Νάνοι πλανήτες: οι πέντε μικροί κόσμοι που άλλαξαν τον ορισμό του πλανήτη

Η Δήμητρα, ο Πλούτωνας, η Έριδα, η Χαουμέα και ο Μακεμάκε: πέντε σφαιρικοί κόσμοι που δεν χωρούσαν στον παλιό ορισμό του πλανήτη, και δεκάδες ακόμη που περιμένουν στη σειρά.

· · 11 λεπτά ανάγνωση

Οι νάνοι πλανήτες Δήμητρα και Πλούτωνας δίπλα δίπλα σε σωστή αναλογία μεγέθους, η μικρή γκρίζα Δήμητρα αριστερά και ο πολύ μεγαλύτερος Πλούτωνας με την ανοιχτόχρωμη καρδιά δεξιά
Η Δήμητρα (αριστερά) και ο Πλούτωνας σε σωστή αναλογία μεγέθους, οι δύο νάνοι πλανήτες που έχουν επισκεφτεί σκάφη. Σύνθεση Infinite Odyssey. Πηγή: NASA/JPL-Caltech/UCLA/MPS/DLR/IDA (Dawn) και NASA/JHUAPL/SwRI (New Horizons)
Σε αυτό το άρθρο7 ενότητες
  1. Τι είναι οι νάνοι πλανήτες
  2. Η ψηφοφορία της Πράγας
  3. Οι πέντε νάνοι πλανήτες του ηλιακού συστήματος
  4. Ζεστές καρδιές σε παγωμένους κόσμους
  5. Οι υποψήφιοι που περιμένουν στη σειρά
  6. Η διαφωνία που δεν έκλεισε ποτέ
  7. Συχνές ερωτήσεις

Την 1η Ιανουαρίου 1801, στο αστεροσκοπείο του Παλέρμο, ο Τζουζέπε Πιάτσι (Giuseppe Piazzi) εντόπισε ένα αμυδρό σημείο που μετακινούνταν ανάμεσα στα αστέρια. Η τροχιά του βρισκόταν ανάμεσα στον Άρη και τον Δία. Ο νέος κόσμος πήρε το όνομα της Δήμητρας, και για περίπου μισό αιώνα τα βιβλία τον μετρούσαν στους πλανήτες. Όταν όμως βρέθηκαν η Παλλάδα, η Ήρα, η Εστία και δεκάδες ακόμη σώματα στην ίδια περιοχή, η Δήμητρα έγινε απλώς ο πρώτος αστεροειδής. Το 2006 μπήκε σε τρίτη κατηγορία: μαζί με τον Πλούτωνα, έγινε ένας από τους πρώτους επίσημους νάνους πλανήτες.

Η ιστορία της Δήμητρας δείχνει κάτι που ξεχνάμε εύκολα. Οι κατηγορίες της αστρονομίας δεν είναι δεδομένες από τη φύση, αλλάζουν κάθε φορά που οι ανακαλύψεις ξεπερνούν τα παλιά ονόματα. Οι νάνοι πλανήτες είναι η πιο πρόσφατη τέτοια αλλαγή, και τα σκάφη που επισκέφτηκαν δύο από αυτούς βρήκαν κόσμους πολύ πιο ενδιαφέροντες από όσο υπονοεί το όνομά τους.

Τι είναι οι νάνοι πλανήτες

Σύμφωνα με τον ορισμό της Διεθνούς Αστρονομικής Ένωσης (ανοίγει σε νέα καρτέλα) (IAU), νάνος πλανήτης είναι ένα σώμα που:

  • περιφέρεται γύρω από τον Ήλιο,
  • έχει αρκετή μάζα ώστε η βαρύτητά του να του δίνει σχεδόν σφαιρικό σχήμα,
  • δεν έχει «καθαρίσει» τη γειτονιά της τροχιάς του,
  • δεν είναι φεγγάρι κάποιου άλλου σώματος.

