Starfactory: μέσα στο εργοστάσιο όπου η SpaceX φτιάχνει το Starship

Από τις σκηνές και τα χωράφια του 2019 στο Starfactory και στα Gigabay που χτίζονται για δεκάδες Starship τον χρόνο. Πώς φτιάχνεται, βήμα προς βήμα, ο μεγαλύτερος πύραυλος του κόσμου.

· · Ενημερώθηκε · 10 λεπτά ανάγνωση

Γράφημα με τα στάδια παραγωγής του Starship στο Starfactory, από το ρολό ανοξείδωτου ατσαλιού και τους δακτυλίους ως τη στοίβαξη στα Mega Bay και τις δοκιμές
Από το ρολό ατσάλι ως την εξέδρα: η γραμμή παραγωγής του Starship στο Starbase. Πηγή: SpaceX, γράφημα Infinite Odyssey
Σε αυτό το άρθρο9 ενότητες
  1. Από τις σκηνές στο Starfactory
  2. Τι βγαίνει από το εργοστάσιο: ένα Starship σε αριθμούς
  3. Πώς δουλεύει το Starfactory: από το ρολό στον δακτύλιο
  4. Η θερμική ασπίδα: χιλιάδες εξάγωνα πλακίδια
  5. Mega Bay: εκεί όπου ο πύραυλος σηκώνεται όρθιος
  6. Οι δοκιμές πριν από κάθε πτήση
  7. Gigabay: το εργοστάσιο της επόμενης δεκαετίας
  8. Γιατί το εργοστάσιο μετράει όσο ο πύραυλος
  9. Συχνές ερωτήσεις

Ένα ρολό ανοξείδωτου ατσαλιού ζυγίζει μερικούς τόνους και μοιάζει με ό,τι θα έβρισκες σε οποιοδήποτε μεταλλουργείο. Λίγες εβδομάδες μετά, στο Starfactory της SpaceX στο νότιο Τέξας, το ίδιο ατσάλι έχει γίνει μέρος ενός πυραύλου 124 μέτρων, του μεγαλύτερου που έχει πετάξει ποτέ. Η διαδρομή από το ένα στο άλλο εξηγεί κάτι που συχνά χάνεται στις ειδήσεις για τις εκτοξεύσεις: το Starship δεν σχεδιάστηκε μόνο για να πετά, αλλά και για να χτίζεται γρήγορα, φθηνά και σε μεγάλους αριθμούς.

Σε αυτόν τον οδηγό μπαίνουμε στο εργοστάσιο: πώς ξεκίνησε, πώς δουλεύει η γραμμή παραγωγής, τι γίνεται πριν από κάθε πτήση και τι αλλάζει με τα νέα κτίρια Gigabay.

Από τις σκηνές στο Starfactory

Το 2019 τα πρώτα πρωτότυπα του Starship δεν φτιάχνονταν σε εργοστάσιο αλλά σε ένα χωράφι στη Boca Chica, όπως λεγόταν τότε η περιοχή. Οι εργάτες συγκολλούσαν δακτυλίους ατσαλιού κάτω από ανοιχτό ουρανό και μέσα σε μεγάλες σκηνές, και το πρώτο πρωτότυπο Mk1 έμοιαζε περισσότερο με υδατόπυργο παρά με πύραυλο. Η επιλογή ήταν σκόπιμη. Ο Elon Musk ήθελε να δει αν ένας πύραυλος μπορεί να χτιστεί με απλά μέσα, χωρίς τις τεράστιες καθαρές αίθουσες της παραδοσιακής αεροδιαστημικής.

Το ατσάλι το επέτρεπε. Σε αντίθεση με το κράμα αλουμινίου λιθίου του Falcon 9 ή τα σύνθετα υλικά από ανθρακονήματα που είχε δοκιμάσει αρχικά η SpaceX, το ανοξείδωτο ατσάλι κοστίζει λίγο, συγκολλάται εύκολα και γίνεται πιο ανθεκτικό στις πολύ χαμηλές θερμοκρασίες των κρυογονικών καυσίμων. Τα πρώτα πρωτότυπα έσκαγαν συχνά σε δοκιμές πίεσης, αλλά κάθε αποτυχία κόστιζε λίγο και δίδασκε πολλά.

