Γραμμή Κάρμαν: πού ακριβώς τελειώνει η ατμόσφαιρα και αρχίζει το διάστημα

· · Ενημερώθηκε · 10 λεπτά ανάγνωση

Η ατμόσφαιρα της Γης σε λεπτές χρωματιστές λωρίδες πάνω από τον σκοτεινό ορίζοντα, στο ηλιοβασίλεμα, από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, με το μαύρο του διαστήματος από πάνω, εκεί όπου περνά η γραμμή Κάρμαν
Ηλιοβασίλεμα πάνω από τον Ινδικό Ωκεανό από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, 25 Μαΐου 2010. Το πορτοκαλί είναι η τροπόσφαιρα, το μπλε τα ανώτερα στρώματα που σβήνουν στο μαύρο. Πηγή: NASA
Σε αυτό το άρθρο10 ενότητες
  1. Τι είναι ακριβώς η γραμμή Κάρμαν
  2. Ένας υπολογισμός του 1956 και ένας στρογγυλός αριθμός
  3. Γιατί οι Αμερικανοί μετρούν 80 χιλιόμετρα
  4. Πού πέφτουν οι δύο γραμμές μέσα στην ατμόσφαιρα
  5. Η επιστημονική πρόταση για τα 80 χιλιόμετρα
  6. Ο τουρισμός που έφερε ξανά τη διαφωνία στην επιφάνεια
  7. Η νομική διάσταση, εκεί όπου τελειώνει η κυριαρχία
  8. Τι υπάρχει πραγματικά στα 100 χιλιόμετρα
  9. Γιατί ένας αυθαίρετος αριθμός εξακολουθεί να μετράει
  10. Συχνές ερωτήσεις

Στις 22 Αυγούστου 1963 ο Joe Walker, πιλότος της NASA, ανέβασε το πυραυλοκίνητο αεροπλάνο X-15 στα 108 χιλιόμετρα. Ήταν η δεύτερη φορά μέσα σε πέντε εβδομάδες που περνούσε τη γραμμή Κάρμαν, το όριο των 100 χιλιομέτρων που χρησιμοποιούν τα διεθνή μητρώα ρεκόρ για να ξεχωρίσουν την πτήση από το διάστημα. Τα astronaut wings, το διακριτικό που παίρνουν όσοι έχουν πετάξει στο διάστημα, του απονεμήθηκαν όμως μετά θάνατον, το 2005. Συνάδελφοί του από την αμερικανική Πολεμική Αεροπορία, που δεν έφτασαν ποτέ τα 100 χιλιόμετρα, τα είχαν πάρει ήδη από τη δεκαετία του 1960.

Η εξήγηση είναι ότι το διάστημα δεν έχει ένα όριο, αλλά τουλάχιστον δύο. Το διεθνές βρίσκεται στα 100 χιλιόμετρα, το αμερικανικό στα 80, και ανάμεσά τους υπάρχει μια ζώνη 20 χιλιομέτρων που κρίνει ποιος λέγεται αστροναύτης, ποιο ρεκόρ καταγράφεται και πού σταματά, θεωρητικά, ο ουρανός ενός κράτους.

Τι είναι ακριβώς η γραμμή Κάρμαν

Η γραμμή Κάρμαν (Kármán line) είναι μια σύμβαση, όχι φυσικό τείχος. Την ορίζει στα 100 χιλιόμετρα υψόμετρο, περίπου 62 μίλια, η FAI (Fédération Aéronautique Internationale), η ομοσπονδία με έδρα τη Λωζάνη που πιστοποιεί τα παγκόσμια αεροπορικά και διαστημικά ρεκόρ. Ό,τι γίνεται κάτω από αυτό το ύψος η FAI το κατατάσσει στην αεροναυτική. Ό,τι γίνεται πάνω από αυτό, στην αστροναυτική.

Η λογική πίσω από την ιδέα είναι απλή. Ένα αεροπλάνο πετά επειδή τα φτερά του σπρώχνουν αέρα προς τα κάτω και ο αέρας το σπρώχνει προς τα πάνω. Όσο ανεβαίνει, ο αέρας αραιώνει και το αεροπλάνο πρέπει να πηγαίνει όλο και πιο γρήγορα για να κρατηθεί. Κάπου ανάμεσα στα 80 και τα 100 χιλιόμετρα η ταχύτητα που χρειάζεται φτάνει την τροχιακή ταχύτητα, δηλαδή την ταχύτητα με την οποία ένα σώμα πέφτει γύρω από τη Γη χωρίς να τη συναντά ποτέ. Από εκεί και πάνω τα φτερά δεν κάνουν τίποτα. Το σκάφος δεν πετά πια, βρίσκεται σε τροχιά.

