AxEMU: η νέα στολή για τη Σελήνη και ο αγώνας με τον χρόνο

Σε αυτό το άρθρο6 ενότητες
Οι αστροναύτες του Apollo είχαν τόσο δύσκαμπτες στολές που δυσκολεύονταν να σκύψουν για να μαζέψουν μια πέτρα, και μετά από λίγες εξόδους η σεληνιακή σκόνη είχε ήδη φθείρει το ύφασμα. Η AxEMU, η στολή που φτιάχνει η Axiom Space για το πρόγραμμα Artemis, σχεδιάστηκε για να λύσει και τα δύο προβλήματα, και για να αντέξει στο πιο κρύο σημείο που έχει επισκεφθεί ποτέ άνθρωπος. Υπάρχει όμως ένα πρόβλημα που δεν λύνεται με υλικά: ο χρόνος.
Η στολή θα φορεθεί στην πρώτη προσσελήνωση του προγράμματος Artemis, αλλά τον Απρίλιο του 2026 οι ελεγκτές της NASA έκριναν απίθανο να είναι έτοιμη εγκαίρως. Τον Σεπτέμβριο φάνηκε η απάντηση της υπηρεσίας: μια απλούστερη πρώτη εκδοχή.
Τι είναι η στολή AxEMU
Το όνομα προέρχεται από τα αρχικά Axiom Extravehicular Mobility Unit. Η AxEMU δεν είναι απλό ρούχο αλλά ένα μικρό διαστημόπλοιο για έναν άνθρωπο. Στην πλάτη της φέρει το σύστημα υποστήριξης ζωής, που δίνει οξυγόνο, αφαιρεί το διοξείδιο του άνθρακα και κρατά σταθερή τη θερμοκρασία. Κάτω από το εξωτερικό ύφασμα ο αστροναύτης φορά ένα ένδυμα με σωληνάκια νερού που απομακρύνουν τη θερμότητα του σώματος, σχεδιασμένο σε συνεργασία με τον οίκο μόδας Prada.
Η NASA ζήτησε από τη στολή τρία πράγματα που οι παλιές δεν μπορούσαν να κάνουν:
- σεληνιακούς περιπάτους τουλάχιστον οκτώ ωρών, ώστε δύο αστροναύτες να δουλεύουν μια πλήρη βάρδια στην επιφάνεια
- λειτουργία για τουλάχιστον δύο ώρες μέσα στις μόνιμα σκιασμένες περιοχές του νότιου πόλου, όπου η θερμοκρασία πέφτει κάτω από τους μείον 200 βαθμούς Κελσίου
- ευκινησία για γονάτισμα, σκύψιμο και συλλογή δειγμάτων, σε πολύ ευρύτερο φάσμα σωματότυπων από τις στολές του Apollo και του διαστημικού λεωφορείου
Η τελευταία απαίτηση έχει και κοινωνική διάσταση: η στολή πρέπει να ταιριάζει και σε μικρόσωμους αστροναύτες, ώστε να μπορεί να πατήσει στη Σελήνη και η πρώτη γυναίκα, όπως έχει δεσμευτεί η NASA.
Από το σχέδιο στο πρωτότυπο
Η NASA ανέθεσε το 2022 την ανάπτυξη νέων στολών σε δύο εταιρείες, την Axiom Space και την Collins Aerospace, στο πλαίσιο ενός προγράμματος που μπορούσε να φτάσει συνολικά τα 3,1 δισεκατομμύρια δολάρια. Τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους η Axiom πήρε την πρώτη παραγγελία για τη σεληνιακή στολή, αξίας 228,5 εκατομμυρίων δολαρίων. Η Collins αποχώρησε τον Ιούνιο του 2024 και η Axiom έμεινε μόνη.
