Artemis 4: η πρώτη προσσελήνωση από το 1972

Σε αυτό το άρθρο6 ενότητες
Δώδεκα άνθρωποι έχουν περπατήσει στη Σελήνη, όλοι μεταξύ 1969 και 1972. Αν το χρονοδιάγραμμα κρατήσει, το Artemis 4 θα ανεβάσει τον αριθμό σε δεκατέσσερις στις αρχές του 2028, με δύο αστροναύτες στον νότιο πόλο, μια περιοχή όπου δεν έχει πατήσει ποτέ άνθρωπος. Πρώτη φορά στην ιστορία της NASA η προσσελήνωση θα γίνει με σκάφος που δεν θα ανήκει στην ίδια την υπηρεσία.
Το Artemis 4 (Artemis IV στην επίσημη γραφή) έγινε η αποστολή της προσσελήνωσης στις 27 Φεβρουαρίου 2026, όταν η NASA μετέτρεψε το Artemis 3 σε δοκιμή σε τροχιά Γης. Από τότε ο στόχος για τις αρχές του 2028 δεν έχει αλλάξει επίσημα, αλλά τα κομμάτια που χρειάζονται δεν είναι ακόμη έτοιμα. Η θέση της αποστολής στη συνολική εικόνα εξηγείται στον οδηγό για το πρόγραμμα Artemis.
Πότε θα γίνει το Artemis 4
Η NASA κρατά τις αρχές του 2028 ως στόχο από τα μέσα του 2025, όπως σημείωσε στην ανακοίνωση της 3ης Μαρτίου 2026 (ανοίγει σε νέα καρτέλα). Η ημερομηνία όμως εξαρτάται από το Artemis 3, τη γενική πρόβα του 2027, όπου το Orion θα δοκιμάσει σύνδεση με τα δύο σκάφη προσσελήνωσης κοντά στη Γη.
Στις 20 Σεπτεμβρίου 2026 ο διοικητής της NASA Jared Isaacman έγραψε στο προσωπικό ότι το Artemis 3 είναι περίπου 90 ημέρες πίσω. Ο στόχος παραμένει να υπάρξουν έως δύο ευκαιρίες προσσελήνωσης μέσα στο 2028, με το Artemis 4 και το Artemis 5. Ο ίδιος παραδέχτηκε όμως ότι η NASA μπορεί να πετάξει το 2028 μόνο το Artemis 4, αν αυτό δίνει τις καλύτερες πιθανότητες επιτυχίας. Με απλά λόγια, η πρώτη προσσελήνωση έχει προτεραιότητα έναντι του ρυθμού.
Πώς θα γίνει η προσσελήνωση βήμα βήμα
Στις 23 Οκτωβρίου 2026 η NASA παρουσίασε νέο σχέδιο, με διαφορετική διαδρομή για κάθε σκάφος. Τέσσερις αστροναύτες εκτοξεύονται και στις δύο περιπτώσεις με τον πύραυλο SLS και το διαστημόπλοιο Orion, αλλά το σημείο της συνάντησης αλλάζει.
Με το Starship, η σύνδεση γίνεται κοντά στη Γη. Το σκάφος γεμίζει καύσιμα σε τροχιά, περιμένει το Orion, συνδέεται μαζί του και ύστερα το «σπρώχνει» ως μια χαμηλή τροχιά γύρω από τη Σελήνη. Η NASA τροποποιεί το Orion ώστε να αντέχει αυτή τη διαδρομή. Με το Blue Moon, το σκάφος φτάνει μόνο του σε μια ελλειπτική πολική τροχιά γύρω από τη Σελήνη, με τη βοήθεια τριών επιπλέον βαθμίδων (transfer stages) που αποσπώνται μία μία καθώς αδειάζουν, και εκεί το περιμένει το Orion.
Από εκεί και πέρα η διαδικασία είναι ίδια. Δύο αστροναύτες περνούν στο σκάφος και κατεβαίνουν στην επιφάνεια, ενώ οι άλλοι δύο μένουν στο Orion. Μετά την παραμονή τους, οι δύο ανεβαίνουν, επιστρέφουν στο Orion και όλο το πλήρωμα γυρίζει στη Γη με προσθαλάσσωση στον Ειρηνικό.
Ως τον Μάρτιο η σύνδεση θα γινόταν στον Gateway, έναν μικρό σταθμό σε μια πολύ επιμήκη τροχιά γύρω από τη Σελήνη. Οι δύο εταιρείες είχαν πει στη NASA ότι η τροχιά αυτή τους κόστιζε πολλά καύσιμα. Στις 24 Μαρτίου 2026 η NASA πάγωσε επ’ αόριστον τον Gateway, και με το σχέδιο του Οκτωβρίου κάθε εταιρεία έχει πλέον τη δική της τροχιά συνάντησης.