Τα δύο πρώτα κριτήρια τα μοιράζεται με τους οκτώ πλανήτες. Το σφαιρικό σχήμα ονομάζεται υδροστατική ισορροπία (hydrostatic equilibrium): όταν ένα σώμα αποκτήσει αρκετή μάζα, η βαρύτητά του νικά την αντοχή των υλικών του και τα τραβά προς το κέντρο, ώσπου να πάρει σχήμα σφαίρας, ή ελλειψοειδούς αν περιστρέφεται γρήγορα. Τα μικρότερα σώματα, όπως οι περισσότεροι αστεροειδείς, μένουν ακανόνιστα σαν πατάτες. Πόσο μεγάλο πρέπει να είναι ένα σώμα για να στρογγυλέψει εξαρτάται από το υλικό του. Μελέτες του 2023 με το τηλεσκόπιο James Webb υποδεικνύουν ότι για τα παγωμένα σώματα πέρα από τον Ποσειδώνα το όριο βρίσκεται γύρω στα 900 χιλιόμετρα διάμετρο.

Η διαφορά κρύβεται στο τρίτο κριτήριο. Ένας πλανήτης κυριαρχεί βαρυτικά στη ζώνη της τροχιάς του: με τον καιρό έχει απορροφήσει, εκτινάξει ή ελέγξει τα μικρότερα σώματα γύρω του. Ο νάνος πλανήτης δεν το έχει καταφέρει. Η Δήμητρα κινείται ανάμεσα σε εκατοντάδες χιλιάδες αστεροειδείς, και ο Πλούτωνας ανάμεσα στα παγωμένα σώματα της Ζώνης του Κάιπερ, όπου ο Ποσειδώνας είναι εκείνος που ορίζει τον ρυθμό.

Η ψηφοφορία της Πράγας

Ο ορισμός γεννήθηκε από μια κρίση. Το 2005 η ομάδα του Μάικ Μπράουν (Mike Brown) στο Caltech ανακοίνωσε ένα σώμα πέρα από τον Ποσειδώνα που έμοιαζε μεγαλύτερο από τον Πλούτωνα και αργότερα ονομάστηκε Έριδα. Αν ο Πλούτωνας ήταν πλανήτης, έπρεπε να είναι και αυτό. Και με τους ρυθμούς ανακαλύψεων εκείνων των χρόνων, ίσως δεκάδες ακόμη.

Η IAU έφερε το θέμα στη Γενική Συνέλευσή της στην Πράγα, τον Αύγουστο του 2006, όπου συμμετείχαν περισσότεροι από 2.500 αστρονόμοι. Το πρώτο σχέδιο, στις 16 Αυγούστου, πρότεινε 12 πλανήτες: τους εννέα γνωστούς, συν τη Δήμητρα, τον Χάροντα, το μεγαλύτερο φεγγάρι του Πλούτωνα, και την Έριδα. Η αντίδραση ήταν έντονη, και μέσα σε μία εβδομάδα το σχέδιο ξαναγράφτηκε από την αρχή.

Στις 24 Αυγούστου 2006, την τελευταία μέρα της συνέλευσης, οι αστρονόμοι που είχαν μείνει στην αίθουσα ενέκριναν τον ορισμό του πλανήτη με μεγάλη πλειοψηφία. Η απόφαση για τον Πλούτωνα πέρασε με 237 ψήφους υπέρ, 157 κατά και 17 αποχές, και τον ανακήρυξε το πρότυπο μιας νέας κατηγορίας. Τρεις εβδομάδες αργότερα, στις 13 Σεπτεμβρίου, το σώμα που είχε προκαλέσει όλη τη συζήτηση πήρε επίσημα το όνομα της Έριδας, της θεάς της διχόνοιας στην ελληνική μυθολογία.

Για τον Μπράουν, η αλλαγή ήταν σωστή, και το 2010 έγραψε ένα βιβλίο με τίτλο «How I Killed Pluto and Why It Had It Coming» («Πώς σκότωσα τον Πλούτωνα και γιατί του άξιζε»). Άλλοι επιστήμονες δεν συμφώνησαν ποτέ.

Οι πέντε νάνοι πλανήτες του ηλιακού συστήματος

Η IAU και η NASA αναγνωρίζουν σήμερα πέντε. Ένας βρίσκεται στη ζώνη των αστεροειδών και οι τέσσερις πέρα από τον Ποσειδώνα.