Το πρώτο πρωτότυπο παρουσιάστηκε τον Μάρτιο του 2023 στο Χιούστον, με ένα σκούρο κάλυμμα που έκρυβε το τελικό σχέδιο. Από τότε η στολή δοκιμάζεται στη μεγάλη πισίνα εκπαίδευσης του Κέντρου Τζόνσον (Neutral Buoyancy Laboratory), όπου η άνωση του νερού προσομοιώνει την αβαρία, και σε θαλάμους κενού. Ως τον Απρίλιο του 2026 η Axiom ανέφερε πάνω από 950 ώρες δοκιμών με ανθρώπους μέσα σε στολή υπό πίεση. Οι εξελίξεις του προγράμματος καταγράφονται στη σελίδα της NASA για τις στολές (ανοίγει σε νέα καρτέλα).
Γιατί η AxEMU καθυστερεί
Στις 20 Απριλίου 2026 το Γραφείο Γενικού Επιθεωρητή της NASA, η υπηρεσία που ελέγχει τα προγράμματά της, δημοσίευσε έκθεση με δυσάρεστα συμπεράσματα. Το αρχικό σχέδιο προέβλεπε δοκιμή της σεληνιακής στολής το 2025. Η Axiom στοχεύει πλέον στα τέλη του 2027, περίπου 18 μήνες αργότερα, και οι ελεγκτές έκριναν ότι η NASA δύσκολα θα έχει τις στολές στα χέρια της για την προσσελήνωση του 2028.
Η έκθεση έκανε και μια σύγκριση. Τα πρόσφατα επανδρωμένα προγράμματα της NASA χρειάστηκαν κατά μέσο όρο 8,7 χρόνια από την ανάθεση ως την πρώτη δοκιμαστική πτήση, ενώ το σχέδιο για τη σεληνιακή στολή υπέθετε 3,4 χρόνια. Αν η Axiom ακολουθήσει τον μέσο όρο, η επίδειξη θα γίνει το 2031. Οι ελεγκτές εντόπισαν επίσης ασυμβατότητα ανάμεσα στο σκάφος Blue Moon της Blue Origin και στον τρόπο που ο αστροναύτης φορά και βγάζει τη στολή.
Η NASA συμφώνησε με τις συστάσεις της έκθεσης. Ο διευθύνων σύμβουλος της Axiom, Jonathan Cirtain, δήλωσε ότι η εταιρεία παραμένει σίγουρη πως θα κάνει την επίδειξη το 2027 και θα υποστηρίξει την προσσελήνωση του 2028.
Η απλούστερη στολή για την πρώτη προσσελήνωση
Τον Σεπτέμβριο του 2026 έγινε γνωστό ότι η NASA και η Axiom εξετάζουν μια απλοποιημένη πρώτη εκδοχή της AxEMU για τις πρώτες προσσεληνώσεις, και στις 23 Οκτωβρίου η NASA την παρουσίασε επίσημα, με το όνομα «sortie» (σύντομη έξοδος). Οι αρχικές απαιτήσεις ήταν πολύ φιλόδοξες: έως έξι εξόδους μέσα σε μια παραμονή έξι ημερών και μισής, στολές που θα περίμεναν αποθηκευμένες έως 210 ημέρες για επόμενη χρήση και δουλειά μέσα στους παγωμένους σκιασμένους κρατήρες.
Η νέα εκδοχή είναι ελαφρύτερη και απλούστερη, σχεδιασμένη για σύντομες εξόδους κοντά στο σκάφος προσσελήνωσης. Η NASA σχεδιάζει για τις πρώτες αποστολές δύο εξόδους περίπου δύο ωρών η καθεμία, για συλλογή δειγμάτων και δοκιμή της στολής. Η sortie καλύπτει τις ανάγκες των πρώτων αποστολών, με τις πιο απαιτητικές δυνατότητες να προστίθενται αργότερα. Τίποτα δεν δείχνει ότι μειώνονται οι απαιτήσεις για την ασφάλεια του πληρώματος. Είναι η ίδια λογική με το Artemis 3: πρώτα κάτι απλό που δουλεύει, μετά τα υπόλοιπα.