Ένας υπολογισμός του 1956 και ένας στρογγυλός αριθμός

Ο Theodore von Kármán ήταν Ουγγροαμερικανός μηχανικός, από τους θεμελιωτές της σύγχρονης αεροδυναμικής και συνιδρυτής του Jet Propulsion Laboratory. Σε εργασία του 1956 οι υπολογισμοί του για το πού παύει να είναι δυνατή η πτήση με φτερά έδειχναν περίπου 275.000 πόδια, δηλαδή 83,8 χιλιόμετρα ή 52 μίλια.

Το όνομα το έδωσε άλλος. Ο Αμερικανός δικηγόρος Andrew G. Haley, από τους πρώτους που ασχολήθηκαν με το δίκαιο του διαστήματος, μίλησε για «γραμμή Kármán» σε άρθρο του 1959, πάνω στα στοιχεία του von Kármán. Τη δεκαετία του 1960 η FAI υιοθέτησε τα 100 χιλιόμετρα. Πώς ακριβώς κατέληξε σε αυτόν τον αριθμό δεν είναι καταγεγραμμένο· η πιο πιθανή εξήγηση είναι ότι ήταν στρογγυλός και εύκολος στο μετρικό σύστημα.

Ο ερευνητής του διαστημικού δικαίου Thomas Gangale πήγε πιο μακριά. Σε άρθρο του στο Journal of Space Law το 2017 χαρακτήρισε τη «γραμμή Kármán των 100 χιλιομέτρων» αστικό μύθο της διαστημικής εποχής, υποστηρίζοντας ότι ο von Kármán δεν πρότεινε ποτέ αυτή την τιμή. Το πιο γνωστό όριο της εξερεύνησης του διαστήματος είναι, λοιπόν, ένας στρογγυλοποιημένος αριθμός με αμφισβητούμενη πατρότητα.

Γιατί οι Αμερικανοί μετρούν 80 χιλιόμετρα

Οι ΗΠΑ δεν υιοθέτησαν ποτέ τα 100 χιλιόμετρα. Τη δεκαετία του 1960 η αμερικανική Πολεμική Αεροπορία όρισε ως όριο του διαστήματος τα 50 μίλια, δηλαδή 80,47 χιλιόμετρα, τιμή πιο κοντινή στον υπολογισμό του von Kármán. Το ίδιο κατώφλι χρησιμοποιούν η NASA και η FAA, η αμερικανική υπηρεσία πολιτικής αεροπορίας.

Το X-15 έδειξε αμέσως τι σημαίνει η διαφορά. Από το 1959 ως το 1968 οκτώ πιλότοι του ξεπέρασαν τα 50 μίλια σε 13 πτήσεις. Οι πέντε της Πολεμικής Αεροπορίας πήραν αμέσως τα astronaut wings. Οι τρεις πολιτικοί πιλότοι της NASA τα πήραν το 2005, ο ένας εν ζωή και οι δύο μετά θάνατον. Και μόνο δύο από τις 13 πτήσεις, οι δύο του Walker το 1963, στα 106 και στα 108 χιλιόμετρα, μετρούν ως διαστημικές και για την FAI. Οι υπόλοιποι πιλότοι είναι αστροναύτες στις ΗΠΑ αλλά όχι στα διεθνή βιβλία ρεκόρ.

Πού πέφτουν οι δύο γραμμές μέσα στην ατμόσφαιρα

Οι επιστήμονες χωρίζουν την ατμόσφαιρα σε πέντε στρώματα, με κριτήριο το πώς αλλάζει η θερμοκρασία με το ύψος. Η πλήρης εικόνα υπάρχει στον οδηγό μας για τα στρώματα της ατμόσφαιρας. Για το όριο του διαστήματος μετρούν το τρίτο και το τέταρτο: η μεσόσφαιρα, που φτάνει γύρω στα 85 χιλιόμετρα και είναι το ψυχρότερο κομμάτι της ατμόσφαιρας, εκεί όπου καίγονται οι διάττοντες, και από πάνω της η θερμόσφαιρα, όπου σχηματίζεται το σέλας και κινείται ο Διεθνής Διαστημικός Σταθμός.