Η NASA σχεδιάζει δύο εξόδους στην επιφάνεια, περίπου δύο ωρών η καθεμία, για συλλογή δειγμάτων και δοκιμή των στολών. Πόσες μέρες θα μείνουν συνολικά οι δύο αστροναύτες δεν έχει ανακοινωθεί. Οι ομάδες που μελέτησαν τις υποψήφιες περιοχές στον νότιο πόλο υπολόγισαν για τον σχεδιασμό τους παραμονή περίπου έξι ημερών, δηλαδή περισσότερο από τις τρεις μέρες της μεγαλύτερης αποστολής του Apollo.
Ποιο σκάφος θα κατεβάσει τους αστροναύτες
Αυτό είναι το μεγαλύτερο ανοιχτό ερώτημα. Η NASA θα επιλέξει ανάμεσα στο Starship HLS της SpaceX και το Blue Moon Mark 2 της Blue Origin, με βάση τις δοκιμές του Artemis 3 και το ποιο σκάφος θα είναι έτοιμο πρώτο.
Το Starship HLS είναι τόσο μεγάλο ώστε πρέπει να γεμίσει τις δεξαμενές του σε τροχιά γύρω από τη Γη, από άλλα Starship που λειτουργούν ως δεξαμενόπλοια. Η μεταφορά καυσίμων σε τροχιά σε τέτοια κλίμακα δεν έχει γίνει ποτέ. Το Starship μπήκε σε τροχιά για πρώτη φορά στις 28 Σεπτεμβρίου 2026, αλλά η μεταφορά από σκάφος σε σκάφος δεν έχει ακόμη δοκιμαστεί, και πριν μεταφέρει ανθρώπους η SpaceX πρέπει να κάνει μια προσσελήνωση χωρίς πλήρωμα. Σύμφωνα με τη NASA, η SpaceX στοχεύει στην πρώτη μεταφορά καυσίμων στις αρχές του 2027 και στη δοκιμαστική προσσελήνωση στα τέλη του ίδιου έτους.
Το Blue Moon Mark 2 χρειάζεται τον πύραυλο New Glenn, που είναι καθηλωμένος από τις 28 Μαΐου 2026, όταν εξερράγη σε δοκιμή στην εξέδρα. Η Blue Origin εντόπισε την αιτία σε μια βαλβίδα οξυγόνου ενός κινητήρα και, σύμφωνα με εσωτερικό σημείωμα του επικεφαλής της Dave Limp που έγινε γνωστό στις 5 Νοεμβρίου 2026, μετέθεσε την επιστροφή σε πτήση από τον Δεκέμβριο για τον Ιανουάριο του 2027. Και το Blue Moon πρέπει να περάσει μια πλήρη δοκιμαστική αποστολή χωρίς πλήρωμα πριν πιστοποιηθεί. Ένα πλήρες ομοίωμα του θαλάμου πληρώματος χρησιμοποιείται ήδη για εκπαίδευση στο Κέντρο Τζόνσον της NASA.
Ο Isaacman χαρακτηρίζει τα σκάφη προσσελήνωσης το κομμάτι του προγράμματος που αργεί περισσότερο. Η αναλυτική εικόνα για τις δύο εταιρείες βρίσκεται στο άρθρο για τα σκάφη προσσελήνωσης του Artemis.
Πύραυλος, στολές και πλήρωμα
Το Artemis 4 ήταν σχεδιασμένο να εγκαινιάσει μια τυποποιημένη έκδοση του SLS, με το Centaur V της ULA ως ανώτερη βαθμίδα στη θέση του προσωρινού ICPS. Στο σημείωμα του Σεπτεμβρίου ο Isaacman έγραψε ότι η NASA αναπτύσσει το Centaur V αλλά κρατά ανοιχτή και τη λύση του ICPS. Επειδή το Artemis 3 θα πετάξει χωρίς ICPS, μία από αυτές τις βαθμίδες μένει διαθέσιμη.
Οι αστροναύτες στην επιφάνεια θα φορούν την AxEMU, τη νέα σεληνιακή στολή της Axiom Space, σχεδιασμένη για το κρύο και τις σκιές του νότιου πόλου. Η στολή καθυστερεί: σύμφωνα με το Γραφείο Γενικού Επιθεωρητή της NASA μπορεί να μην είναι έτοιμη πριν από το 2031. Γι’ αυτό στις 23 Οκτωβρίου 2026 η NASA και η Axiom παρουσίασαν μια απλούστερη εκδοχή για τις πρώτες προσσεληνώσεις, τη «sortie», ελαφρύτερη και σχεδιασμένη για σύντομες εξόδους κοντά στο σκάφος.
Το πλήρωμα δεν έχει ανακοινωθεί. Για σύγκριση, οι αστροναύτες του Artemis 3 παρουσιάστηκαν τον Ιούνιο του 2026, περίπου έναν χρόνο πριν από την πτήση τους.
