάτων του ηλιακού συστήματος που παρατηρήθηκε ποτέ, και έπεισε το Κογκρέσο των ΗΠΑ να ζητήσει από τη NASA να καταγράφει συστηματικά τους αστεροειδείς που πλησιάζουν τη Γη.

Για δεκαετίες ο Δίας θεωρούνταν η «ασπίδα» της Γης, ο φύλακας που καταπίνει ή εκτρέπει επικίνδυνους κομήτες. Οι νεότερες προσομοιώσεις δείχνουν πιο σύνθετη εικόνα: η βαρύτητά του διώχνει πολλά σώματα έξω από το ηλιακό σύστημα, αλλά στέλνει και άλλα προς τα μέσα. Η υπόθεση «Grand Tack» προτείνει μάλιστα ότι στα νεανικά του χρόνια ο Δίας μετακινήθηκε προς τον Ήλιο και μετά υποχώρησε, ανακατεύοντας τις τροχιές γύρω του και αφήνοντας λιγότερο υλικό για τον Άρη. Είναι υπόθεση, όχι αποδεδειγμένο γεγονός, αλλά εξηγεί γιατί ο Άρης έμεινε τόσο μικρός.

115 φεγγάρια και τέσσερις ολόκληροι κόσμοι

Τον Ιανουάριο του 1610 ο Γαλιλαίος έστρεψε το τηλεσκόπιό του στον Δία και είδε τέσσερα «αστεράκια» να αλλάζουν θέση από βράδυ σε βράδυ γύρω από τον πλανήτη. Ήταν η πρώτη απόδειξη ότι δεν περιστρέφονται όλα γύρω από τη Γη. Τα φεγγάρια του Γαλιλαίου είναι τέσσερις ολόκληροι κόσμοι, ο καθένας εντελώς διαφορετικός:

  • Ιώ: το πιο ηφαιστειακά ενεργό σώμα του ηλιακού συστήματος, με πάνω από 400 ενεργά ηφαίστεια. Η βαρύτητα του Δία τη συμπιέζει και την τεντώνει συνεχώς, και η τριβή λιώνει το εσωτερικό της.
  • Ευρώπη: κάτω από τον παγωμένο φλοιό της κρύβεται αλμυρός ωκεανός με ίσως διπλάσιο νερό από όλους τους ωκεανούς της Γης. Γι’ αυτό ταξιδεύει προς τα εκεί η αποστολή Europa Clipper της NASA.
  • Γανυμήδης: το μεγαλύτερο φεγγάρι του ηλιακού συστήματος, μεγαλύτερο και από τον Ερμή, και το μόνο με δικό του μαγνητικό πεδίο. Είναι ο κύριος στόχος της αποστολής JUICE της ESA.
  • Καλλιστώ: η επιφάνεια με τους περισσότερους κρατήρες στο ηλιακό σύστημα, ένα γεωλογικό αρχείο τεσσάρων δισεκατομμυρίων ετών που ίσως κρύβει κι αυτό ωκεανό, όπως εξηγούμε στον οδηγό για την Καλλιστώ.

Γύρω από τους τέσσερις μεγάλους κινείται μια πολυπληθής οικογένεια μικρών δορυφόρων. Το Κέντρο Μικρών Πλανητών της Διεθνούς Αστρονομικής Ένωσης ανακοίνωσε 4 νέα φεγγάρια (ανοίγει σε νέα καρτέλα) τον Μάρτιο του 2026 και άλλα 14 στις 9 Απριλίου, ανεβάζοντας τον απολογισμό στα 115. Τα περισσότερα έχουν διάμετρο λίγων χιλιομέτρων και κινούνται σε μακρινές, λοξές τροχιές, συχνά ανάποδα από την περιστροφή του πλανήτη. Είναι το αποτύπωμα αστεροειδών που αιχμαλώτισε η βαρύτητα του Δία. Περισσότερα φεγγάρια έχει μόνο ο Κρόνος, με 293 τον Ιούνιο του 2026. Ο Δίας έχει και δακτυλίους, πολύ πιο αχνούς από του Κρόνου, φτιαγμένους από λεπτή σκόνη που τινάζεται από τα μικρά εσωτερικά φεγγάρια του.