Το σύνορό τους, η μεσόπαυση, δεν είναι σταθερό. Βρίσκεται συνήθως γύρω στα 85 χιλιόμετρα, αλλά μετακινείται με την εποχή και το γεωγραφικό πλάτος, και οι μετρήσεις τη δίνουν ως και τα 100. Τα 100 χιλιόμετρα πέφτουν λοιπόν στο πάνω άκρο της ζώνης της μεσόπαυσης και τα 80 λίγο κάτω από τη συνηθισμένη της θέση, στο ψηλότερο κομμάτι της μεσόσφαιρας. Καμία από τις δύο γραμμές δεν συμπίπτει με ένα καθαρό φυσικό σύνορο, οπότε το επιχείρημα για το πού αρχίζει το διάστημα πρέπει να έρθει από αλλού.

Γράφημα με τη γραμμή Κάρμαν στα 100 χιλιόμετρα, το όριο των ΗΠΑ στα 80, τη ζώνη της μεσόπαυσης στα 85-100 χιλιόμετρα, τον υπολογισμό του von Kármán στα 83,8 χιλιόμετρα και τα απόγεια του New Shepard και του VSS Unity

Η επιστημονική πρόταση για τα 80 χιλιόμετρα

Το 2018 ο αστροφυσικός Jonathan McDowell, του Center for Astrophysics | Harvard & Smithsonian, δημοσίευσε στο περιοδικό Acta Astronautica τη μελέτη «The edge of space: Revisiting the Karman Line», διαθέσιμη και στο arXiv (ανοίγει σε νέα καρτέλα). Η πρότασή του: το σωστό όριο είναι κοντά στα 80 χιλιόμετρα, όχι στα 100.

Το επιχείρημά του στηρίζεται σε τροχιές, όχι σε συμβάσεις. Ο McDowell εξέτασε δεκαετίες τροχιακών στοιχείων δορυφόρων σε ελλειπτικές τροχιές και βρήκε ότι όσοι έχουν περίγειο, δηλαδή χαμηλότερο σημείο τροχιάς, ανάμεσα στα 80 και τα 90 χιλιόμετρα μπορούν να περάσουν από εκεί πολλές φορές πριν πέσουν. Πιο χαμηλά, η ατμόσφαιρα τους φρενάρει τόσο που πέφτουν γρήγορα. Ξαναέκανε και τον υπολογισμό του von Kármán με σημερινά δεδομένα για την πυκνότητα του αέρα και κατέληξε πάντα ανάμεσα στα 70 και τα 90 χιλιόμετρα, με τα 80 ως αντιπροσωπευτική τιμή.

Υπάρχει και ένα πρακτικό επιχείρημα. Αν το διάστημα αρχίζει στα 100 χιλιόμετρα, ένας δορυφόρος με χαμηλό περίγειο «βγαίνει» από το διάστημα σε κάθε περιφορά, περνά για λίγα λεπτά μέσα από τον εναέριο χώρο κάποιου κράτους και ξαναμπαίνει. Νομικά είναι παράλογο. Το ίδιο φρενάρισμα από την ατμόσφαιρα είναι άλλωστε αυτό που κρίνει πόσο μένει ένας δορυφόρος σε τροχιά.

Η FAI πήρε την πρόταση στα σοβαρά. Σε ανακοίνωσή της (ανοίγει σε νέα καρτέλα) στις 30 Νοεμβρίου 2018 αναγνώρισε ότι οι νέες αναλύσεις δίνουν επιχειρήματα για χαμηλότερο όριο και πρότεινε στην International Astronautical Federation (IAF) ένα διεθνές εργαστήριο το 2019 για να εξεταστεί το θέμα. Ως τον Νοέμβριο του 2026 ο κανονισμός της δεν είχε αλλάξει. Τα 100 χιλιόμετρα παραμένουν το όριο για τα διεθνή ρεκόρ.

Ο τουρισμός που έφερε ξανά τη διαφωνία στην επιφάνεια

Η διαμάχη θα είχε μείνει στα συνέδρια, αν δεν είχε ξεκινήσει ο εμπορικός διαστημικός τουρισμός. Ξαφνικά το όριο έγινε επιχείρημα πωλήσεων.

Το New Shepard της Blue Origin σχεδιάστηκε να περνά καθαρά τα 100 χιλιόμετρα, με τυπικό απόγειο γύρω στα 106. Το VSS Unity της Virgin Galactic, αντίθετα, έφτανε έως περίπου τα 89 χιλιόμετρα, πάνω από το αμερικανικό όριο αλλά κάτω από το διεθνές. Και τα δύο κάνουν υποτροχιακή πτήση: ανεβαίνουν, μένουν λίγα λεπτά στην αβαρία και ξαναπέφτουν. Η Blue Origin φρόντιζε να τονίζει ότι οι επιβάτες της περνούν το όριο που αναγνωρίζεται παντού, όχι μόνο στις ΗΠΑ.