Καθώς το πρόγραμμα μεγάλωνε, οι σκηνές δεν αρκούσαν. Από το 2022 η SpaceX άρχισε να χτίζει μια μόνιμη εγκατάσταση, το Starfactory, ένα μακρύ κτίριο με γυάλινες προσόψεις δίπλα στην παλιά περιοχή παραγωγής. Όταν ολοκληρώθηκε το 2024, η εποχή των σκηνών τελείωσε. Την ίδια χρονιά η SpaceX έθεσε ως στόχο το εργοστάσιο να φτάσει κάποτε σε ρυθμό ενός σκάφους Starship την ημέρα, και ανακοίνωσε ότι μεταφέρει την έδρα της στο Starbase, που τον Μάιο του 2025 έγινε επίσημα πόλη. Γύρω από το εργοστάσιο έχουν χτιστεί κατοικίες, γραφεία και χώροι για τους χιλιάδες εργαζόμενους, ώστε σήμερα το Starbase να είναι ταυτόχρονα εργοστάσιο, πεδίο δοκιμών, κοσμοδρόμιο και μικρή πόλη.

Τι βγαίνει από το εργοστάσιο: ένα Starship σε αριθμούς

Κάθε Starship είναι στην πραγματικότητα δύο οχήματα, που φτιάχνονται σε ξεχωριστές γραμμές και συναντιούνται μόνο στην εξέδρα. Από κάτω είναι ο προωθητής Super Heavy, από πάνω το σκάφος, που λέγεται κι αυτό Starship ή απλώς Ship.

Super Heavy (V3) Σκάφος Starship (V3)
Ύψος περίπου 72 μέτρα περίπου 52 μέτρα
Διάμετρος 9 μέτρα 9 μέτρα
Κινητήρες 33 Raptor 3 3 Raptor 3 και 3 Raptor Vacuum
Θερμική ασπίδα όχι περίπου 18.000 πλακίδια
Επιστροφή πιάνεται από τον πύργο σχεδιάζεται να πιάνεται από τον πύργο

Ο προωθητής είναι ουσιαστικά δύο τεράστιες δεξαμενές με κινητήρες από κάτω, και φτιάχνεται πιο γρήγορα. Το σκάφος είναι πιο σύνθετο, γιατί έχει πτερύγια, θερμική ασπίδα, χώρο φορτίου και συστήματα για να επιζήσει στην επανείσοδο. Γι’ αυτό στη γραμμή παραγωγής τα σκάφη είναι συνήθως ο αργός κρίκος.

Πώς δουλεύει το Starfactory: από το ρολό στον δακτύλιο

Η παραγωγή ξεκινά από τα ρολά ανοξείδωτου ατσαλιού. Μηχανές τα ξετυλίγουν, τα ισιώνουν και τα κόβουν σε φύλλα με ακριβείς διαστάσεις. Κάθε φύλλο καμπυλώνεται και οι άκρες του συγκολλούνται, ώστε να σχηματιστεί ένας δακτύλιος διαμέτρου 9 μέτρων και ύψους περίπου δύο μέτρων. Οι δακτύλιοι είναι τα τουβλάκια του Starship: ένας Super Heavy και ένα σκάφος αποτελούνται από δεκάδες τέτοιους, στοιβαγμένους ο ένας πάνω στον άλλο.

Στα πρώτα χρόνια οι συγκολλήσεις γίνονταν κυρίως με το χέρι. Σήμερα το μεγαλύτερο μέρος γίνεται από αυτόματα συστήματα, που δίνουν ραφές πιο ομοιόμορφες και ελαφρύτερες. Κάθε ραφή ελέγχεται, γιατί ένα μικρό ελάττωμα σε δεξαμενή που θα γεμίσει με υγρό οξυγόνο υπό πίεση μπορεί να καταστρέψει ολόκληρο το όχημα.