Infographic για τον πλανήτη Δία με τη Γη σε κλίμακα δίπλα του, τη μάζα του (318 Γαίες) σε σύγκριση με όλους τους άλλους πλανήτες μαζί (129 Γαίες), τα τέσσερα μεγάλα φεγγάρια του, Ιώ, Ευρώπη, Γανυμήδη και Καλλιστώ, μέρα 9 ωρών και 56 λεπτών και 115 φεγγάρια

Από τα Pioneer στο Juno

Το Pioneer 10 πέρασε δίπλα από τον Δία τον Δεκέμβριο του 1973, και ακολούθησαν το Pioneer 11 το 1974 και τα δύο Voyager το 1979. Τα Voyager χρησιμοποίησαν τη βαρύτητα του πλανήτη για βαρυτική υποβοήθηση, δηλαδή κέρδισαν ταχύτητα περνώντας δίπλα του χωρίς να ξοδέψουν καύσιμα, και συνέχισαν προς τον Κρόνο. Το Voyager 1 έκανε τότε δύο ανακαλύψεις που κανείς δεν περίμενε: τους δακτυλίους και τα ενεργά ηφαίστεια της Ιούς, τα πρώτα που βρέθηκαν εκτός Γης.

Ο πρώτος μόνιμος επισκέπτης ήταν το Galileo της NASA, που μπήκε σε τροχιά τον Δεκέμβριο του 1995 και έριξε μια κάψουλα μέσα στην ατμόσφαιρα. Μελέτησε το σύστημα για σχεδόν οκτώ χρόνια και τον Σεπτέμβριο του 2003 βυθίστηκε σκόπιμα στον Δία, για να μη μολύνει ποτέ την Ευρώπη με γήινα μικρόβια. Στο μεταξύ, το Cassini, καθ’ οδόν προς τον Κρόνο, τράβηξε στα τέλη του 2000 το πιο λεπτομερές πορτρέτο του πλανήτη σε φυσικά χρώματα.

Ο πλανήτης Δίας σε φυσικά χρώματα, μισοφωτισμένος, με τις ζώνες νεφών και τη Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα κάτω αριστερά, σε μωσαϊκό εικόνων του σκάφους Cassini από τον Δεκέμβριο του 2000

Ο Δίας από το Cassini, Δεκέμβριος 2000. Πηγή: NASA/JPL/University of Arizona

Από τον Ιούλιο του 2016 τη σκυτάλη κρατά το Juno, σε επιμήκη πολική τροχιά που το περνά λίγες χιλιάδες χιλιόμετρα πάνω από τα σύννεφα, με τα ηλεκτρονικά του κλεισμένα σε θάλαμο από τιτάνιο. Του χρωστάμε τους πολικούς κυκλώνες, τον θολό πυρήνα και το βάθος της Μεγάλης Ερυθράς Κηλίδας. Η αρχική του αποστολή έχει τελειώσει εδώ και χρόνια, όμως το Juno συνεχίζει να δουλεύει: την 1η Μαΐου 2026 πέρασε περίπου 5.000 χιλιόμετρα από τη Θήβη, ένα από τα μικρά εσωτερικά φεγγάρια του Δία, και τράβηξε σπάνιες κοντινές εικόνες της. Η επόμενη πράξη έχει ήδη ξεκινήσει: το Europa Clipper φτάνει τον Απρίλιο του 2030 και το JUICE τον Ιούλιο του 2031.

Πώς να δείτε τον πλανήτη Δία από την Ελλάδα

Για τον Δία αρκούν τα μάτια σας. Είναι συνήθως το τέταρτο φωτεινότερο αντικείμενο του ουρανού μετά τον Ήλιο, τη Σελήνη και την Αφροδίτη, ένα λευκό «άστρο» που δεν τρεμοπαίζει. Με απλά κιάλια, στηριγμένα σε έναν τοίχο ή ένα κάγκελο, θα δείτε και τα τέσσερα φεγγάρια του Γαλιλαίου, μικρές κουκκίδες στη σειρά που αλλάζουν θέση από βράδυ σε βράδυ, όπως τις είδε ο Γαλιλαίος το 1610. Με ένα μικρό τηλεσκόπιο ξεχωρίζουν οι σκοτεινές λωρίδες των νεφών και, όταν είναι στραμμένη προς τη Γη, η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα.