Η FAA απέφυγε να πάρει θέση. Τον Δεκέμβριο του 2021 τερμάτισε το πρόγραμμα Commercial Space Astronaut Wings, που από το 2004 έδινε επίσημο διακριτικό σε όσους περνούσαν τα 50 μίλια ως μέλη πληρώματος. Από το 2022 απλώς καταγράφει τα ονόματα σε δημόσια λίστα, με το ίδιο κατώφλι.

Τον Νοέμβριο του 2026 κανένα από τα δύο σκάφη δεν πετά. Η Virgin Galactic απέσυρε το VSS Unity μετά την πτήση Galactic 07 στις 8 Ιουνίου 2024, για να περάσει σε νέα σκάφη της κατηγορίας Delta. Το πρώτο από αυτά, το Apeiron, μεταφέρθηκε τον Οκτώβριο του 2026 στο Spaceport America του Νέου Μεξικού κάτω από τα φτερά του αεροσκάφους που θα το σηκώνει, και η εταιρεία στοχεύει σε πτήσεις με πελάτες την άνοιξη του 2027. Η Blue Origin ανακοίνωσε στις 30 Ιανουαρίου 2026 ότι σταματά τις πτήσεις του New Shepard για τουλάχιστον δύο χρόνια, για να ρίξει πόρους στο σκάφος προσσελήνωσης Blue Moon. Ως τότε το New Shepard είχε κάνει 38 πτήσεις και είχε περάσει 98 επιβαίνοντες πάνω από τα 100 χιλιόμετρα.

Η νομική διάσταση, εκεί όπου τελειώνει η κυριαρχία

Κάθε κράτος έχει πλήρη κυριαρχία στον εναέριο χώρο πάνω από το έδαφός του. Κανένα δεν έχει κυριαρχία στο διάστημα, σύμφωνα με τη Συνθήκη του 1967 για το διάστημα (Outer Space Treaty). Πού ακριβώς όμως γίνεται η μετάβαση;

Κανείς δεν το έχει συμφωνήσει. Η Επιτροπή για τις Ειρηνικές Χρήσεις του Διαστήματος του ΟΗΕ (COPUOS) συζητά το θέμα από τη δεκαετία του 1960 χωρίς αποτέλεσμα, άρα κανένα διεθνές νομικό όριο δεν υπάρχει. Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν διαχρονικά ότι ένας ορισμός δεν χρειάζεται και ότι μια βιαστική οριοθέτηση θα περιόριζε νέες τεχνολογίες. Μερικά κράτη έγραψαν πάντως έναν αριθμό στους νόμους τους. Η Αυστραλία, η Δανία και το Καζακστάν χρησιμοποιούν τα 100 χιλιόμετρα για να ορίσουν πού εφαρμόζεται η διαστημική τους νομοθεσία, αν και η Αυστραλία και η Δανία έχουν δηλώσει στον ΟΗΕ ότι αυτό δεν είναι πρόταση για διεθνή ορισμό.

Το κενό γίνεται πιο αισθητό όσο πληθαίνουν οι υποτροχιακές πτήσεις και τα οχήματα που περνούν ακριβώς από αυτή τη γκρίζα ζώνη, ανάμεσα στο αεροπλάνο και τον δορυφόρο.

Τι υπάρχει πραγματικά στα 100 χιλιόμετρα

Η πιο συχνή παρανόηση είναι ότι πάνω από τη γραμμή σταματά η ατμόσφαιρα. Δεν σταματά. Γίνεται απλώς εξαιρετικά αραιή.

Γύρω στα 100 χιλιόμετρα υπάρχει ακόμη αρκετό αέριο για το airglow, την αχνή πρασινωπή λάμψη που αφήνουν τα άτομα του αέρα τη νύχτα και φαίνεται σαν λωρίδα στις φωτογραφίες του ορίζοντα από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Το βόρειο σέλας σχηματίζεται τυπικά ανάμεσα στα 100 και τα 300 χιλιόμετρα, όταν φορτισμένα σωματίδια από τον Ήλιο χτυπούν άτομα και μόρια του αέρα. Και ο ίδιος ο σταθμός, στα περίπου 400 χιλιόμετρα, χάνει συνεχώς ύψος από την τριβή με την ατμόσφαιρα και χρειάζεται περιοδικές ωθήσεις για να μείνει στη θέση του.