Παράλληλα με τους δακτυλίους φτιάχνονται τα πιο σύνθετα κομμάτια: οι θόλοι που κλείνουν τις δεξαμενές, ο δακτύλιος σύνδεσης ανάμεσα στον προωθητή και στο σκάφος, τα πτερύγια του σκάφους και η μύτη του. Η μύτη έχει μέσα της δύο μικρές δεξαμενές, μία για υγρό οξυγόνο και μία για μεθάνιο, που τροφοδοτούν τους κινητήρες στην προσγείωση και στους ελιγμούς στο διάστημα, όταν τα καύσιμα στις μεγάλες δεξαμενές επιπλέουν και δεν φτάνουν εύκολα στις αντλίες.

Η θερμική ασπίδα: χιλιάδες εξάγωνα πλακίδια

Το πιο χρονοβόρο κομμάτι στην κατασκευή ενός σκάφους είναι η θερμική ασπίδα. Η πλευρά του Starship που κοιτάζει προς τα κάτω στην επανείσοδο καλύπτεται από περίπου 18.000 μαύρα εξάγωνα κεραμικά πλακίδια, που πρέπει να αντέξουν θερμοκρασίες πάνω από 1.400 βαθμούς Κελσίου. Κάθε πλακίδιο κουμπώνει σε μικρές μεταλλικές καρφίτσες συγκολλημένες στο ατσάλι, και η θέση κάθε καρφίτσας πρέπει να είναι ακριβής, αλλιώς το πλακίδιο μπορεί να φύγει στην πτήση.

Στις πρώτες εκδόσεις τα πλακίδια τοποθετούνταν σχεδόν όλα με το χέρι. Η SpaceX έχει πλέον ρομπότ που τοποθετούν τις καρφίτσες και βοηθούν στην εγκατάσταση, και στις νεότερες εκδόσεις έχει προσθέσει ένα δεύτερο στρώμα προστασίας κάτω από τα πλακίδια, ώστε αν χαθεί κάποιο να μη λιώσει το ατσάλι από κάτω. Η θερμική ασπίδα είναι ακόμη ένα από τα μεγαλύτερα ανοιχτά προβλήματα του προγράμματος, γιατί για να ξαναπετά το σκάφος χωρίς επισκευές πρέπει τα πλακίδια να μένουν στη θέση τους πτήση μετά από πτήση.

Mega Bay: εκεί όπου ο πύραυλος σηκώνεται όρθιος

Το Starfactory φτιάχνει τα κομμάτια, αλλά δεν είναι αρκετά ψηλό για να χωρέσει ολόκληρο πύραυλο. Η τελική συναρμολόγηση γίνεται δίπλα, στα δύο Mega Bay, κτίρια ύψους δεκάδων ορόφων με γερανούς στην οροφή. Εκεί τα τμήματα στοιβάζονται κάθετα: πρώτα οι δακτύλιοι της δεξαμενής οξυγόνου, μετά οι θόλοι, μετά η δεξαμενή μεθανίου, ώσπου ο προωθητής ή το σκάφος να πάρει την τελική του μορφή. Στη βάση κάθε οχήματος τοποθετούνται αργότερα οι κινητήρες Raptor, 33 στον Super Heavy και 6 στο σκάφος, που φτιάχνονται ξεχωριστά και δοκιμάζονται ένας ένας στις εγκαταστάσεις της SpaceX στο McGregor του κεντρικού Τέξας, πριν φτάσουν στο Starbase. Η τοποθέτηση 33 κινητήρων σε έναν προωθητή είναι από μόνη της μια μικρή γραμμή παραγωγής, με καλωδιώσεις, σωληνώσεις καυσίμων και συστήματα ελέγχου για τον καθένα.

Τα δύο Mega Bay έχουν μαζί έξι θέσεις εργασίας, όπου μπορούν να βρίσκονται ταυτόχρονα έξι οχήματα σε διαφορετικά στάδια. Αυτός ήταν ως τώρα ο πραγματικός περιορισμός της παραγωγής: όχι πόσους δακτυλίους μπορεί να φτιάξει το εργοστάσιο, αλλά πόσα οχήματα χωρούν όρθια ταυτόχρονα.