Η καλύτερη εποχή είναι γύρω από την αντίθεση του Δία, όταν η Γη περνά ανάμεσα στον Ήλιο και τον πλανήτη, κάτι που συμβαίνει περίπου κάθε 13 μήνες. Η επόμενη αντίθεση πέφτει στις 11 Φεβρουαρίου 2027 ώρα Ελλάδας, στον αστερισμό του Λέοντα. Ο Δίας θα ανατέλλει όταν δύει ο Ήλιος, θα λάμπει με μέγεθος −2,5 και θα μένει ορατός όλη τη νύχτα. Τις εβδομάδες πριν και μετά θα είναι το λαμπρότερο σημείο του χειμωνιάτικου βραδινού ουρανού μετά τη Σελήνη.

Ο πλανήτης που θα κρίνει αν οι ωκεανοί των φεγγαριών φιλοξενούν ζωή

Για τέσσερις αιώνες ο Δίας μας άλλαζε την εικόνα που είχαμε για το ηλιακό σύστημα: τα φεγγάρια του έδειξαν στον Γαλιλαίο ότι η Γη δεν είναι το κέντρο, ο Σουμέικερ-Λέβι 9 έδειξε ότι οι κοσμικές συγκρούσεις συμβαίνουν και σήμερα, και το Juno έδειξε ότι ακόμη και ο πυρήνας ενός πλανήτη μπορεί να είναι θολός. Η επόμενη αλλαγή μπορεί να αφορά τη ζωή. Η Ευρώπη και ο Γανυμήδης κρύβουν μαζί περισσότερο υγρό νερό από τη Γη, και στην Ευρώπη αυτό μένει υγρό χάρη στις παλίρροιες του ίδιου του Δία. Το Europa Clipper και το JUICE σχεδιάστηκαν για να ελέγξουν, στις αρχές της δεκαετίας του 2030, αν αυτοί οι ωκεανοί έχουν τα συστατικά που χρειάζεται η ζωή. Αν η απάντηση είναι ναι, ο πιο κοντινός τόπος για να την ψάξουμε θα βρίσκεται στην αυλή του βασιλιά. 🪐

Συχνές ερωτήσεις για τον πλανήτη Δία

Πόσο μεγάλος είναι ο πλανήτης Δίας σε σχέση με τη Γη;

Ο Δίας είναι ο μεγαλύτερος πλανήτης του ηλιακού συστήματος, με ισημερινή διάμετρο 142.984 χιλιομέτρων, 11,2 φορές μεγαλύτερη από της Γης. Στον όγκο του χωρούν περίπου 1.321 Γαίες. Η μάζα του είναι 318 φορές της Γης και σχεδόν δυόμισι φορές η μάζα όλων των άλλων πλανητών μαζί, που αθροίζουν περίπου 129 Γαίες. Παρά το μέγεθός του, γυρίζει γύρω από τον άξονά του σε 9 ώρες και 56 λεπτά, τη συντομότερη μέρα του ηλιακού συστήματος.

Πόσα φεγγάρια έχει ο πλανήτης Δίας;

Ο Δίας έχει 115 γνωστά φεγγάρια, σύμφωνα με το Κέντρο Μικρών Πλανητών της Διεθνούς Αστρονομικής Ένωσης, που ανακοίνωσε 4 νέα στις 16 Μαρτίου 2026 και άλλα 14 στις 9 Απριλίου 2026. Τα περισσότερα έχουν διάμετρο λίγων χιλιομέτρων και είναι πιθανότατα αστεροειδείς που αιχμαλώτισε η βαρύτητα του πλανήτη. Τα τέσσερα μεγάλα, η Ιώ, η Ευρώπη, ο Γανυμήδης και η Καλλιστώ, τα ανακάλυψε ο Γαλιλαίος τον Ιανουάριο του 1610. Περισσότερα φεγγάρια έχει μόνο ο Κρόνος, με 293 τον Ιούνιο του 2026. (Προς ενημέρωση όταν ανακοινωθούν νέα φεγγάρια.)