Νάνος πλανήτης Πού κινείται Διάμετρος Μία περιφορά Φεγγάρια Ανακοίνωση
Δήμητρα ζώνη αστεροειδών, 2,8 AU περίπου 940 χλμ. 4,6 χρόνια 0 1801
Πλούτωνας Ζώνη του Κάιπερ, 30 έως 49 AU 2.377 χλμ. 248 χρόνια 5 1930
Χαουμέα Ζώνη του Κάιπερ, περίπου 43 AU περίπου 2.100 χλμ. στον μεγάλο άξονα περίπου 284 χρόνια 2 2005
Μακεμάκε Ζώνη του Κάιπερ, περίπου 45,5 AU περίπου 1.430 χλμ. περίπου 307 χρόνια 1 2005
Έριδα διάσπαρτος δίσκος, 38 έως 97,5 AU περίπου 2.326 χλμ. περίπου 559 χρόνια 1 2005

Μία αστρονομική μονάδα (AU) είναι η μέση απόσταση Γης-Ήλιου, περίπου 150 εκατομμύρια χιλιόμετρα.

Δήμητρα: ο νάνος της ζώνης των αστεροειδών

Η Δήμητρα (Ceres) είναι ο μόνος νάνος πλανήτης στο εσωτερικό ηλιακό σύστημα και το μεγαλύτερο σώμα της ζώνης των αστεροειδών. Συγκεντρώνει, κατά τη NASA, περίπου το 25% της συνολικής μάζας της ζώνης, κι όμως ο Πλούτωνας είναι 14 φορές μαζικότερος. Η NASA την περιγράφει ως «εμβρυϊκό πλανήτη», ένα σώμα που άρχισε να σχηματίζεται αλλά δεν ολοκληρώθηκε ποτέ.

Το 2015 το σκάφος Dawn της NASA μπήκε σε τροχιά γύρω της, και έγινε το πρώτο σκάφος που επισκέφτηκε νάνο πλανήτη. Το μεγαλύτερο αίνιγμα ήταν οι φωτεινές κηλίδες μέσα στον κρατήρα Occator, πλάτους 92 χιλιομέτρων. Αποδείχτηκε ότι είναι αποθέσεις κυρίως από ανθρακικό νάτριο, άλατα που ανέβηκαν στην επιφάνεια μαζί με αλμυρό νερό.

Προοπτική απεικόνιση του κρατήρα Occator στον νάνο πλανήτη Δήμητρα, με τις λευκές φωτεινές κηλίδες από άλατα στο κέντρο του γκρίζου κρατήρα, από εικόνες του σκάφους Dawn Ο κρατήρας Occator της Δήμητρας με τις φωτεινές αποθέσεις αλάτων, σε προοπτική απεικόνιση από εικόνες του Dawn. Πηγή: NASA/JPL-Caltech/UCLA/MPS/DLR/IDA

Στην τελική φάση της αποστολής, το 2018, το Dawn κατέβηκε σε ύψος μικρότερο από 35 χιλιόμετρα πάνω από την επιφάνεια. Τα δεδομένα του, όπως ανακοίνωσε το JPL (ανοίγει σε νέα καρτέλα) τον Αύγουστο του 2020, δείχνουν μια δεξαμενή άλμης περίπου 40 χιλιόμετρα κάτω από τον κρατήρα, πλάτους εκατοντάδων χιλιομέτρων. Ένα σώμα της ζώνης των αστεροειδών φαίνεται ότι κρύβει ακόμη υγρό νερό. Το Dawn ολοκλήρωσε την αποστολή του τον Οκτώβριο του 2018, όταν εξάντλησε την υδραζίνη που χρειαζόταν για να στρέφει τις κεραίες του προς τη Γη.