Οι δοκιμές πριν από κάθε πτήση

Ένα όχημα που βγαίνει από το Mega Bay δεν πάει κατευθείαν στην εξέδρα. Πρώτα μεταφέρεται στο Massey’s, την περιοχή δοκιμών λίγα χιλιόμετρα μακριά, όπου περνά από δοκιμές πίεσης. Οι δεξαμενές γεμίζουν με υγρό άζωτο, ένα αδρανές κρυογονικό υγρό που δεν καίγεται, για να αποδειχθεί ότι αντέχουν το κρύο και την πίεση των πραγματικών καυσίμων. Κάποιες δοκιμές γίνονται εσκεμμένα ως την καταστροφή, για να μάθουν οι μηχανικοί πού ακριβώς βρίσκεται το όριο.

Οι δοκιμές έχουν και το ρίσκο τους. Τον Ιούνιο του 2025 το σκάφος Ship 36 εξερράγη στο Massey’s ενώ ετοιμαζόταν για static fire, όταν υποχώρησε μια δεξαμενή αερίου υψηλής πίεσης. Η έκρηξη κατέστρεψε το όχημα και προκάλεσε ζημιές στην εγκατάσταση, που χρειάστηκε μήνες για να επισκευαστεί πλήρως. Το περιστατικό έδειξε πόσο εξαρτάται όλη η αλυσίδα από λίγα σημεία δοκιμών, και είναι ένας από τους λόγους που η SpaceX επεκτείνει τις εγκαταστάσεις της σε δεύτερη τοποθεσία.

Όσα περάσουν επιστρέφουν για να πάρουν τους κινητήρες και τον υπόλοιπο εξοπλισμό. Ακολουθεί το static fire: το σκάφος ανάβει τους κινητήρες του δεμένο σε βάση στο Massey’s, και ο προωθητής στην εξέδρα εκτόξευσης, χωρίς να απογειωθεί. Μόνο μετά από αυτό οι δύο φτάνουν στην εξέδρα, όπου οι βραχίονες του πύργου σηκώνουν το σκάφος και το τοποθετούν πάνω στον προωθητή. Από το πρώτο κομμάτι ατσάλι ως την εκτόξευση μπορεί να περάσουν αρκετοί μήνες, και οι δοκιμές είναι συχνά το πιο αργό κομμάτι.

Gigabay: το εργοστάσιο της επόμενης δεκαετίας

Για να ξεπεράσει το όριο των Mega Bay, η SpaceX χτίζει τα Gigabay. Το πρώτο, στο Starbase, άρχισε να χτίζεται την 1η Ιουλίου 2025, με κόστος περίπου 250 εκατομμύρια δολάρια σύμφωνα με τις άδειες που κατέθεσε η εταιρεία, και η ολοκλήρωσή του προγραμματίζεται για το τέλος του 2026. Ο μεταλλικός σκελετός είχε στηθεί από τις αρχές του 2026, και το καλοκαίρι το κτίριο είχε σχεδόν κλείσει με επένδυση. Ένα δεύτερο Gigabay χτίζεται στο Κέντρο Kennedy της Φλόριντα, δίπλα στις νέες εξέδρες του Starship εκεί.

Κάθε Gigabay θα έχει ύψος περίπου 116 μέτρων, με χώρο για να στέκονται όρθιοι προωθητές και σκάφη ενώ δουλεύουν πάνω τους οι γερανοί, και 24 θέσεις εργασίας, τέσσερις φορές περισσότερες από τα δύο Mega Bay μαζί. Δεν θα είναι μόνο χώρος συναρμολόγησης αλλά και συνεργείο, όπου προωθητές και σκάφη που επιστρέφουν από πτήση θα επιθεωρούνται και θα ετοιμάζονται για την επόμενη.

Ο ρόλος αυτός μεγαλώνει ήδη. Τον Μάιο του 2025 η SpaceX ξαναπέταξε για πρώτη φορά έναν Super Heavy που είχε πιαστεί από τον πύργο σε προηγούμενη πτήση, και κάθε επαναχρησιμοποιημένος προωθητής σημαίνει έναν λιγότερο που πρέπει να χτιστεί από την αρχή. Όσο περισσότερα οχήματα ξαναπετούν, τόσο περισσότερο το εργοστάσιο θα μοιάζει με υπόστεγο συντήρησης αεροπορικής εταιρείας και λιγότερο με ναυπηγείο.