Γιατί ο νότιος πόλος
Στον νότιο πόλο υπάρχουν κρατήρες που δεν έχουν δει ποτέ το φως του Ήλιου, όπου έχει παγιδευτεί πάγος νερού. Από αυτόν μπορεί κάποτε να παραχθεί πόσιμο νερό, οξυγόνο και καύσιμα, γι’ αυτό εκεί σχεδιάζει η NASA και τη μελλοντική βάση. Η επιλογή έχει και κόστος: ο Ήλιος μένει χαμηλά στον ορίζοντα, οι σκιές είναι μακριές και σε πολλά σημεία δεν υπάρχει απευθείας οπτική επαφή με τη Γη. Από τις εννέα υποψήφιες περιοχές, η τελική θα επιλεγεί όταν κλειδώσει η ημερομηνία της εκτόξευσης.
Το Artemis 4 δεν θα κριθεί μόνο από το αν θα γίνει το 2028. Θα κριθεί από το αν θα δείξει ότι ένα ιδιωτικό σκάφος, ανεφοδιασμένο στο διάστημα, μπορεί να πάει ανθρώπους στο πιο δύσκολο σημείο της Σελήνης και να τους φέρει πίσω. Αν το καταφέρει, η επόμενη προσσελήνωση δεν θα χρειαστεί άλλα πενήντα χρόνια. 🌕
Συχνές ερωτήσεις για το Artemis 4
Πότε θα γίνει η αποστολή Artemis 4;
Η NASA στοχεύει να εκτοξεύσει το Artemis 4 στις αρχές του 2028, στόχο που κρατά από τα μέσα του 2025. Η αποστολή θα είναι η πρώτη επανδρωμένη προσσελήνωση από το Apollo 17 του Δεκεμβρίου 1972. Η ημερομηνία εξαρτάται από την επιτυχία του Artemis 3, της δοκιμής σε τροχιά Γης που προγραμματίζεται για το 2027, και από την ετοιμότητα των σκαφών προσσελήνωσης. Στις 20 Σεπτεμβρίου 2026 ο διοικητής της NASA Jared Isaacman ενημέρωσε το προσωπικό ότι το Artemis 3 είναι περίπου 90 ημέρες πίσω από το πρόγραμμα. (Προς ενημέρωση μετά το Artemis 3.)
Ποιο σκάφος θα προσσεληνώσει τους αστροναύτες του Artemis 4;
Η NASA δεν έχει αποφασίσει ακόμη αν οι αστροναύτες του Artemis 4 θα κατέβουν με το Starship HLS της SpaceX ή με το Blue Moon Mark 2 της Blue Origin. Η επιλογή θα βασιστεί στις δοκιμές σύνδεσης με το Orion στο Artemis 3 του 2027 και στο ποιο σκάφος θα είναι έτοιμο πρώτο. Το Starship HLS πρέπει πρώτα να αποδείξει τη μεταφορά καυσίμων σε τροχιά και να κάνει μια προσσελήνωση χωρίς πλήρωμα. Το Blue Moon Mark 2 εκτοξεύεται με τον πύραυλο New Glenn, που είναι καθηλωμένος από την έκρηξη της 28ης Μαΐου 2026 και, σύμφωνα με την Blue Origin, θα πετάξει ξανά τον Ιανουάριο του 2027. (Προς ενημέρωση μετά την επιλογή σκάφους.)
Πόσοι αστροναύτες θα πατήσουν στη Σελήνη με το Artemis 4;
Στη Σελήνη θα κατέβουν δύο από τους τέσσερις αστροναύτες του Artemis 4. Και οι τέσσερις θα ταξιδέψουν με το διαστημόπλοιο Orion, και δύο θα περάσουν στο σκάφος προσσελήνωσης, ενώ οι άλλοι δύο θα μείνουν στο Orion. Σύμφωνα με το σχέδιο που παρουσίασε η NASA στις 23 Οκτωβρίου 2026, οι δύο αστροναύτες θα κάνουν στην επιφάνεια δύο εξόδους περίπου δύο ωρών η καθεμία. Ως τον Νοέμβριο του 2026 η NASA δεν είχε ανακοινώσει τα ονόματα του πληρώματος. Αν η αποστολή πετύχει, ο αριθμός των ανθρώπων που έχουν περπατήσει στη Σελήνη θα ανέβει από 12 σε 14.
Το άρθρο δημιουργήθηκε με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης και βασίστηκε σε αξιόπιστες επιστημονικές πηγές. Η τελική επιμέλεια και ο έλεγχος έγιναν από την ομάδα του Infinite Odyssey πριν τη δημοσίευση. Για περισσότερες διαστημικές ειδήσεις στα ελληνικά, μείνετε συντονισμένοι.
Newsletter
Ο μήνας στο διάστημα
Μία φορά τον μήνα: τα σημαντικότερα γεγονότα, τα νέα μας άρθρα και τι θα δεις στον ουρανό πάνω από την Ελλάδα. Χωρίς spam, διαγραφή με ένα κλικ.