Πλούτωνας: το πρότυπο της κατηγορίας

Ο Πλούτωνας, με διάμετρο 2.377 χιλιομέτρων, είναι ο μεγαλύτερος της κατηγορίας σε μέγεθος. Έχει πέντε φεγγάρια, και το μεγαλύτερο, ο Χάρων, έχει περίπου το μισό του μέγεθος, τόσο μεγάλο που οι δύο κόσμοι περιφέρονται γύρω από ένα κοινό κέντρο μάζας που βρίσκεται ανάμεσά τους. Τον Ιούλιο του 2015 το New Horizons έδειξε ότι ο «υποβιβασμένος» πλανήτης έχει παγετώνες από άζωτο, βουνά από πάγο νερού και ατμόσφαιρα. Ο Πλούτωνας έχασε τον τίτλο του πλανήτη, αλλά κέρδισε τη φήμη ενός από τους πιο ζωντανούς μικρούς κόσμους.

Έριδα: ο νάνος που άναψε τη συζήτηση

Η Έριδα εντοπίστηκε σε εικόνες της 21ης Οκτωβρίου 2003, αναγνωρίστηκε στις 5 Ιανουαρίου 2005 και ανακοινώθηκε στις 29 Ιουλίου 2005. Με διάμετρο περίπου 2.326 χιλιομέτρων είναι λίγο μικρότερη από τον Πλούτωνα, έχει όμως περίπου 27% μεγαλύτερη μάζα. Τη μάζα της την υπολόγισαν οι αστρονόμοι από την τροχιά του μοναδικού της φεγγαριού, της Δυσνομίας, που στη μυθολογία είναι κόρη της Έριδας.

Η τροχιά της είναι ακραία. Πλησιάζει τον Ήλιο ως τις 38 AU και απομακρύνεται ως τις 97,5 AU, με κλίση περίπου 44 μοιρών ως προς το επίπεδο των πλανητών, και χρειάζεται περίπου 559 χρόνια για μία περιφορά. Η επιφάνειά της, καλυμμένη με πάγο μεθανίου, ανακλά περίπου το 96% του φωτός που δέχεται, ποσοστό από τα υψηλότερα στο ηλιακό σύστημα.

Χαουμέα: η μπάλα του ράγκμπι

Η Χαουμέα (Haumea) είναι ίσως ο πιο παράξενος νάνος πλανήτης. Κάνει μια πλήρη περιστροφή σε περίπου 3,9 ώρες, και κατά τη NASA είναι από τα πιο γρήγορα περιστρεφόμενα μεγάλα σώματα του ηλιακού συστήματος. Η περιστροφή την έχει τεντώσει σε σχήμα ελλειψοειδούς με διαστάσεις περίπου 2.100 επί 1.700 επί 1.000 χιλιόμετρα. Το 2017, όταν πέρασε μπροστά από ένα μακρινό αστέρι, οι αστρονόμοι ανακάλυψαν γύρω της δακτύλιο, τον πρώτο που βρέθηκε γύρω από σώμα πέρα από τον Ποσειδώνα.

Έχει δύο φεγγάρια, τη Χιίακα (Hiʻiaka) και τη Ναμάκα (Namaka), και μια ολόκληρη «οικογένεια» από παγωμένα σώματα σε παρόμοιες τροχιές. Οι αστρονόμοι πιστεύουν ότι όλα αυτά προήλθαν από μια τεράστια σύγκρουση στο μακρινό παρελθόν, που ίσως εξηγεί και τη γρήγορη περιστροφή της. Η ανακάλυψή της προκάλεσε διαμάχη ανάμεσα στην ομάδα του Μπράουν και μια ισπανική ομάδα με επικεφαλής τον Χοσέ Λουίς Ορτίθ (José Luis Ortiz). Το 2008 η IAU της έδωσε το όνομα που πρότεινε η ομάδα του Caltech, από τη χαβανέζικη θεά του τοκετού και της γονιμότητας.

Μακεμάκε: ο λαμπερός γείτονας

Ο νάνος πλανήτης Μακεμάκε (Makemake) είναι, κατά τη NASA, το δεύτερο πιο λαμπερό σώμα της Ζώνης του Κάιπερ μετά τον Πλούτωνα. Η ομάδα του Μπράουν τον εντόπισε σε εικόνες της 31ης Μαρτίου 2005, λίγες μέρες μετά το Πάσχα, και γι’ αυτό τον έλεγε χαϊδευτικά «Easterbunny». Το επίσημο όνομα, από τον θεό-δημιουργό των κατοίκων του Νησιού του Πάσχα, το πήρε το 2008. Έχει διάμετρο περίπου 1.430 χιλιομέτρων και ένα μικρό φεγγάρι περίπου 175 χιλιομέτρων, που το εντόπισε το τηλεσκόπιο Hubble και ανακοινώθηκε το 2016.