Τι είναι η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία;

Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα είναι μια τεράστια αντικυκλωνική καταιγίδα στο νότιο ημισφαίριο του Δία, με ανέμους πάνω από 400 χιλιόμετρα την ώρα. Παρατηρείται από το 1831 και συνεχώς από το 1879, οπότε είναι η πιο μακρόβια καταιγίδα που έχουμε καταγράψει στο ηλιακό σύστημα. Στα τέλη του 19ου αιώνα είχε πλάτος περίπου 41.000 χιλιομέτρων, ενώ το 2019 η NASA τη μετρούσε περίπου 16.000 χιλιόμετρα, 1,3 φορές το πλάτος της Γης. Μετρήσεις του σκάφους Juno έδειξαν ότι οι ρίζες της φτάνουν μερικές εκατοντάδες χιλιόμετρα κάτω από τις κορυφές των νεφών.

Γιατί ο Δίας δεν έγινε άστρο;

Ο Δίας δεν έγινε άστρο επειδή δεν έχει αρκετή μάζα για να ξεκινήσει σύντηξη υδρογόνου στον πυρήνα του. Θα χρειαζόταν περίπου 80 φορές περισσότερη μάζα, και ακόμη και για να θεωρηθεί καφέ νάνος, ένα σώμα ανάμεσα σε πλανήτη και άστρο, θα έπρεπε να είναι τουλάχιστον 13 φορές βαρύτερος. Ο Δίας ακτινοβολεί πάντως περισσότερη θερμότητα από όση δέχεται από τον Ήλιο, επειδή συρρικνώνεται πολύ αργά και μετατρέπει τη βαρυτική ενέργεια σε θερμότητα. Γι' αυτό τον αποκαλούν συχνά, όχι απολύτως σωστά, «αποτυχημένο άστρο».

Πότε φαίνεται καλύτερα ο Δίας από την Ελλάδα;

Ο Δίας φαίνεται καλύτερα γύρω από την αντίθεσή του, όταν η Γη περνά ανάμεσα στον Ήλιο και τον πλανήτη, κάτι που συμβαίνει περίπου κάθε 13 μήνες. Η επόμενη αντίθεση είναι στις 11 Φεβρουαρίου 2027 ώρα Ελλάδας, στον αστερισμό του Λέοντα, όταν ο Δίας θα λάμπει με μέγεθος −2,5 και θα μένει ορατός όλη τη νύχτα. Αναγνωρίζεται εύκολα με γυμνό μάτι ως ένα λαμπρό λευκό «άστρο» που δεν τρεμοπαίζει, και με απλά κιάλια φαίνονται τα τέσσερα φεγγάρια του Γαλιλαίου ως κουκκίδες στη σειρά. Η αντίθεση του 2028 πέφτει στις 12 Μαρτίου. (Προς ενημέρωση μετά τις 11 Φεβρουαρίου 2027.)

Το άρθρο δημιουργήθηκε με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης και βασίστηκε σε αξιόπιστες επιστημονικές πηγές. Η τελική επιμέλεια και ο έλεγχος έγιναν από την ομάδα του Infinite Odyssey πριν τη δημοσίευση. Για περισσότερες διαστημικές ειδήσεις στα ελληνικά, μείνετε συντονισμένοι.

Newsletter

Ο μήνας στο διάστημα

Μία φορά τον μήνα: τα σημαντικότερα γεγονότα, τα νέα μας άρθρα και τι θα δεις στον ουρανό πάνω από την Ελλάδα. Χωρίς spam, διαγραφή με ένα κλικ.

Θα σου στείλουμε ένα email για να επιβεβαιώσεις την εγγραφή. Δες την πολιτική απορρήτου.

Σχεδόν έτοιμο! Σου στείλαμε ένα email. Πάτα το κουμπί μέσα για να επιβεβαιώσεις την εγγραφή σου.