Η πυκνότητα του αέρα σε κάθε ύψος αλλάζει με την ηλιακή δραστηριότητα, την εποχή και την ώρα της ημέρας, οπότε και το σημείο όπου η πτήση με φτερά γίνεται αδύνατη μετακινείται. Κάθε τέτοιο όριο λύνει ένα διοικητικό πρόβλημα, όχι ένα φυσικό. Το ίδιο ισχύει για τις κατηγορίες τροχιών LEO, MEO και GEO: ανθρώπινες ταμπέλες πάνω σε ένα συνεχές φάσμα υψών.

Γιατί ένας αυθαίρετος αριθμός εξακολουθεί να μετράει

Η συζήτηση μοιάζει με διαμάχη για ταμπέλες, αλλά έχει συνέπειες. Ο ορισμός κρίνει ποια εταιρεία μπορεί να λέει ότι στέλνει πελάτες «στο διάστημα», ποιος γράφεται στα βιβλία ρεκόρ, ποιο κράτος μπορεί να διαμαρτυρηθεί για παραβίαση του εναέριου χώρου του και αν σε ένα ατύχημα εφαρμόζεται το αεροπορικό ή το διαστημικό δίκαιο.

Τα δεδομένα των τροχιών και η αμερικανική πρακτική δείχνουν προς τα 80 χιλιόμετρα. Η παράδοση εξήντα χρόνων, τα διεθνή ρεκόρ και οι λίγοι εθνικοί νόμοι που υπάρχουν κρατούν τα 100. Όσο ο διαστημικός τουρισμός περιμένει τα επόμενα σκάφη του, καμία πλευρά δεν έχει λόγο να βιαστεί, και οι δύο απαντήσεις θα συνεχίσουν να συνυπάρχουν.

Ίσως αυτό είναι το πιο τίμιο συμπέρασμα: η γραμμή Κάρμαν δεν είναι το σημείο όπου τελειώνει ο ουρανός, αλλά το σημείο όπου συμφωνήσαμε να σταματήσουμε να τον μετράμε ως ουρανό. 🌍

Συχνές ερωτήσεις για τη γραμμή Κάρμαν

Τι είναι η γραμμή Κάρμαν και σε ποιο ύψος βρίσκεται;

Η γραμμή Κάρμαν είναι το συμβατικό όριο ανάμεσα στην ατμόσφαιρα της Γης και το διάστημα, στα 100 χιλιόμετρα πάνω από τη μέση στάθμη της θάλασσας, δηλαδή περίπου 62 μίλια. Την ορίζει έτσι η FAI (Fédération Aéronautique Internationale), η ομοσπονδία με έδρα τη Λωζάνη που πιστοποιεί τα αεροπορικά και διαστημικά ρεκόρ. Πήρε το όνομά της από τον Ουγγροαμερικανό μηχανικό Theodore von Kármán, που το 1956 υπολόγισε ότι γύρω στα 83,8 χιλιόμετρα ένα αεροσκάφος δεν μπορεί πια να κρατηθεί στον αέρα με τα φτερά του. Δεν είναι φυσικό όριο: η ατμόσφαιρα συνεχίζει πολύ ψηλότερα, όλο και πιο αραιή.

Γιατί οι ΗΠΑ θεωρούν ότι το διάστημα αρχίζει στα 80 χιλιόμετρα;

Η αμερικανική Πολεμική Αεροπορία όρισε τη δεκαετία του 1960 ως όριο του διαστήματος τα 50 μίλια, δηλαδή 80,47 χιλιόμετρα, και το ίδιο κατώφλι χρησιμοποιούν η NASA και η FAA, η αμερικανική υπηρεσία πολιτικής αεροπορίας. Η τιμή είναι πιο κοντά στα 83,8 χιλιόμετρα του αρχικού υπολογισμού του von Kármán από ό,τι τα 100 της FAI. Με αυτό το κριτήριο, οκτώ πιλότοι του πυραυλοκίνητου αεροπλάνου X-15 ξεπέρασαν τα 80 χιλιόμετρα σε 13 πτήσεις και αναγνωρίστηκαν ως αστροναύτες. Μόνο δύο από αυτές τις πτήσεις, και οι δύο του Joe Walker το 1963, πέρασαν και τα 100.