Ζεστές καρδιές σε παγωμένους κόσμους

Για χρόνια οι αστρονόμοι υπέθεταν ότι οι μικροί κόσμοι πέρα από τον Ποσειδώνα είναι νεκροί, παγωμένοι βράχοι. Το τηλεσκόπιο James Webb αμφισβητεί αυτή την εικόνα. Σε δύο μελέτες που δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό Icarus από τον Δεκέμβριο του 2023, ερευνητές με συμμετοχή του Κρίστοφερ Γκλέιν (Christopher Glein) από το Southwest Research Institute ανέλυσαν τον πάγο μεθανίου στην επιφάνεια της Έριδας και του Μακεμάκε. Η αναλογία δευτερίου προς υδρογόνο, το «αποτύπωμα» της ηλικίας του μεθανίου, έδειξε ότι ο πάγος είναι σχετικά νέος και πιθανότατα σχηματίστηκε με θερμότητα στο εσωτερικό τους.

Αν ισχύει, η Έριδα και ο Μακεμάκε έχουν ακόμη θερμό εσωτερικό, ίσως από τη ραδιενεργή διάσπαση στοιχείων στον βραχώδη πυρήνα τους. Οι ίδιοι οι ερευνητές σημειώνουν ότι δεν ξέρουμε με βεβαιότητα πώς μοιάζει η αρχική αναλογία, άρα το συμπέρασμα δεν είναι οριστικό. Το 2025 το Webb εντόπισε και αέριο μεθάνιο πάνω από τον Μακεμάκε, χωρίς να είναι ακόμη σαφές αν πρόκειται για εξαιρετικά λεπτή ατμόσφαιρα ή για αέρια που διαφεύγουν από την επιφάνεια. Μαζί με την άλμη της Δήμητρας και τους παγετώνες του Πλούτωνα, η εικόνα αλλάζει: οι νάνοι πλανήτες μπορεί να είναι από τους πιο ενεργούς μικρούς κόσμους του ηλιακού συστήματος.

Οι υποψήφιοι που περιμένουν στη σειρά

Οι πέντε είναι μόνο όσοι έχουν αναγνωριστεί επίσημα. Ο Γκονγκόνγκ (Gonggong), ο Κουαόαρ (Quaoar), η Σέντνα (Sedna) και ο Όρκος (Orcus) θεωρούνται από πολλούς αστρονόμους σχεδόν σίγουροι υποψήφιοι, και ο Μπράουν διατηρεί από το 2011 κατάλογο με εκατοντάδες πιθανά μέλη της κατηγορίας με βάση το εκτιμώμενο μέγεθός τους. Το πρόβλημα είναι ότι για τα περισσότερα μακρινά σώματα δεν μπορούμε να δούμε το σχήμα τους, άρα δεν μπορούμε να επιβεβαιώσουμε την υδροστατική ισορροπία.

Τη λίστα θα τη μεγαλώσει πιθανότατα το Παρατηρητήριο Vera C. Rubin στη Χιλή, που ξεκίνησε στις 30 Ιουνίου 2026 μια δεκαετή έρευνα του νότιου ουρανού. Τον πρώτο του υποψήφιο τον έδωσε ήδη: το 2026 ED138, που ανακοινώθηκε στις 27 Οκτωβρίου 2026, με εκτιμώμενη διάμετρο από 600 έως 1.500 χιλιόμετρα. Αν οι νέες παρατηρήσεις δείξουν ότι είναι αρκετά μεγάλο, θα είναι ο πρώτος από τους πολλούς που περιμένουν οι αστρονόμοι.