Γράφημα με την εξέλιξη των εγκαταστάσεων του Starbase από τις σκηνές του 2019 ως το Gigabay, και σύγκριση των 6 θέσεων εργασίας των δύο Mega Bay με τις 24 θέσεις ενός Gigabay

Ο Musk έχει μιλήσει για στόχο 1.000 Starship τον χρόνο. Ο αριθμός είναι φιλόδοξος, αν σκεφτεί κανείς ότι το 2026 το Starship πετούσε μερικές φορές τον χρόνο και έφτασε σε τροχιά για πρώτη φορά στη 14η πτήση, τον Σεπτέμβριο. Δείχνει όμως πώς βλέπει η εταιρεία το μέλλον: όχι ως λίγους, ακριβούς πυραύλους, αλλά ως στόλο οχημάτων για δορυφόρους, ανεφοδιασμό σε τροχιά, τη Σελήνη και τον Άρη.

Γιατί το εργοστάσιο μετράει όσο ο πύραυλος

Στην ιστορία της SpaceX, η παραγωγή ήταν πάντα μέρος του σχεδίου. Ο Falcon 9 έριξε το κόστος όχι μόνο επειδή ο προωθητής ξαναπετά, αλλά και επειδή η εταιρεία φτιάχνει μόνη της σχεδόν κάθε κομμάτι του, κάτι που εξηγούμε στον οδηγό για την ιστορία της SpaceX. Με το Starship η ίδια λογική πάει ένα βήμα παραπέρα: ένας πύραυλος που θέλει να πετά σαν αεροπλάνο χρειάζεται και εργοστάσιο που να δουλεύει σαν γραμμή παραγωγής αεροπλάνων. Για σύγκριση, το πρόγραμμα Apollo κατασκεύασε συνολικά 15 πυραύλους Saturn V μέσα σε περίπου μια δεκαετία, και ο καθένας χτίστηκε σχεδόν σαν μοναδικό έργο, με χιλιάδες υπεργολάβους σε όλη την Αμερική. Η SpaceX είχε ήδη φτιάξει περισσότερα πρωτότυπα Starship μέσα σε έξι χρόνια, σχεδόν όλα στο ίδιο οικόπεδο.

Αυτό εξηγεί και τη φιλοσοφία των δοκιμών. Η SpaceX δέχεται να χάνει πρωτότυπα, επειδή μπορεί να φτιάξει γρήγορα το επόμενο. Κάθε αλλαγή που προκύπτει από μια πτήση, όπως ένας ενισχυμένος θόλος ή μια νέα τοποθέτηση πλακιδίων, περνά στη γραμμή παραγωγής μέσα σε εβδομάδες. Η έκδοση V3 του Starship, που πέταξε πρώτη φορά τον Μάιο του 2026, είναι το αποτέλεσμα αυτής της επανάληψης: ψηλότερη, με νέους κινητήρες Raptor 3 και πιο απλή στην κατασκευή.

Τα επίσημα στοιχεία του οχήματος δημοσιεύει η SpaceX στη σελίδα του Starship (ανοίγει σε νέα καρτέλα), αλλά τα νούμερα της παραγωγής μένουν κυρίως εσωτερικά. Αυτό που φαίνεται από έξω είναι ότι κάθε χρόνο στο Starbase υψώνονται νέα κτίρια, και ότι ο πραγματικός αγώνας δεν είναι μόνο να πετάξει το Starship, αλλά να βγαίνει από το εργοστάσιο αρκετά συχνά ώστε να γίνει κάποτε το πιο συνηθισμένο όχημα στο διάστημα. 🚀

Συχνές ερωτήσεις για το Starfactory

Τι είναι το Starfactory της SpaceX;

Το Starfactory είναι το κεντρικό εργοστάσιο της SpaceX στο Starbase του νότιου Τέξας, όπου κατασκευάζονται τα τμήματα του πυραύλου Starship. Χτίστηκε από το 2022 και ολοκληρώθηκε το 2024, αντικαθιστώντας τις προσωρινές σκηνές όπου συγκολλούνταν τα πρώτα πρωτότυπα. Μέσα του τα ρολά ανοξείδωτου ατσαλιού γίνονται δακτύλιοι, θόλοι και τμήματα δεξαμενών, που στη συνέχεια στοιβάζονται σε πλήρη οχήματα στα ψηλά κτίρια Mega Bay, δίπλα στο εργοστάσιο.