Ποιος πρότεινε να κατέβει η γραμμή Κάρμαν στα 80 χιλιόμετρα;

Ο αστροφυσικός Jonathan McDowell, του Center for Astrophysics | Harvard & Smithsonian, σε μελέτη που δημοσιεύτηκε το 2018 στο περιοδικό Acta Astronautica. Ανέλυσε δεκαετίες τροχιακών στοιχείων και βρήκε ότι δορυφόροι με χαμηλότερο σημείο τροχιάς ανάμεσα στα 80 και τα 90 χιλιόμετρα μπορούν να το περάσουν πολλές φορές πριν πέσουν. Ξαναέκανε και τον υπολογισμό του von Kármán με σημερινά δεδομένα για την ατμόσφαιρα και κατέληξε σε τιμές ανάμεσα στα 70 και τα 90 χιλιόμετρα, με τα 80 ως αντιπροσωπευτική τιμή. Η FAI ανακοίνωσε στις 30 Νοεμβρίου 2018 ότι προτείνει διεθνές εργαστήριο με την International Astronautical Federation για το θέμα, αλλά ως τον Νοέμβριο του 2026 δεν είχε αλλάξει το όριο των 100 χιλιομέτρων.

Περνούν οι πτήσεις διαστημικού τουρισμού τη γραμμή Κάρμαν;

Εξαρτάται από το σκάφος. Το New Shepard της Blue Origin ανεβαίνει τυπικά γύρω στα 106 χιλιόμετρα, άρα περνά και τα δύο όρια, και ως τον Ιανουάριο του 2026 είχε κάνει 38 πτήσεις με 98 επιβαίνοντες πάνω από τη γραμμή Κάρμαν. Στις 30 Ιανουαρίου 2026 η Blue Origin σταμάτησε τις πτήσεις του για τουλάχιστον δύο χρόνια, για να ρίξει πόρους στο σκάφος προσσελήνωσης Blue Moon. Το VSS Unity της Virgin Galactic έφτανε έως περίπου τα 89 χιλιόμετρα, πάνω από το αμερικανικό όριο αλλά κάτω από το διεθνές, και αποσύρθηκε μετά την πτήση Galactic 07 στις 8 Ιουνίου 2024. Το διάδοχό του, το πρώτο σκάφος της κατηγορίας Delta με το όνομα Apeiron, μεταφέρθηκε στο Spaceport America τον Οκτώβριο του 2026, και η εταιρεία στοχεύει σε πτήσεις με πελάτες την άνοιξη του 2027. (Προς ενημέρωση μετά την πρώτη πτήση του Apeiron στο διάστημα.)

Υπάρχει διεθνώς αναγνωρισμένο νομικό όριο του διαστήματος;

Όχι. Η Επιτροπή για τις Ειρηνικές Χρήσεις του Διαστήματος του ΟΗΕ (COPUOS) συζητά από τη δεκαετία του 1960 πού τελειώνει ο εναέριος χώρος και πού αρχίζει το διάστημα, χωρίς να έχει καταλήξει σε δεσμευτική συμφωνία. Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν διαχρονικά ότι ένας ορισμός δεν χρειάζεται και ότι θα μπορούσε να περιορίσει νέες τεχνολογίες. Η Αυστραλία, η Δανία και το Καζακστάν χρησιμοποιούν τα 100 χιλιόμετρα στους νόμους τους για τις διαστημικές δραστηριότητες, όμως η Αυστραλία και η Δανία έχουν δηλώσει στον ΟΗΕ ότι η τιμή αφορά μόνο το πεδίο των νόμων τους και δεν αποτελεί διεθνή ορισμό.

Το άρθρο δημιουργήθηκε με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης και βασίστηκε σε αξιόπιστες επιστημονικές πηγές. Η τελική επιμέλεια και ο έλεγχος έγιναν από την ομάδα του Infinite Odyssey πριν τη δημοσίευση. Για περισσότερες διαστημικές ειδήσεις στα ελληνικά, μείνετε συντονισμένοι.

Newsletter

Ο μήνας στο διάστημα

Μία φορά τον μήνα: τα σημαντικότερα γεγονότα, τα νέα μας άρθρα και τι θα δεις στον ουρανό πάνω από την Ελλάδα. Χωρίς spam, διαγραφή με ένα κλικ.

Θα σου στείλουμε ένα email για να επιβεβαιώσεις την εγγραφή. Δες την πολιτική απορρήτου.

Σχεδόν έτοιμο! Σου στείλαμε ένα email. Πάτα το κουμπί μέσα για να επιβεβαιώσεις την εγγραφή σου.