Η διαφωνία που δεν έκλεισε ποτέ

Ο ορισμός της Πράγας δεν έπεισε όλους. Ο Άλαν Στερν (Alan Stern), επικεφαλής της αποστολής New Horizons, υποστηρίζει ότι ένας νάνος πλανήτης θα έπρεπε να θεωρείται είδος πλανήτη, όπως ένα νάνο αστέρι είναι αστέρι. Προτείνει έναν γεωφυσικό ορισμό: πλανήτης είναι κάθε σώμα αρκετά μεγάλο για να έχει σφαιρικό σχήμα, ανεξάρτητα από το πού βρίσκεται. Η τροχιά, κατά τον ίδιο, λέει πού είναι ένας κόσμος, όχι τι είναι.

Το αντεπιχείρημα είναι πρακτικό. Με τον γεωφυσικό ορισμό, οι πλανήτες του ηλιακού συστήματος θα έφταναν τις δεκάδες, μαζί με τα μεγάλα φεγγάρια, όπως η Σελήνη. Ο ορισμός της IAU ξεχωρίζει τους οκτώ κόσμους που κυριαρχούν στις τροχιές τους από τους πολλούς μικρότερους που μοιράζονται τις δικές τους. Είκοσι χρόνια μετά, η διαφωνία δεν έχει κλείσει. Στο μεταξύ, το ερώτημα που απασχολεί τους ερευνητές δεν είναι πώς λέγονται αυτοί οι κόσμοι, αλλά τι κρύβουν κάτω από τον πάγο τους. Για τη συνολική εικόνα, δες και τον οδηγό μας για τους πλανήτες του ηλιακού συστήματος.

Infographic με τους πέντε νάνους πλανήτες του ηλιακού συστήματος, Δήμητρα, Πλούτωνα, Χαουμέα, Μακεμάκε και Έριδα, σε σωστή αναλογία μεγέθους, με τη θέση, τη διάμετρο, τα φεγγάρια και τη χρονιά ανακάλυψης του καθενός

Η Δήμητρα πέρασε από τρεις κατηγορίες χωρίς να αλλάξει η ίδια ούτε στο ελάχιστο. Ούτε ο Πλούτωνας άλλαξε το 2006. Αυτό που άλλαξε ήταν η γνώση μας, και κάθε σκάφος που πλησίασε έναν νάνο πλανήτη βρήκε έναν κόσμο με δική του ιστορία, από αλμυρό νερό ως παγετώνες αζώτου. Με εκατοντάδες υποψηφίους να περιμένουν, οι νάνοι πλανήτες ίσως αποδειχτούν τελικά η πιο πολυπληθής κατηγορία στρογγυλών κόσμων του ηλιακού μας συστήματος 🪐

Συχνές ερωτήσεις για τους νάνους πλανήτες

Πόσοι νάνοι πλανήτες υπάρχουν στο ηλιακό σύστημα;

Πέντε σώματα αναγνωρίζονται σήμερα ως νάνοι πλανήτες: η Δήμητρα, ο Πλούτωνας, η Χαουμέα, ο Μακεμάκε και η Έριδα. Τα δέχονται ως τέτοια η Διεθνής Αστρονομική Ένωση (IAU) και η NASA. Οι αστρονόμοι θεωρούν όμως ότι οι πραγματικοί νάνοι πλανήτες είναι πολύ περισσότεροι, γιατί σώματα όπως ο Γκονγκόνγκ, ο Κουαόαρ, η Σέντνα και ο Όρκος είναι πιθανότατα αρκετά μεγάλα για να έχουν σφαιρικό σχήμα. Ο αστρονόμος Μάικ Μπράουν του Caltech διατηρεί κατάλογο με εκατοντάδες υποψηφίους.

Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα σε πλανήτη και νάνο πλανήτη;

Η διαφορά ανάμεσα σε πλανήτη και νάνο πλανήτη είναι ότι ο πλανήτης έχει «καθαρίσει» τη γειτονιά της τροχιάς του, ενώ ο νάνος πλανήτης όχι. Σύμφωνα με τον ορισμό που υιοθέτησε η Διεθνής Αστρονομική Ένωση στις 24 Αυγούστου 2006, και οι δύο περιφέρονται γύρω από τον Ήλιο και έχουν αρκετή μάζα ώστε η βαρύτητά τους να τους δίνει σχεδόν σφαιρικό σχήμα. Ο πλανήτης όμως κυριαρχεί βαρυτικά στη ζώνη της τροχιάς του, ενώ ο νάνος πλανήτης τη μοιράζεται με πολλά άλλα σώματα, όπως ο Πλούτωνας με τα αντικείμενα της Ζώνης του Κάιπερ. Επιπλέον, ένας νάνος πλανήτης δεν μπορεί να είναι φεγγάρι άλλου σώματος.