Πόσα Starship μπορεί να φτιάχνει η SpaceX τον χρόνο;

Η SpaceX δεν δημοσιεύει επίσημο ρυθμό παραγωγής. Το 2024 είχε θέσει ως στόχο το Starfactory να φτάσει κάποτε σε ρυθμό ενός σκάφους την ημέρα, και ο Elon Musk έχει μιλήσει για 1.000 Starship τον χρόνο μακροπρόθεσμα. Ο στόχος αυτός είναι φιλόδοξος, αφού το 2026 το Starship πετούσε ακόμη μερικές φορές τον χρόνο. Τα νέα κτίρια Gigabay, με 24 θέσεις εργασίας το καθένα έναντι έξι στα δύο Mega Bay μαζί, έχουν σχεδιαστεί για να ανεβάσουν σημαντικά τον ρυθμό.

Τι είναι το Gigabay της SpaceX;

Το Gigabay είναι ένα νέο, τεράστιο κτίριο συναρμολόγησης για το Starship, ύψους περίπου 116 μέτρων. Η SpaceX χτίζει ένα στο Starbase του Τέξας, με έναρξη εργασιών την 1η Ιουλίου 2025, κόστος περίπου 250 εκατομμύρια δολάρια και ολοκλήρωση προγραμματισμένη για το τέλος του 2026, και ένα δεύτερο στο Κέντρο Kennedy της Φλόριντα. Κάθε Gigabay θα έχει 24 θέσεις όπου στοιβάζονται και ετοιμάζονται προωθητές (boosters) και σκάφη, τέσσερις φορές περισσότερες από όσες έχουν τα δύο Mega Bay μαζί. (Προς ενημέρωση μετά την ολοκλήρωση του Gigabay του Starbase.)

Γιατί το Starship φτιάχνεται από ανοξείδωτο ατσάλι;

Το ανοξείδωτο ατσάλι κοστίζει ένα μικρό κλάσμα από τα σύνθετα υλικά και το αλουμίνιο λιθίου που χρησιμοποιούν άλλοι πύραυλοι, γίνεται ανθεκτικότερο στις πολύ χαμηλές θερμοκρασίες των κρυογονικών καυσίμων και αντέχει υψηλότερη θερμοκρασία στην επανείσοδο. Συγκολλάται επίσης εύκολα, ακόμη και σε απλά υπόστεγα, κάτι που επέτρεψε στη SpaceX να φτιάχνει γρήγορα πρωτότυπα και να τα δοκιμάζει χωρίς μεγάλο κόστος αν χαθούν.

Πού βρίσκεται το Starbase;

Το Starbase βρίσκεται στο νοτιότερο άκρο του Τέξας, στην ακτή του Κόλπου του Μεξικού κοντά στο Brownsville και στα σύνορα με το Μεξικό, στην περιοχή που παλαιότερα λεγόταν Boca Chica. Από τον Μάιο του 2025 είναι επίσημα πόλη με το όνομα Starbase, και από το 2024 φιλοξενεί και την έδρα της SpaceX. Εκεί βρίσκονται το εργοστάσιο, οι εγκαταστάσεις δοκιμών και οι εξέδρες από όπου εκτοξεύεται το Starship.

Το άρθρο δημιουργήθηκε με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης και βασίστηκε σε αξιόπιστες επιστημονικές πηγές. Η τελική επιμέλεια και ο έλεγχος έγιναν από την ομάδα του Infinite Odyssey πριν τη δημοσίευση. Για περισσότερες διαστημικές ειδήσεις στα ελληνικά, μείνετε συντονισμένοι.

Newsletter

Ο μήνας στο διάστημα

Μία φορά τον μήνα: τα σημαντικότερα γεγονότα, τα νέα μας άρθρα και τι θα δεις στον ουρανό πάνω από την Ελλάδα. Χωρίς spam, διαγραφή με ένα κλικ.

Θα σου στείλουμε ένα email για να επιβεβαιώσεις την εγγραφή. Δες την πολιτική απορρήτου.

Σχεδόν έτοιμο! Σου στείλαμε ένα email. Πάτα το κουμπί μέσα για να επιβεβαιώσεις την εγγραφή σου.