Πότε θα δούμε την AxEMU στη Σελήνη
Η πρώτη επαφή με τη διαστημική πραγματικότητα θα γίνει στο Artemis 3 του 2027, σε τροχιά γύρω από τη Γη. Ένα ομοίωμα της στολής θα ταξιδέψει μέσα στο δοκιμαστικό σκάφος της Blue Origin, για να ελεγχθεί πώς ταιριάζει με τον εξοπλισμό του. Την ίδια περίοδο η Axiom σχεδιάζει δοκιμή στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό.
Η πρώτη πραγματική χρήση στη Σελήνη θα είναι στο Artemis 4, με στόχο τις αρχές του 2028. Αν όλα πάνε καλά, η ίδια στολή θα γίνει αργότερα το εργαλείο της καθημερινής δουλειάς στη βάση στη Σελήνη.
Μια προσσελήνωση μπορεί να γίνει χωρίς τέλειο σκάφος, αρκεί να είναι ασφαλές. Χωρίς στολή όμως δεν γίνεται κανένα βήμα έξω από αυτό. Η AxEMU είναι το πιο μικρό κομμάτι του Artemis και, για την ώρα, ένα από τα πιο κρίσιμα. 🌕
Συχνές ερωτήσεις για τη στολή AxEMU
Πότε θα χρησιμοποιηθεί για πρώτη φορά η στολή AxEMU στη Σελήνη;
Η στολή AxEMU της Axiom Space προορίζεται να χρησιμοποιηθεί για πρώτη φορά στη Σελήνη στο Artemis 4, την πρώτη προσσελήνωση του προγράμματος Artemis, με στόχο τις αρχές του 2028. Πριν από αυτό, στο Artemis 3 του 2027, θα ελεγχθεί πώς ταιριάζει ένα ομοίωμα της στολής με τον εξοπλισμό του δοκιμαστικού σκάφους προσσελήνωσης της Blue Origin σε τροχιά γύρω από τη Γη. Η Axiom στοχεύει επίσης σε δοκιμή της στολής στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό στα τέλη του 2027. Τον Απρίλιο του 2026 το Γραφείο Γενικού Επιθεωρητή της NASA έκρινε απίθανο να είναι έτοιμη η στολή για το 2028. (Προς ενημέρωση μετά το Artemis 3.)
Τι σημαίνει το όνομα AxEMU;
Το όνομα AxEMU προέρχεται από τα αρχικά Axiom Extravehicular Mobility Unit, δηλαδή μονάδα εξωοχηματικής δραστηριότητας της Axiom. Ο όρος Extravehicular Mobility Unit (EMU) είναι η ονομασία που χρησιμοποιεί η NASA για τις στολές διαστημικών περιπάτων από την εποχή του Space Shuttle. Η στολή κατασκευάζεται από την ιδιωτική εταιρεία Axiom Space του Χιούστον, στο πλαίσιο σύμβασης με τη NASA που υπογράφηκε το 2022. Η NASA δεν αγοράζει τις στολές, αλλά την υπηρεσία των διαστημικών περιπάτων.
Το άρθρο δημιουργήθηκε με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης και βασίστηκε σε αξιόπιστες επιστημονικές πηγές. Η τελική επιμέλεια και ο έλεγχος έγιναν από την ομάδα του Infinite Odyssey πριν τη δημοσίευση. Για περισσότερες διαστημικές ειδήσεις στα ελληνικά, μείνετε συντονισμένοι.
Newsletter
Ο μήνας στο διάστημα
Μία φορά τον μήνα: τα σημαντικότερα γεγονότα, τα νέα μας άρθρα και τι θα δεις στον ουρανό πάνω από την Ελλάδα. Χωρίς spam, διαγραφή με ένα κλικ.