Ποιος είναι ο μεγαλύτερος νάνος πλανήτης;

Ο μεγαλύτερος νάνος πλανήτης σε μέγεθος είναι ο Πλούτωνας, με διάμετρο 2.377 χιλιομέτρων, ενώ ο πιο μαζικός είναι η Έριδα. Η Έριδα έχει διάμετρο περίπου 2.326 χιλιομέτρων, λίγο μικρότερη από του Πλούτωνα, αλλά περίπου 27% μεγαλύτερη μάζα, άρα είναι πιο πυκνή. Τη μάζα της την υπολόγισαν οι αστρονόμοι από την τροχιά του φεγγαριού της, της Δυσνομίας. Ο μικρότερος από τους πέντε αναγνωρισμένους νάνους πλανήτες είναι η Δήμητρα, με διάμετρο λίγο κάτω από 1.000 χιλιόμετρα.

Ποιος νάνος πλανήτης είναι πιο κοντά στη Γη;

Ο νάνος πλανήτης που βρίσκεται πιο κοντά στη Γη είναι η Δήμητρα (Ceres), στη ζώνη των αστεροειδών ανάμεσα στον Άρη και τον Δία. Απέχει από τον Ήλιο κατά μέσο όρο 2,8 αστρονομικές μονάδες, περίπου 420 εκατομμύρια χιλιόμετρα, και είναι ο μόνος νάνος πλανήτης στο εσωτερικό ηλιακό σύστημα. Όλοι οι άλλοι αναγνωρισμένοι νάνοι πλανήτες κινούνται πέρα από τον Ποσειδώνα, σε αποστάσεις μεγαλύτερες από 30 αστρονομικές μονάδες. Η Δήμητρα ήταν επίσης ο πρώτος νάνος πλανήτης που επισκέφτηκε σκάφος, το Dawn της NASA, το 2015.

Θα μπορούσε ο Πλούτωνας να ξαναγίνει πλανήτης;

Ο Πλούτωνας θα ξαναγινόταν πλανήτης μόνο αν η Διεθνής Αστρονομική Ένωση άλλαζε τον ορισμό του 2006, κάτι που δεν έχει γίνει ως το 2026. Ορισμένοι επιστήμονες, με πιο γνωστό τον Άλαν Στερν, επικεφαλής της αποστολής New Horizons, προτείνουν έναν γεωφυσικό ορισμό, σύμφωνα με τον οποίο πλανήτης είναι κάθε σώμα αρκετά μεγάλο για να έχει σφαιρικό σχήμα, ανεξάρτητα από την τροχιά του. Με αυτόν τον ορισμό όμως οι πλανήτες θα έφταναν τις δεκάδες, μαζί με μεγάλα φεγγάρια όπως η Σελήνη. Η πλειονότητα των αστρονόμων συνεχίζει να χρησιμοποιεί τον ορισμό της IAU.

Το άρθρο δημιουργήθηκε με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης και βασίστηκε σε αξιόπιστες επιστημονικές πηγές. Η τελική επιμέλεια και ο έλεγχος έγιναν από την ομάδα του Infinite Odyssey πριν τη δημοσίευση. Για περισσότερες διαστημικές ειδήσεις στα ελληνικά, μείνετε συντονισμένοι.

Newsletter

Ο μήνας στο διάστημα

Μία φορά τον μήνα: τα σημαντικότερα γεγονότα, τα νέα μας άρθρα και τι θα δεις στον ουρανό πάνω από την Ελλάδα. Χωρίς spam, διαγραφή με ένα κλικ.

Θα σου στείλουμε ένα email για να επιβεβαιώσεις την εγγραφή. Δες την πολιτική απορρήτου.

Σχεδόν έτοιμο! Σου στείλαμε ένα email. Πάτα το κουμπί μέσα για να επιβεβαιώσεις την εγγραφή σου.